Ο πόλεμος των διαμαντιών

Όταν πέρυσι ένα πολεμικό ελικόπτερο στη Σιέρα Λεόνε παρουσίασε σημαντικό

μηχανικό πρόβλημα, η κυβέρνηση θορυβήθηκε. Ισοδυναμούσε με καταστροφή. Το

παλαιό μεν, σοβιετικής κατασκευής, μαχητικό ελικόπτερο ήταν το πλέον

αποτελεσματικό όπλο ενάντια στον στρατό των ανταρτών, που συγκεντρώνονταν στην

πρωτεύουσα, καίγοντας χωριά, σκοτώνοντας και ακρωτηριάζοντας πολίτες.

Αξιωματούχοι προσπαθούσαν εναγωνίως να το επισκευάσουν ή να το

αντικαταστήσουν. Όμως, αντί να στηριχτούν σε παραδοσιακούς εμπόρους όπλων,

πήραν προσφορές από μεσίτες πολυτίμων λίθων και κερδοσκόπους, οι περισσότεροι

από τους οποίους είχαν ή ήθελαν να αποκτήσουν πρόσβαση στα αδαμαντωρυχεία της

Σιέρα Λεόνε. Η κυβέρνηση συμφώνησε τελικά να αγοράσει εξοπλισμό για το

ελικόπτερο αξίας 3,8 εκατομμυρίων δολαρίων από την εταιρεία του Ζιβ

Μόργκενστερν, που συνεργαζόταν με την Rex Diamond Mining Corp. με έδρα το Βέλγιο.

Όμως ο εξοπλισμός που αγοράστηκε, αποδείχτηκε μη συμβατός και το ελικόπτερο

δεν επιδιορθώθηκε. Οι αντάρτες του Επαναστατικού Ενωμένου Μετώπου (RUF)

κατέλαβαν το Φριτάουν, θερίζοντας εκατοντάδες πολίτες, είτε σκοτώνοντάς τους

είτε ακρωτηριάζοντας τα άνω άκρα τους. Αν και η κυβέρνηση ανεκατέλαβε αργότερα

την πρωτεύουσα, η επιτυχία των ανταρτών την ανάγκασε να αποδεχτεί μια συμφωνία

διαμοιρασμού της εξουσίας.

Στη Σιέρα Λεόνε

Το ενδιαφέρον και ο πρωταγωνιστικός ρόλος των συμφερόντων εξόρυξης πολυτίμων

λίθων δεν είναι κάτι καινούργιο στη Σιέρα Λεόνε. Το οκτάχρονο μέτωπο που

κατέστρεψε τη χώρα και τον πληθυσμό της των πέντε εκατομμυρίων ενισχύθηκε από

τη λύσσα των ξένων για τα διαμάντια. Αντίπαλες εταιρείες εκμετάλλευσης και

ασφαλιστικές από την Αφρική, την Ευρώπη, την πρώην Σοβιετική Ένωση και το

Ισραήλ, έχουν απεσταλμένους τους στη Σιέρα Λεόνε εκπαιδευτές και μαχητές που

υποστηρίζουν την κυβέρνηση ή τους αντάρτες, σε μια προσπάθεια να αποκτήσουν

φθηνή πρόσβαση στα κοιτάσματα διαμαντιών της περιοχής.

Σε όλη την Αφρική, ξένες εταιρείες δυναμιτίζουν τους πολέμους με στόχο τις

φυσικές πλουτοπαραγωγούς πηγές των περιοχών, μέθοδος που πολλά κοινά σημεία

έχει με τις επιχειρήσεις των ευρωπαϊκών επεκτατικών δυνάμεων κατά τον 19ο

αιώνα. Από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου ­ όταν οι αποικιοκρατικές δυνάμεις

αποσύρθηκαν από τα αφρικανικά μέτωπα ­ το κενό πλήρωσαν πετρελαϊκές εταιρείες,

μεταλλευμάτων και ασφαλιστικές. Όπλα και στρατιωτική εμπειρία παρασχέθηκαν,

εκτός από τη Σιέρα Λεόνε, στην Αγκόλα, το Κονγκό και τη Λιβερία.

Στη Σιέρα Λεόνε, τόσο η κυβέρνηση όσο και το RUF, προσήλκυσαν τους ξένους

στρατιωτικούς «επενδυτές» προσφέροντας το αντάλλαγμα σε διαμάντια ή σε

δικαιώματα στα αδαμαντωρυχεία. Αναλυτές επισημαίνουν ότι τα μυθικά ποσά από

τέτοιου είδους επιχειρήσεις έχουν παρατείνει και αγριέψει τους πολέμους.

