Ποδόσφαιρο των εργαστηρίων

Τα ειδικά τεστ φυσικής κατάστασης απαιτούν σύγxρονες μεθόδους στα ειδικευμένα κέντρα. Στη φωτό ο Ντανιέλ Μπατίστα κατά τη διάρκεια εργομετρικής ανάλυσης

Οταν στα μέσα της δεκαετίας του ’70 ο Τσεχοολλανδός προπονητής Φράντισεκ
Φάντρονκ ανέλαβε την ΑΕΚ, το ελληνικό ποδόσφαιρο έμπαινε ουσιαστικά στην εποχή
της επιστημονικής προπόνησης. Λάτρης της γυμναστικής και των ειδικών ασκήσεων
ο «παππούς» αφαίρεσε την μπάλα, για πρώτη φορά στην Ελλάδα, από ένα σημαντικό
μέρος της προετοιμασίας και των προπονήσεων, θέλοντας να δημιουργήσει μια
ομάδα που να στηρίζεται στη φυσική κατάσταση. Αν και πριν από 26 χρόνια τα
τεχνολογικά μέσα και η επιστημονική γνώση βρίσκονταν σε νηπιακή ηλικία στον
τομέα αυτό, ο Φάντρονκ ήταν προπομπός της μεθόδου που θα ακολουθούσαν με αργά
βήματα όλες οι μεγάλες ομάδες του ελληνικού πρωταθλήματος. Η επιστήμη έμπαινε
στην υπηρεσία του ποδοσφαίρου.

Πολλά χρόνια αργότερα πρωτοακούσαμε για τα εργομετρικά κέντρα, τους
εργοφυσιολόγους, τη μέτρηση της ελαστικής δύναμης με κομπιούτερ και την
αξιολόγηση της ταχύτητας με φωτοκύτταρα. Οι ομάδες απέκτησαν, εκτός από
γυμναστή, ένα ολόκληρο επιστημονικό επιτελείο χωρίς τις συμβουλές του οποίου
οι σύγχρονοι τεχνικοί δεν κάνουν ούτε βήμα. Τα ίδια τα μηχανήματα που μετρούν
τη μυϊκή δύναμη, την αλτικότητα, την ταχύτητα, ακόμη και την ψυχική
συμπεριφορά των παικτών σε συνθήκες πίεσης, δείχνουν πόσο διαφορετικός μπορεί
να γίνει ένας ποδοσφαιριστής μέσα σε ελάχιστο χρονικό διάστημα, καλυτερεύοντας
θεαματικά τις επιδόσεις του στο γήπεδο.

Μετά την ΑΕΚ του Φάντρονκ υπήρξαν πολλά παραδείγματα ομάδων που ­ ακόμα με
μέτριους παίκτες ­ ξεχώρισαν στο ελληνικό πρωτάθλημα χάρη στη φυσική
κατάσταση, που χάριζαν έστω οι απλοϊκές γνώσεις ενός καθηγητή φυσικής αγωγής.
Οι σημερινοί γυμναστές, όμως, δεν είναι σαν και αυτούς που κάνουν ασκήσεις στα
σχολιαρόπαιδα. Μπροστά από τη γενιά του και ο Γιάτσεκ Γκμοχ, ο οποίος
προσέλαβε στον Παναθηναϊκό έναν παλιό πρωταθλητή και προπονητή στίβου (!), τον
Βασίλη Παπαδημητρίου, αφήνοντας τους πάντες να αναρωτιούνται τι σχέση μπορούσε
να έχει ένας γυμναστής αθλητών στίβου σε μία ποδοσφαιρική ομάδα.

Η διατροφή

Ο Ντούσαν Μπάγιεβιτς εισήγαγε στην Ελλάδα την επιστημονική διατροφή των
ποδοσφαιριστών, προσλαμβάνοντας ειδικό διαιτολόγο που κατάρτιζε το μενού των
παικτών για να τους δώσει μεγαλύτερη ενέργεια. Η ΠΑΕ Παναθηναϊκός επένδυσε
στην ποδοσφαιρική τεχνολογία δαπανώντας αρκετά δισ. δραχμές για την κατασκευή
σύγχρονων προπονητικών εγκαταστάσεων και εργομετρικού κέντρου. Αλλά και οι
ομάδες που δεν διαθέτουν αυτά τα μέσα τηρούν πιστά τη συνήθεια να περνούν τους
παίκτες τους από εργομετρικές εξετάσεις στο ειδικό κέντρο του ΟΑΚΑ ή σε άλλα
του εξωτερικού κατά τη διάρκεια της καλοκαιρινής προετοιμασίας.

