Το πραγματικό πρόσωπο της πείνας

Πριν από πέντε μήνες o Μιγίρ νόμιζε πως ήταν ένα καλοαναθρεμμένο παιδί. Ο
πατέρας του είχε 40 αγελάδες και 50 πρόβατα και κατσίκες. Με βάση τα κοινωνικά
δεδομένα της Νότιας Αιθιοπίας, ανήκε στη μεσαία τάξη. Ο Μιγίρ τον βοηθούσε στη
βοσκή των μικρότερων ζώων. Ποτέ δεν καταφέραμε να τον συναντήσουμε. Ο Μιγίρ, 4
ετών, πέθανε από την πείνα το πρωί της Παρασκευής, ενώ εμείς κατευθυνόμασταν
στον καταυλισμό τους. Λίγες ώρες αργότερα ο πατέρας του συνέχιζε να
απομακρύνει τις μύγες από το σκελετωμένο άψυχο κορμάκι του που βρισκόταν
τυλιγμένο στη μαντίλα της μητέρας του.

Στις τελευταίες του μέρες οι χαρές ήταν ανύπαρκτες. Τα ζωντανά της οικογένειάς
του άρχισαν να ψοφούν εξαιτίας της ξηρασίας που πλήττει την Αιθιοπία για τρίτο
συνεχή χρόνο. Επί μήνες οι γονείς του Μιγίρ, ο Χασάν και η Σάφια και τα πέντε
παιδιά τους πήραν τα ζώα τους και μετακινήθηκαν εκατοντάδες χιλιόμετρα,
διασχίζοντας την περιοχή Νογκούπ, αναζητώντας ένα βοσκοτόπι ελπίζοντας ότι
κάπου θα έβρεχε. Ποτέ δεν έβρεξε.

Κάποιες φορές τα αγόρια σήκωναν τα πρόβατα και τις κατσίκες, βοηθώντας τα να
περπατήσουν, όμως τα ζώα πάντα πέθαιναν. Ό,τι κι αν έκαναν. Δεν υπήρχε τίποτα
να φάνε. Πριν από δύο μήνες, ο Χασάν και η Σάφια έχασαν το τελευταίο τους ζώο.
Η οικογένεια έφτασε στο Ντανάν, ένα χωριό για το οποίο είχε ακούσει ότι μπορεί
και να έβρισκε τροφή. Περπατούσαν επί τέσσερις μέρες. Όταν τα μεσημέρια η
θερμοκρασία ξεπερνούσε τους 40 βαθμούς Κελσίου, ξεκουράζονταν. Ένα γαϊδουράκι
που κουβαλούσε τα υπάρχοντά τους ψόφησε κι αυτό, γεγονός που τους ανάγκασε να
αφήσουν πίσω τους τα πάντα εκτός από τα πλαστικά σκεύη για νερό. Οι γονείς
άντεχαν να κουβαλούν μόνο τα μικρότερα παιδιά. “Ήρθαμε εδώ χωρίς τίποτα,
τίποτα”, λέει η Σάφια μη μπορώντας να απομακρύνει το βλέμμα της από το νεκρό
παιδί της.

Στο Ντανάν, ο Χασάν και η Σάφια δεν είχαν χρήματα ούτε και τρόπο να κερδίσουν.
Έχτισαν μια μικρή καλύβα έξω από το χωριό στηρίζοντας ψάθες πάνω σε κλαδιά.
Για λίγο καιρό ζούσαν με ένα γεύμα την ημέρα. Χυλό από σιτάρι που τους έστελνε
η κυβέρνηση. Έπειτα τα παιδιά άρχισαν να πεθαίνουν. Η Φαντόμα, το μεγαλύτερο
κορίτσι τους, 12 ετών, πέθανε πριν από δύο μήνες. Πριν από δύο εβδομάδες, ο
Μοχάμεντ, ενός έτους. Τελικά η οικογένεια έχασε και τον Μιγίρ. Επί δύο
εβδομάδες έχανε τις αισθήσεις του και συνερχόταν. Μόνο νερό και ζάχαρη
μπορούσε να καταπιεί. Στην τοπική κλινική υπάρχει ένας γιατρός, όμως δεν είχαν
χρήματα για να προσπαθήσουν να σώσουν τον γιο τους. Στον θάνατο, το πρόσωπό
του δείχνει ήρεμο αλλά προκαλεί πόνο να το κοιτάς: δέρμα στο χρώμα της
σοκολάτας, τραβηγμένο πάνω από τα ζυγωματικά που προβάλλουν έντονα. Ο λαιμός
του είναι τόσο λεπτός που το κεφάλι του, χωρίς μαλλιά, φαίνεται δυσανάλογα
μεγάλο για το κορμί του. Τα μάτια του είναι μισάνοιχτα. Είναι το πρόσωπο του
λιμού.

