|
Θησαυρός αρχείων. Στα Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας υπάρχει πλούτος εγγράφων από την ιστορία του ΚΚΕ
|
Αν η Ελλάδα είχε βρεθεί, με τον Εμφύλιο, στο ανατολικό αντί στο δυτικό
στρατόπεδο, θα ήταν σήμερα σαν τη Βουλγαρία ή, ακόμα χειρότερα, σαν την
Αλβανία, είναι η άποψη που διατυπώνουν πολλά στελέχη από ένα ευρύ πολιτικό
φάσμα.
Αν όμως ήταν στο ανατολικό στρατόπεδο υποστηρίζουν άλλα στελέχη ίσως δεν
θα υπήρχε η Νοτιοανατολική Πτέρυγα του ΝΑΤΟ και επομένως ο οργανισμός αυτός
δεν θα ήταν τόσο ισχυρός. Θα ήταν, σ’ αυτή την περίπτωση, διαφορετικές οι
ισορροπίες στην Ευρώπη και στη Μέση Ανατολή και επομένως μεγαλύτερη η «ανάσα»
των κομμουνιστικών κομμάτων για μία, πιθανώς, καλύτερη διακυβέρνηση. Και,
ίσως, σε μία τέτοια περίπτωση δεν θα υπήρχε το έδαφος για Συμφωνίες Ζυρίχης
και Λονδίνου για την Κύπρο, καθώς και για την προδοσία της το ’74 με το
πραξικόπημα κατά του Μακαρίου.
Με υποθέσεις, όμως, δεν γράφεται η Ιστορία. Ωστόσο, τα πολλαπλά ερωτήματα που
προκύπτουν υποθετικά, μπορούν να βρουν πολλούς συνδυασμούς απαντήσεων μέσα από
τα ανεκτίμητα ιστορικά αρχεία του ΚΚΕ και κυρίως τα ντοκουμέντα που έχει
αφήσει ο υπουργός Εξωτερικών της προσωρινής δημοκρατικής κυβέρνησης, Πέτρος
Ρούσσος.
|
Στο εξωτερικό. Κυκλοφορούσαν πολλά έντυπα και εφημερίδες, σε συνεργασία με το ΔΣΕ, στη διάρκεια του Εμφυλίου, όπως η «La Voix de la Crece» (Η φωνή της Ελλάδας)
|
Ένα τμήμα από τα αρχεία αυτά, που περιήλθε μετά τη διάσπαση του Κομμουνιστικού
Κόμματος το ’68 στα χέρια του ΚΚΕ εσ., φυλάσσεται σήμερα στο κτίριο της
Πλατείας Κουμουνδούρου, όπου είναι και τα γραφεία του ΣΥΝ. Και αποτελούν τον
θησαυρό του ΑΣΚΙ (Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας).
Από αυτόν τον θησαυρό το ΑΣΚΙ, με την περιοδική έκδοσή του «Αρχειοτάξιο»,
φέρνει στο φως μία σημαντική έκθεση του Πέτρου Ρούσσου για την εξωτερική
πολιτική της κυβέρνησης του βουνού, η οποία συντάχθηκε το 1948, πριν δηλαδή
φτάσει στα άκρα η διαφωνία του προέδρου της κυβέρνησης Μάρκου Βαφειάδη και του
γενικού γραμματέα του ΚΚΕ Νίκου Ζαχαριάδη. Η έκθεση αυτή δίνει αφενός το
περίγραμμα των σκέψεων της κυβέρνησης του βουνού και αφετέρου ιδιαίτερη έμφαση
στη στάση της Γιουγκοσλαβίας απέναντί της.
