«Στον αέρα» οι επενδύσεις για τις δορυφορικές επικοινωνίες

Εκτόξευση πυραύλου τύπου Δέλτα ΙΙ από το Κανάβεραλ. Ο πύραυλος μεταφέρει τέσσερις τηλεπικοινωνιακούς δορυφόρους για το σύστημα Γκλόμπαλσταρ

Η εκμετάλλευση του Διαστήματος για την παροχή υπηρεσιών στον τομέα των
τηλεπικοινωνιών ξεκίνησε με τις καλύτερες προϋποθέσεις. Ωστόσο, ύστερα από
επενδύσεις δισεκατομμυρίων δολαρίων, η ελπιδοφόρα αυτή βιομηχανία έχει φθάσει
σε αδιέξοδο, αντιμετωπίζοντας πολλά προβλήματα, τόσο αποδοχής της από το κοινό
όσο και τεχνικών αποτυχιών με απώλειες πανάκριβων δορυφόρων. Και αυτό, σε μια
χρονική στιγμή που η αγορά δορυφορικών τηλεπικοινωνιακών συστημάτων για
εμπορική χρήση ξεπέρασε σε αριθμητικά μεγέθη ακόμη και τις στρατιωτικές και
άλλες κυβερνητικές εφαρμογές.

Τα προβλήματα αυτά δημιουργήθηκαν τόσο από τη μη αναμενόμενη υποδοχή των
προσφερομένων προϊόντων και υπηρεσιών από το κοινό, όσο και από τον συνεχώς
αυξανόμενο ανταγωνισμό που οδήγησε πολλές εταιρείες σε βεβιασμένες κινήσεις
για να τον αντιμετωπίσουν. Έτσι, πολλές δεν πρόλαβαν να αναπτύξουν και να
δοκιμάσουν τις νέες τεχνολογίες, ώστε αυτά να λειτουργήσουν ­ κατά το μέτρο
του δυνατού ­ απροβλημάτιστα.

Οι επενδυτές που βρίσκονται πίσω από τα φιλόδοξα αυτά προγράμματα, διστάζουν
όλο και περισσότερο να προχωρήσουν σε τοποθετήσεις τεράστιων ποσών που
απαιτούνται για την ανάπτυξη δορυφορικών τηλεφωνικών υπηρεσιών ή υπηρεσιών
ταχύτατης μεταφοράς δεδομένων. Πολλά προγράμματα θα περικοπούν ή ακόμη και θα
ακυρωθούν, υποστηρίζουν σήμερα οι ειδικοί αναλυτές του χώρου.

Φέτος, έξι διαφορετικές περιπτώσεις αστοχιών ρουκετών-φορέων είδαν το φως της
δημοσιότητας και προκάλεσαν την παρέμβαση του αμερικανικού Πενταγώνου για να
διερευνηθούν τα αίτια της αποτυχίας. Ακόμη, υπήρξαν «περισσότερες αστοχίες
δορυφόρων σε τροχιά από αυτές που συνηθίζονταν στο παρελθόν», όπως δηλώνει ο
πρόεδρος της Άξα Σπέις, εταιρείας που εμπλέκεται στην ασφάλιση διαστημικών
δραστηριοτήτων. Μόνο η εταιρεία Χιουζ είχε προβλήματα με έξι διαφορετικούς
δορυφόρους που τέθηκαν σε τροχιά μέσα στο 1999. Άλλη μια μεγάλη γνωστή
εταιρεία του χώρου, η Λόκχιντ Μάρτιν, ανακοίνωσε απώλειες για το δεύτερο
τρίμηνο, οι οποίες οφείλονται εν μέρει στη μείωση παραγγελιών για εξαρτήματα
δορυφόρων, καθώς και σε αστοχίες υλικού που καθυστέρησαν τη διαδικασία
παραγωγής κατά έξι μήνες. Αρκετές, ακόμη, εκτοξεύσεις ματαιώθηκαν. Ενδεικτικά,
η ευρωπαϊκή εταιρεία Αριάν πραγματοποίησε φέτος μόλις δύο εκτοξεύσεις, από τις
έξι που είχαν προγραμματιστεί αρχικά, επειδή οι δορυφόροι δεν ήταν έτοιμοι.