Σύμφωνα με στοιχεία και πληροφορίες από αφρικανικές, αμερικανικές και

ευρωπαϊκές πηγές, το αντίκρυσμα της συμμετοχής σε αυτά τα μέτωπα έχουν

ενθαρρύνει την ανάμειξη εξεχόντων ξένων.

Όπλα στους αντάρτες

Ο Τσαρλς Τέιλορ, πρόεδρος της γειτονικής Λιβερίας και ο γιος του Τσαρλς Τζ.,

βοήθησαν το RUF να αποκτήσει όπλα από το εξωτερικό, καθώς και στρατιωτική

εκπαίδευση, όπως ανέφεραν μυστικές στρατιωτικές πηγές από την Αφρική, τη Δύση

και τη Λιβερία.

Οι ίδιοι, διά εκπροσώπου, αρνήθηκαν τις καταγγελίες για προμήθεια πολεμικού

υλικού στους αντάρτες ή ότι είχαν συμφέροντα στο εμπόριο διαμαντιών της Σιέρα

Λεόνε. Άλλες πληροφορίες θέλουν τον Φρεντ Ριντλ, που έχει ήδη αποσυρθεί από

τις τάξεις των μυστικών υπηρεσιών του στρατού της Νότιας Αφρικής, να έχει

εκπαιδεύσει τις δυνάμεις του Τέιλορ και του Επαναστατικού Ενωμένου Μετώπου. Ο

Ριντλ, ο οποίος λέγεται ότι συνέβαλε στον εξοπλισμό των ανταρτών της UNITA

στην Ανγκόλα, αναφέρεται και ως εξαγωγός διαμαντιών από τη Λιβερία.

Η ισραηλινή εφημερίδα «Γιντιότ Αχαρονότ» έγραψε ότι ένας απόστρατος

αξιωματικός του ισραηλινού στρατού, ο Γερ Κλάιν, συμμετείχε από το 1996 σε

στρατιωτικές εκπαιδεύσεις και πωλήσεις εξοπλιστικού υλικού στη Λιβερία και τη

Σιέρα Λεόνε.

Ο πόλεμος στη Σιέρα Λεόνε ξεκίνησε το 1991 όταν ο Φοντάι Σανκόχ, απολυμένος

δεκανέας, ίδρυσε το RUF οδηγώντας το σε εξέγερση κατά της απολυταρχικής

εξουσίας, που εθεωρείτο υπεύθυνη για τη φτώχεια και τη διαφθορά. Οι σπουδαστές

ήταν από τους πρώτους που προσήλκυσαν στον σκοπό τους, όμως γρήγορα οι μέθοδοί

τους ταυτίστηκαν με θηριωδίες.

Συγκρούσεις ξένων εταιρειών

Ο ρόλος των ξένων στα πεδία των μαχών ξεκίνησε το 1995, όταν η τότε

στρατιωτική κυβέρνηση προσέλαβε τη νοτιοαφρικανική εταιρεία Executive Outcomes

­ από τις πλέον σύγχρονες ιδιωτικές σε στρατιωτικά θέματα ­ που φέρνοντας

εκατοντάδες μαχητές, οι περισσότεροι από τους οποίους βετεράνοι του στρατού

της Νότιας Αφρικής, απώθησαν το RUF από τα μεγαλύτερα κοιτάσματα διαμαντιών,

αναλαμβάνοντας την προστασία τους… Έκτοτε η μία ξένη εταιρεία διαδέχεται την

άλλη, προσφέροντας ανάλογα με τα συμφέροντά της στις αντιμαχόμενες πλευρές

στρατιωτική βοήθεια με αντάλλαγμα διαμάντια. Το Επαναστατικό Ενωμένο Μέτωπο

αρνείται ότι δέχεται υποστήριξη από το εξωτερικό. Οι Ηνωμένες Πολιτείες

εκτιμούν ότι το λαθρεμπόριο διαμαντιών που προέρχονται από την Αφρική

αντιπροσωπεύει το 10% με 15% του συνολικού παγκόσμιου εμπορίου. Σύμφωνα με τις

παρούσες τιμές, αυτό μεταφράζεται σε 5-7 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως. Ο

Κασπάρ Φίθεν, ειδικός της βρετανικής ερευνητικής εταιρείας Oxford Analytica,

επισημαίνει ότι η Σιέρα Λεόνε πιθανόν να παράγει διαμάντια αξίας 300 έως 450

εκατομμυρίων δολαρίων τον χρόνο.