Μεγάλο μέρος της καλοκαιρινής προετοιμασίας αναλώνεται σε ασκήσεις χωρίς μπάλα με έμφαση στη φυσική κατάσταση. Σε αυτό το στάδιο, η παρουσία ειδικευμένων επιστημόνων στο πρoπονητικό κέντρο κρίνεται απαραίτητη. (Στιγμιότυπο από την περσινή προετοιμασία του Ολυμπιακού στην Αυστρία)

Στο σύγχρονο ποδόσφαιρο λένε συχνά ότι σπουδαίοι παίκτες του παρελθόντος,
ακόμη και αν ξαναγύριζαν στα χρόνια της νιότης τους, δεν θα μπορούσαν να
«σταθούν» στο γήπεδο χωρίς την επιστημονική βοήθεια που διαθέτουν οι σημερινοί
ποδοσφαιριστές. Διότι σήμερα, δεν αρκεί να είσαι μπαλαδόρος. Η ταχύτητα, η
δύναμη και η αντοχή, είναι το παν, έστω και αν για πολλούς αυτή η εξέλιξη
καταστρέφει τη μαγεία του παίκτη-σολίστα.

Το ελληνικό ποδόσφαιρο ανακάλυψε αργά, σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, την
επιστημονική υποστήριξη του ποδοσφαιριστή και οι περισσότερες ομάδες του
βρίσκονται ακόμη πολύ πίσω στο τομέα αυτό, κυρίως λόγω έλλειψης πόρων που
απαιτούνται για τη δημιουργία προπονητικών κέντρων ή την απασχόληση ειδικών
επιστημόνων. Κανένας, όμως, από τους προπονητές της νέας γενιάς, Έλληνες και
ξένους, δεν παραγνωρίζει την αναγκαιότητα της επιστημονικής παρέμβασης στο
σύγχρονο ποδοσφαιριστή, όσες τεχνικές αρετές και αν διαθέτει αυτός.

Το… μενού

Ιδού, λοιπόν, οι ιατρικές και εργομετρικές εξετάσεις στις οποίες υποβάλλονται
τακτικά οι ποδοσφαιριστές κατά τη διάρκεια της περιόδου.

1. Γενική ορθοπεδική εξέταση. Ελέγχεται το μυοσκελετικό σύστημα, η
κατάσταση των αρθρώσεων, των μαλακών μορίων και μυών.

2. Ειδική κινησιολογική εξέταση. Αξιολογείται η ευκαμψία και ευλυγισία
του σώματος για την καλύτερη λειτουργία.

3. Εργομετρική ανάλυση-τεστ φυσικής κατάστασης. Είναι το ατομικό
στροφόμετρο κάθε ποδοσφαιριστή. Διερευνάται η δυνατότητα κάθε ποδοσφαιριστή
για την αντοχή, τη διάρκεια, τη δύναμη και την αποκατάσταση του σώματος.

4. Τεστ Bosco. Ελέγχεται η εκρηκτικότητα, η ελαστική δύναμη και η
αναερόβια ισχύς του παίκτη. Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι ο προπονητής μαθαίνει
πως αντεπεξέρχεται ο ποδοσφαιριστής του στην ταχύτητα, την εκκίνηση και την
αντοχή που πρέπει να έχει κατά τη διάρκεια ενός αγώνα. Για παράδειγμα,
μετράται ο χρόνος στον οποίο καλύπτει μία συγκεκριμένη απόσταση και γίνεται
σύγκριση με το αντίστοιχο μέγεθος παικτών αντίπαλης ομάδος (η μέτρηση μπορεί
να γίνει και από το video ενός αγώνα), ώστε να διαπιστωθεί αν χρειάζεται να
βελτιωθεί η εκκίνηση ή η ταχύτητά του.