Τα προβλήματα του Ιρίδιουμ

Το αδιέξοδο που αντιμετωπίζει σήμερα η εταιρεία Ιρίδιουμ, η οποία έχει υπό την
κατοχή της σύστημα 66 δορυφόρων παρέχοντας υπηρεσίες κινητής τηλεφωνίας σε
παγκόσμια βάση και σήμερα πασχίζει να επιβιώσει καθώς δεν έχει καταφέρει να
κερδίσει τους συνδρομητές που θα ήθελε, αποτελεί ίσως το πιο χαρακτηριστικό
παράδειγμα των προβλημάτων που αντιμετωπίζει η νέα τεχνολογία. Η αποτυχία του
Ιρίδιουμ να συγκεντρώσει τους απαραίτητους συνδρομητές είναι πολύ πιο
σημαντική από τα πρόσφατα τεχνικά προβλήματα, καθώς εγείρει σοβαρά ερωτήματα
για το πόσο υπάρχει σήμερα ζήτηση σε παγκόσμια κλίμακα για ανάλογες υπηρεσίες.
Το σύστημα, που κόστισε περίπου 5 δισ. δολάρια, επιτρέπει τη διενέργεια και
λήψη τηλεφωνημάτων από οποιοδήποτε σημείο του πλανήτη. Ωστόσο, η υπηρεσία που
άρχισε να λειτουργεί τον Νοέμβριο είχε καταφέρει να συγκεντρώσει μέχρι τον
Μάρτιο μόλις 10.300 συνδρομητές ­ αριθμός πολύ μικρότερος από τους 52.000 που
χρειαζόταν η εταιρεία ώστε να είναι βιώσιμη. Οι μετοχές της αμερικανικής
θυγατρικής της εταιρείας σημείωσαν πτώση της τάξεως του 82,5% από την αρχή του
χρόνου μέχρι σήμερα, ενώ η Μοτορόλα, ο μεγαλύτερος μέτοχος του Ιρίδιουμ με
ποσοστό 18%, ανακοίνωσε πρόσφατα πως δεν προτίθεται να επενδύσει άλλα χρήματα
αν και οι υπόλοιποι επενδυτές δεν κάνουν το ίδιο.

