Οργή του Πίντερ εναντίον του Μπλερ

Ζεύγος Πίντερ. Ο διάσημος Βρετανός συγγραφέας Χάρολντ Πίντερ με τη σύζυγό του
λαίδη Φρέιζερ, που παρασημοφορήθηκε πρόσφατα στο ΜπάκιγχαμΌπως έγραψε ο
Χάρολντ Πίντερ πρόσφατα, σε μια ανοιχτή επιστολή στον πρωθυπουργό, τον έφερε
«σε κατάσταση τρέλας» η στάση της κυβέρνησης Μπλερ… Ο πόλεμος στο
Κοσσυφοπέδιο, οι κυρώσεις που επιβλήθηκαν στο Ιράκ και η πολεμοχαρής εξωτερική
πολιτική σε άλλα σημεία έχουν προκαλέσει στον Πίντερ τη μέγιστη απογοήτευση.

«Βρίσκω ολόκληρη την “μπλερική” αντίληψη κάθε ημέρα όλο και περισσότερο
απεχθή», επισημαίνει. «Οι νέοι Εργατικοί: ο όρος και μόνο είναι ευτελής. Είδος
αναπληρωματικό». Έπειτα έρχονται οι ουσιαστικές κατηγορίες. «Ο Μπλερ είναι
εγκληματίας πολέμου και δολοφόνος. Ζει μια ζωή γεμάτη αυταπάτες. Ενώ γελά
πλατιά σε όλους, την ίδια ώρα είναι υπεύθυνος για τον θάνατο χιλιάδων πολιτών.
Έχει το αίμα τους στα χέρια του».

Η πολεμική προσέγγιση του Πίντερ δεν είναι καινούργια. Ούτε και η φήμη του για
άγριες προσεγγίσεις. Σε μια ομιλία του, το 1995, ανέφερε εν περιλήψει τους
εξής χαρακτηρισμούς για τον εαυτό του «αινιγματικός, ολιγόλογος, απότομος,
ευερέθιστος, εκρηκτικός και απωθητικός».

Όταν ζήτησα συνέντευξη για πρώτη φορά, μου απάντησε ευχαριστώντας με: «Δεν
είμαι και τόσο καλά τελευταία, όσον αφορά τη φυσική μου κατάσταση, όχι την
πνευματική. Ένα πρόβλημα στο στήθος. Νομίζω ότι πρέπει να κάνω πιο ήσυχη ζωή».
Και ακολούθησαν κι άλλα. «Ανάρρωσα», μου έγραψε στο τέλος.

Έτσι, βρεθήκαμε στο γεμάτο βιβλιοθήκες σπίτι που διατηρεί για να εργάζεται. Ο
Πίντερ άνοιξε το λευκό κρασί και σημάδεψε το ποίημα του Έλιοτ που ήθελε να μου
διαβάσει. («Σκότος, σκότος, σκότος. Όλα βαίνουν στο σκότος»). Προμηνύεται ένα
εύθυμο απόγευμα. Θα συζητήσουμε για το θέατρο, τον τρίτο παγκόσμιο πόλεμο και
τον ρόλο τού διαφωνούντος. Ο Πίντερ αποτελεί ένα περίεργο είδος διαφωνούντος:
λιγότερο από Βάτσλαφ Χάβελ ή Γκίντερ Γκρας απ’ ό,τι Βίκτορ Μέλντριου ­ ένας
επαγγελματίας Κύριος Εξοργισμένος, ο θερμοστάτης του οποίου διαβαθμίζεται
υποθετικά μεταξύ του σιγοβρασίματος και του απώτερου βρασμού. «Νομίζω ότι πάει
μακρύτερα. Αναφέρομαι ως διαταραγμένο άτομο, ως κάποιος που έχει μανία με το
να ξεπερνά τα όρια…». Αυτή η αντίληψη, σκέπτεται ο Πίντερ, ανάγεται στην
«πολύ μακρά σχέση» του με τον βρετανικό Τύπο και σε κάτι περισσότερο δόλιο.
«Δεν είμαι παρανοϊκός, όμως πιστεύω ότι υπάρχει μια σχέση ανάμεσα στον Τύπο
και σε κάτι άλλο. Δεν λέω ότι υπήρχε οδηγία “Πάρτε τον. Κάντε τον να φαίνεται
σαν κάτι απεχθές γελοίο”. Όμως υποπτεύομαι ότι κάτι συμβαίνει σε αυτήν τη χώρα
­ που δεν έχει να κάνει μόνο με μένα, αλλά με κάθε μορφής διαφωνία».