1948: χρονιά ανάπτυξης
|
Στο βουνό. Δύσκολες οι ραδιοφωνικές εκπομπές από την προσωρινή δημοκρατική κυβέρνηση
|
«Το 1948», γράφει ο Πέτρος Ρούσσος, «ήταν ο χρόνος της μεγαλύτερης ανάπτυξης
του λαϊκοδημοκρατικού μας αγώνα ενάντια στην αμερικανοαγγλική κατοχή και τον
μοναρχοφασισμό. Η ανάπτυξη αυτή βρήκε το αντικαθρέφτισμά της και στη δουλειά
μας του εξωτερικού. Μπορούμε να πούμε ότι για πρώτη φορά ο ελληνικός αγώνας
εκλαϊκεύτηκε τόσο πλατιά σε όλο τον κόσμο και η βοήθεια προς τον αγωνιζόμενο
λαό μας πήρε σημαντική έκταση…
Και μια και ο λόγος για τις διεθνείς σχέσεις του εθνικού μας αγώνα, πρέπει να
σημειώσουμε ότι μέσα στο 1948 έφτασαν στο καλύτερο δυνατό σημείο, όχι όμως και
στη διπλωματική αναγνώριση της προσωρινής δημοκρατικής κυβέρνησης, που θα
βάρυνε σημαντικότερα υπέρ του αγώνα μας…
Είναι αλήθεια ότι σοβαρότατο εξωτερικό γεγονός του 1948 για τον εθνικό μας
αγώνα, όπως και για όλο τον αντιιμπεριαλιστικό αγώνα, ήταν η παρασπονδία της
γιουγκοσλαβικής ηγεσίας. Για τον ελληνικό λαό που πάλευε και παλεύει με το
όπλο στο χέρι και έχει βασική γειτονία με τη Γιουγκοσλαβία, η προδοσία τής
ηγεσίας ήταν μια μαχαιριά στην πλάτη του. Οι διπλωματικές “συνηγορίες” της
υπέρ του αγώνα μας δεν ξεγελούν κανέναν. Χάρη στην ψύχραιμη και ευλύγιστη
τακτική του κόμματός μας και μία σειρά πρακτικά μέτρα, αποφεύχθηκαν
μεγαλύτερες ζημιές, παρόλο που για ένα διάστημα βρεθήκαμε πολιτικά σε δύσκολη
θέση.
«Γιουγκοσλαβική προδοσία»
|
Συνέδριο γυναικών. Στις παγκόσμιες συναντήσεις συμμετείχαν πολλές φορές η Ρούλα Κουκούλου, η Ρίτα Λαζαρίδη, η Δόμνα Ιωαννίδη και η Βάγγιω Βουρνά
|
Όπως είναι αναμφισβήτητο ότι η προδοσία της γιουγκοσλαβικής καθοδήγησης
δημιούργησε νέα κατάσταση στα Βαλκάνια, νέες διπλωματικές και άλλες δυσκολίες
στον αγώνα μας, που είμαστε υποχρεωμένοι να τις υπερνικήσουμε με μεγαλύτερη
προσπάθεια και σταθερότητα. Από το άλλο μέρος όμως, βοήθησε στο ξεκαθάρισμα
και την παγίωση του δημοκρατικού μετώπου και το στέριωμα των δεσμών του
προλεταριακού διεθνισμού. Το βασικό για μας τους Έλληνες παραμένει ότι η πάλη
για την απελευθέρωση του ελληνικού λαού είναι πρώτα απ’ όλα έργο δικό του και
ότι στην πάλη αυτή πρέπει να σφυρηλατεί όλο και πιο στενούς δεσμούς με τους
άλλους λαούς, πράμα που τον βοηθάει στην τελική του απελευθέρωση».
|
Τσεχοσλοβακία 1949. Προσφυγόπουλα από την Ελλάδα με Τσέχες και Ελληνίδες παιδονόμους
|
Στην έκθεση του Πέτρου Ρούσσου γίνεται εκτενής αναφορά και στα έντυπα που
εξέδιδε η προσωρινή δημοκρατική κυβέρνηση το ’48 όπου, εκτός των έργων του
Λένιν, του Γκρόσμαν, του Δημητρώφ, του Τίτο και του Χατζή, περιλαμβάνονται
πολλά βιβλία, τα οποία εξέδωσαν επιτροπές δασκάλων. Και αφορούν αναγνωστικά,
μαθήματα γεωγραφίας και τη νεοελληνική Ιστορία (με συγγραφέα τον Γιάννη
Ζεύγο). Όπως επίσης και σειρά από αφίσες (π.χ. 5.000 σε μεγάλο και 10.000 σε
μικρό σχήμα με τη φωτογραφία του Μάρκου Βαφειάδη, 96.000 καρτ ποστάλ με
αντάρτες, μερικές χιλιάδες φωτογραφίες, μικρές και μεγάλες, με τον Μάρκο και
τον Νίκο Ζαχαριάδη.
Τέλος, γίνεται μία ενδιαφέρουσα αναφορά στις εκδόσεις που κυκλοφόρησαν σε
διάφορες χώρες του κόσμου, πολλές από τις οποίες «πλημμύρισαν» τη Γαλλία και
την Αγγλία. Το βιβλίο, πάντως, που έγινε μπεστ σέλερ ήταν αυτό του Όσκαρ
Νταβίτσο «Ανάμεσα στους αντάρτες του Μάρκου» που μεταφράστηκε σε
περισσότερες από 10 ξένες γλώσσες.
