Τα «on line» πτυχία απειλούν τα Πανεπιστήμια

Στην ειρωνική αυτοβιογραφία του με τον τίτλο «Η εκπαίδευση του Χένρι
Άνταμς», που τυπώθηκε μετά τον θάνατο του, το 1918, ο Άνταμς αναφέρει ότι
έλαβε μια εκπαίδευση του 18ου αιώνα, τη στιγμή που ο κόσμος κατευθυνόταν
ολοταχώς προς τον εικοστό. Μέσα σε λίγα χρόνια η εκπαίδευση είχε μείνει 200
χρόνια πίσω από τις εξελίξεις.

Πτυχία on line. Οι σπουδές μέσα από το Ίντερνετ απειλούν τα παραδοσιακά Πανεπιστήμια

Σήμερα, οι ραγδαίες οικονομικές, κοινωνικές και τεχνολογικές αλλαγές αφήνουν
την ανώτερη εκπαίδευση πάλι πίσω. Αυτήν τη φορά όμως, η εξωτερική πίεση μπορεί
να μας υποχρεώσει να αλλάξουμε εκ βάθρων τους ακαδημαϊκούς θεσμούς.

Μετά τον πόλεμο, η ανώτερη εκπαίδευση ήταν ένας ταχύτατα αναπτυσσόμενος
κλάδος. Οι κυβερνήσεις τής παρείχαν κάθε δυνατή υποστήριξη, γιατί είχαν ανάγκη
από καλύτερα μορφωμένους πληθυσμούς.

Τα ερωτήματα

Σήμερα, ο κλάδος έχει ωριμάσει και σε αντάλλαγμα για τη χρηματοδότησή του, οι
κυβερνήσεις θέτουν πολλά ερωτήματα: Πόσο πρέπει να διδάσκουν οι Σχολές; Ποια η
σωστή αναλογία μεταξύ διδασκαλίας και έρευνας; Τι πρέπει να κοστίζει η
εκπαίδευση κάθε φοιτητή; Γιατί οι φοιτητές χρειάζονται τόσο μεγάλο χρονικό
διάστημα για να τελειώσουν τις σπουδές τους;

Η ανάπτυξη της εκπαίδευσης μέσω του Διαδυκτίου έχει σημαντικές επιπτώσεις σε
αυτά τα ερωτήματα. Σήμερα ένας καθηγητής μπορεί να δίνει διάλεξη στο Κάιρο,
εγώ να την παρακολουθώ στη Νέα Υόρκη και ένας τρίτος φοιτητής στο Τόκιο. Είμαι
σε θέση να επικοινωνήσω με τον φοιτητή στο Τόκιο (μέσω ηλεκτρονικού
ταχυδρομείου) και να του πω: «Έχασα το τελευταίο σχόλιο, τι είπε;». Η ερώτησή
μου θα μεταφραστεί αυτόματα στα ιαπωνικά και θα έχω την απάντηση στα αγγλικά
σε λίγα δευτερόλεπτα. Ο καθηγητής μπορεί να απευθυνθεί σ’ εμένα και τον Ιάπωνα
συνάδελφό μου και να μας ζητήσει να προετοιμάσουμε μια εργασία για τη διάλεξη
της επόμενης εβδομάδας. Αν είμαστε σε θέση να τα κάνουμε όλα αυτά, τι ανάγκη
έχουμε τον φυσικό χώρο του Πανεπιστήμιου;

Μόνο στις ΗΠΑ η ανώτερη εκπαίδευση έχει έσοδα 225 δισ. δολαρίων. Αυτό την
καθιστά πρόσφορο έδαφος για ιδιωτικές επενδύσεις. Όμως, ένας επιχειρηματίας
μού έλεγε πρόσφατα: «Είσαστε μια βιομηχανία με κύκλο εργασιών πολλών
δισεκατομμυρίων δολαρίων, με χαμηλή παραγωγικότητα, υψηλό κόστος και κακή
διοίκηση. Θα έχετε την τύχη του συστήματος υγείας: Μια κακοδιοικούμενη,
ζημιογόνα βιομηχανία, που υποβαθμίζεται συνεχώς από τον ιδιωτικό ανταγωνισμό».

Εγγραφές

Ένα εντυπωσιακό φαινόμενο είναι το Πανεπιστήμιο Φοίνιξ, το οποίο έχει σκοπό το
κέρδος: είναι εισηγμένο στο Χρηματιστήριο και θέλει να φθάσει τους 200.000
φοιτητές την επόμενη δεκαετία, ενώ έχει ήδη 6.000 εγγεγραμμένους μέσω του
Διαδικτύου. Το Φοίνιξ έχει αλλάξει τα περισσότερα από αυτά που κάνουν συνήθως
τα Πανεπιστήμια. Τα προγράμματα σπουδών είναι ενιαία και ανανεώνονται σε τακτά
χρονικά διαστήματα με τη βοήθεια επαγγελματιών της βιομηχανίας και ερευνητών
επιστημόνων. Οι επιχειρηματίες παρακολουθούν στενά την εξέλιξή του. Οι
εταιρείες επενδύσεων αναπτύσσουν πρακτικές ανώτερης εκπαίδευσης και τα
κεφάλαια υψηλού κινδύνου αρχίζουν να ρίχνουν χρήματα σε επιχειρήσεις ανώτερης
εκπαίδευσης. Σε μερικά χρόνια θα δούμε κάποιες εταιρείες να προσλαμβάνουν τους
καλύτερους καθηγητές από τις πιο ονομαστές πανεπιστημιακές σχολές και να
προσφέρουν διπλώματα «αστέρων» μέσω Ίντερνετ. Θα προσελκύσουν τους καλύτερους
από το Κολούμπια, την Οξφόρδη και το Τόκιο και θα προσφέρουν ένα πρόγραμμα σε
κόστος που δεν μπορούμε να το αντιμετωπίσουμε.

Η τάση οδηγεί στη σύγκλιση των οργανισμών που παράγουν γνώση: εκδότες,
τηλεοπτικά δίκτυα, βιβλιοθήκες, μουσεία, Πανεπιστήμια. Όσοι υπηρετούμε λοιπόν
την ανώτερη εκπαίδευση θα πρέπει να αναρωτηθούμε: Ποιος είναι ο σκοπός της;
Και πώς θα συνεχίσουμε να την υλοποιούμε. Το να μην απαντούμε σε αυτές τις
ερωτήσεις, συνεπάγεται ότι θα ληφθεί ερήμην μας μία απόφαση για τις
μελλοντικές προοπτικές μας.

Ο Arthur Levine είναι πρόεδρος του Teachers College, Columbia University.