Το 1979 ψήφισε τη γυναίκα που σήμερα αποκαλεί «Κύρια αιματοβαμμένη Θάτσερ».
«Δεν νομίζω ότι έχω κάνει ποτέ κάτι πιο προσβλητικό. Ήταν βλακώδες,
παιδιάστικο από μέρους μου»… Γιος Εβραίου ράπτη, ο Πίντερ ανέβασε το πρώτο
του έργο: «The room», στο Πανεπιστήμιο του Μπρίστολ το 1957. Τον Φεβρουάριο
του επόμενου έτους ­ είναι 70 χρόνων σήμερα ­ θα σκηνοθετεί το «Celebration»
μια νέα «χυδαία, πολύ κωμική και βίαιη» προφορική φάρσα στο Almeida Theatre.

Τον ρωτώ για την πρώτη γυναίκα του Βιβιέν Μέρχαντ, που πέθανε εξαιτίας του
ποτού σε ηλικία 53 ετών και λέει: «Ήταν πολύ λυπηρό που μια έξοχη ηθοποιός
πέθανε τόσο νέα… Θα έλεγα απλώς ότι η Βιβιέν ήταν ένα πολύ, πολύ ανυπότακτο
άτομο. Αν ήταν πεπεισμένη για κάτι, το κυνηγούσε. Όμως το 1975 συνέβη κάτι
διαφορετικό. Συνάντησα την Αντόνια και… φθάσαμε ώς σήμερα. Ο κόσμος ­ ο
Τύπος ­ στ’ αλήθεια, ήθελαν να μας καταστρέψουν». Όμως το γεγονός που
σηματοδότησε την καταστροφή στη ζωή του Πίντερ φαίνεται πως είναι η διάλυση
της σχέσης του με το μοναδικό του παιδί, τον Ντανιέλ. Το 1993, συμφώνησαν ότι
θα ήταν καλύτερα αν σταματούσαν να έχουν επαφές…

Φοβερή απογοήτευση ο Κουκ

Τον ρωτώ πού τοποθετεί τον εαυτό του στο πάνθεον των μεγάλων συγγραφέων και
λέει σεμνά: «Δεν μπορώ να πω εγώ. Όμως, λαμβάνω πολλά γράμματα από όλο τον
κόσμο ­ πολύ θερμά σε ύφος. Αυτό με ευχαριστεί, όμως δεν μπορώ να προχωρήσω
περισσότερο. Γνωρίζω τους συγγραφείς που θαυμάζω ­ ο Σαίξπηρ, ο Προυστ…
Αυτοί είναι τ’ αγόρια μου».

Αυτή η διάκριση, αλίμονο, δεν ταιριάζει με τους άνδρες του Μπλερ. Ο Ρόμπιν
Κουκ είναι μια φοβερή απογοήτευση. «Εξωτερική πολιτική με ήθος, πώς είσαι;»,
λέει ο Πίντερ με μεγάλη περιφρόνηση.

Και υπάρχει μια δόση κομφορμισμού ­ ίσως και ανασφάλειας ­ στον Χάρολντ
Πίντερ. Με εξομολογητικό ύφος μού λέει ότι μόλις δέχτηκε πρόσκληση να
παρακαθήσει σε γεύμα (το οποίο έγινε στις 2 Νοεμβρίου) με 300 άλλες
«προσωπικότητες του αιώνα» και τη βασίλισσα. «Λοιπόν, ζω σε αυτήν την
αιμοσταγή χώρα. Εργάζομαι εδώ. Δεν είμαι της καθιέρωσης. Δεν ασπάζομαι τη
μοναρχία… Υπάρχουν ανακολουθίες στον τρόπο που κανείς συνθέτει τη ζωή του».