Ο λιμός. Χιλιάδες άνθρωποι στη Νοτιοδυτική Αιθιοπία αναγκάζονται να διανύσουν εκατοντάδες χιλιόμετρα για να βρουν, αν σταθούν τυχεροί, τροφή και νερό

Έθαψαν τον Μιγίρ σε έναν διπλό τάφο, μαζί με ένα τετράχρονο αγόρι που δεν
γνώρισε ποτέ. Πέθανε κι αυτό την ίδια μέρα από την ίδια αιτία. Η Σάφια είναι
τόσο συγκλονισμένη που δεν μπορεί να κλάψει. Λέει την ιστορία της και από το
σοκ που έχει υποστεί ακούγεται μονότονα. Ο πληθυσμός στο Ντανάν, στο επίκεντρο
του λιμού που χτύπησε την Αιθιοπία, έχει ανέλθει στις 10.000 με τον ερχομό και
άλλων νομάδων. Οι ιστορίες τους σε συνθλίβουν. Κάθε μέρα πεθαίνουν άνθρωποι,
όμως το πιο τρομαχτικό απ΄όλα είναι το βλέμμα των ετοιμοθάνατων. Μπορούν να
σωθούν με τόσα λίγα ­ με τη σωστή τροφή και τα σωστά φάρμακα, που όμως δεν
υπάρχουν στο Ντανάν. Δείχνουν να έχουν παραιτηθεί. Τα μάτια τους είναι κενά
και δεν υπάρχει έκφραση στα πρόσωπά τους. Δεν διώχνουν πια τις μύγες από πάνω
τους…

Το Ντανάν δίνει μια εικόνα για τις διαστάσεις που μπορεί να λάβει ο λιμός, αν
επεκταθεί σε ολόκληρη τη χώρα. Η κατάσταση δεν είναι όμοια με αυτήν του
1984-85, όταν ένα εκατομμύριο άνθρωποι πέθαναν σε μια καταστροφή που η Band
Aid φρόντισε να πληροφορηθεί κάθε σημείο της γης. Όμως παρά τις ανθρωπιστικές
αποστολές που έφτασαν μέχρι τώρα, βοηθώντας τους δυνατούς να διατηρηθούν εν
ζωή, τα πράγματα μέρα με τη μέρα πάνε από το κακό στο χειρότερο. Υπολογίζεται
ότι 800.000 τόνοι τροφίμων χρειάζονται για να αποτραπεί η εξάπλωση της
παρούσας κρίσης αλλά μέχρι στιγμής ελάχιστα έχουν γίνει. Η Αμερική υποσχέθηκε
βοήθεια 480.000 τόνων. Σύμφωνα με εκτιμήσεις ειδικών της Oxfam, η Ευρωπαϊκή
Ένωση έχει συμβάλει με λίγο περισσότερο από το μισό που υποσχέθηκε πέρυσι,
δηλαδή 50.000 τόνους που θα χρειαστεί καιρός, ίσως και εννιά μήνες για να
φτάσουν. Οι αποστάσεις είναι αχανείς και οι δρόμοι κακοφτιαγμένοι. Υπάρχει
άμεση ανάγκη για αποστολή βοήθειας. Ωστόσο, μερικοί δωρητές εμφανίζονται
προβληματισμένοι να στείλουν τρόφιμα σε μια χώρα, η κυβέρνηση της οποίας
ξοδεύει εκατομμύρια για τον μεθοριακό πόλεμο με την Ερυθραία. Κι όμως, υπάρχει
ακόμη ο τρόπος στο πρώτο έτος του νέου αιώνα να αποφευχθεί η τραγωδία. Η
πολιτική δεν σημαίνει τίποτα για παιδιά σαν τον Μιγίρ. Όμως η τροφή σημαίνει
τα πάντα.