Το εργομετρικό κέντρο του ΟΑΚΑ

5. Αξιολόγηση ταχύτητας με φωτοκύτταρα. Με τον τρόπο αυτό ερευνάται η
ταχύτητα του ποδοσφαιριστή σε διάφορα στάδια, ανάλογα με το μήκος της
απόστασης, ώστε να διαπιστωθεί σε ποιες ειδικές περιπτώσεις χρειάζεται
βελτίωση των επιδόσεών του. Για παράδειγμα, την ώρα που αρχίζει να τρέχει ή
στην τελική του ταχύτητα ή στη μέση ταχύτητα με την οποία καλύπτει μια απόσταση.

6. Ανάλυση λειτουργικότητας πέλματος και κατασκευή βοηθημάτων για
ποδοσφαιρικά υποδήματα. Η κατασκευή του πέλματος κάθε ανθρώπου έχει
ιδιαιτερότητες, οι οποίες σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να αποτελέσουν
ανασταλτικό παράγοντα για τις επιδόσεις ενός ποδοσφαιριστή. Αν, για παράδειγμα
έχει πλατυποδία ο παίκτης και το πέλμα του βυθίζεται στον αγωνιστικό χώρο
μειώνοντας την ταχύτητά του, η κατασκευή ειδικών πάτων για τα παπούτσια του
μπορεί να λύσει το πρόβλημα.

7. Αιματολογικές εξετάσεις. Είναι ο καθρέπτης του οργανισμού κάθε
ποδοσφαιριστή. Οι εξετάσεις αυτές αποκαλύπτουν τον μεταβολισμό του, τους
δείκτες κόπωσης και τυχόν ελλείψεις και γίνονται παρεμβάσεις. Οι εξετάσεις
γίνονται τουλάχιστον τρεις φορές τον χρόνο και κατά κανόνα τον Ιούλιο πριν από
την προετοιμασία, τον Σεπτέμβριο, για να διαπιστωθεί η επιβάρυνση των παικτών
μετά την ολοκλήρωση της προετοιμασίας αυτής και τον Ιανουάριο, με τη λήξη του
α’ γύρου, για να διαπιστωθεί η κόπωση των παικτών και της ομάδας.

8. Σπιρομέτρηση. Είναι η εξέταση που διερευνά τον όγκο του οξυγόνου που
χρειάζονται τα πνευμόνια του ποδοσφαιριστή. Με τον τρόπο αυτό αναγνωρίζεται η
αντοχή, η διάρκεια και η αποκατάσταση.

9. Λιπομέτρηση. Δείχνει το ποσοστό λίπους που έχει ένας ποδοσφαιριστής
στο σώμα του σε σχέση με το βάρος του, ώστε να διαπιστωθεί αν χρειάζεται να
αποβληθεί μέρος του λίπους με ασκήσεις και ειδική διατροφή.

10. Διαιτητική μεθόδευση-παρακολούθηση. Δεν αρκεί να είναι ένας
ποδοσφαιριστής στα κιλά που πρέπει ανάλογα με το ύψος του, αλλά κάθε
οργανισμός έχει διαφορετικές διατροφικές ανάγκες, ενώ υπάρχουν τροφές που
συνιστώνται σε ορισμένες περιπτώσεις ή και συνδυασμοί τροφών, για να
προσδώσουν μεγαλύτερη ενέργεια στον οργανισμό του παίκτη.

11. Αξιολόγηση αποτελεσμάτων-δημιουργία ατομικών φακέλων. Μετά τον
πλήρη ιατρικό και εργομετρικό έλεγχο τα αποτελέσματα των εξετάσεων αυτών
αξιολογούνται από τους ειδικούς επιστήμονες και καταρτίζεται ο ατομικός
φάκελος κάθε ποδοσφαιριστή, που πρακτικά δίνει στον προπονητή τις απαντήσεις
για τα σημεία στα οποία πρέπει να βελτιωθεί και τις ιδιαιτερότητές του που
πρέπει να προσεχθούν. Στην ουσία τα αποτελέσματα των εξετάσεων αυτών
καθορίζουν και τις ασκήσεις, τη διατροφή ή τη θεραπεία που πρέπει να
ακολουθήσει κάθε παίκτης χωριστά.