Η αποτυχία της Χιουζ

Η αμερικανική εταιρεία Χιουζ, θυγατρική της Τζένεραλ Μότορς, είναι ένα ακόμη
παράδειγμα πρωτοπόρου εταιρείας που επένδυσε πολλά και κέρδισε λίγα από αυτή
την τεχνολογία. Η εταιρεία έδωσε ιδιαίτερη δημοσιότητα στην απόφασή της να
επενδύσει περίπου 1,5 δισ. δολάρια προκειμένου να παράσχει υπηρεσίες
επικοινωνιών μέσω δορυφόρου. Την ίδια ημέρα, όμως, οι κίνδυνοι του Διαστήματος
έγιναν ορατοί όταν η εταιρεία ανακοίνωσε πως προβλήματα στην κατασκευή των
δορυφόρων της κόστισαν 125 εκατ. δολάρια. Και αυτό ήταν μόνο η αρχή των
εμποδίων για τη Χιουζ, που είναι η μεγαλύτερη κατασκευάστρια δορυφόρων στις
Ηνωμένες Πολιτείες. Πέρυσι, ένας από τους δορυφόρους της παρουσίασε σοβαρή
βλάβη ενώ ήταν σε τροχιά, με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί σημαντικό πρόβλημα σε
κάποιες από τις τηλεπικοινωνιακές υπηρεσίες σε ολόκληρη τη χώρα. Ένας άλλος
δορυφόρος καταστράφηκε όταν ο πύραυλος που θα τον μετέφερε σε τροχιά εξερράγη.
Η παροχή συμβουλευτικών υπηρεσιών στην Κίνα προκειμένου η τελευταία να
αναλύσει τις αποτυχίες στις εκτοξεύσεις του δικού της πυραυλικού προγράμματος
έκαναν την Ουάσιγκτον να την κατηγορήσει για παράβαση των νόμων περί εθνικής
ασφαλείας. Το αποτέλεσμα ήταν η εταιρεία να χάσει συμβόλαιο ύψους 450 εκατ.
δολαρίων στην Ασία. Σύντομα και άλλες εταιρείες αντιμετώπισαν παρόμοια
προβλήματα, καθώς κατασκευαστικές ατέλειες και αποτυχημένες εκτοξεύσεις έκαναν
ακόμη πιο δύσκολη και ακριβή την αποστολή δορυφόρων στο Διάστημα. Ήδη, η
Γκλόμπαλ Κομιουνικέισονς, που έχει στα σχέδιά της να αναπτύξει σύστημα ανάλογο
με το Ιρίδιουμ, απέτυχε να συγκεντρώσει 500 εκατ. δολάρια από δημόσια εγγραφή
για τον λόγο αυτό, παρά το ότι μετέθεσε την προθεσμία δύο φορές. Τώρα,
αναζητεί αλλού χρηματοδότες και σε περίπτωση που αποτύχει και αυτή τη φορά, η
Χιουζ, που κατασκευάζει τους δορυφόρους της, πιθανότατα θα δει το συμβόλαιο
ύψους 500 εκατ. δολαρίων να ακυρώνεται. Η Μπόινγκ, από την άλλη πλευρά, έχει
παγώσει προς το παρόν τα σχέδιά της να αποκτήσει τον έλεγχο της Ελίπσο, άλλης
μιας εταιρείας που σχεδιάζει να μπει δυναμικά στον χώρο της δορυφορικής
τηλεφωνικής επικοινωνίας.

Το μέλλον

Η Γκλόμπαλσταρ, μια εταιρεία που υποστηρίζεται κυρίως από την αμερικανική
Λοράλ, ελπίζει να ξεπεράσει τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι ανταγωνιστές
της. Η εταιρεία πιστεύει πως η έλλειψη ζήτησης για ανάλογες υπηρεσίες
οφείλεται περισσότερο στο μάνατζμεντ παρά στην έλλειψη ενδιαφέροντος από το
καταναλωτικό κοινό για προϊόντα δορυφορικής επικοινωνίας. Πρόσφατα, η εταιρεία
κατέληξε σε συμφωνία χρηματοδότησης των δραστηριοτήτων της με 500 εκατ.
δολάρια, ποσό που ουσιαστικά αποτελεί το «πράσινο φως» για την είσοδό της στην
αγορά. Τα τηλέφωνα της εταιρείας θα κοστίζουν περίπου 1.100 δολάρια, ενώ η
χρέωση για κάθε λεπτό ομιλίας εκτιμάται πως θα είναι γύρω στα 65 σεντς. Σε
περίπτωση που η Γκλόμπαλσταρ καταφέρει να κερδίσει, τουλάχιστον σε πρώτη φάση,
τους συνδρομητές που επιθυμεί, τότε οι αναλυτές εκτιμούν πως το κόστος αυτό θα
πέσει σε ακόμη πιο χαμηλά επίπεδα.

Ανάλογα είναι και τα ερωτήματα σχετικά με τη ζήτηση και την προσφορά όσον
αφορά τη μεταφορά δεδομένων και την παροχή υπηρεσιών σύνδεσης στο Διαδίκτυο
μέσω δορυφόρου. Εδώ, δυναμικά στην αγορά είναι έτοιμη να μπει η Τέλεντισκ, η
εταιρεία που στηρίζεται από τον μεγιστάνα στον χώρο των τηλεπικοινωνιών Κρεγκ
ΜακΚο και τον πρόεδρο της Μάικροσοφτ, Μπιλ Γκέιτς. Η Τέλεντισκ ετοιμάζεται να
αναπτύξει σύστημα αξίας 10 δισ. δολαρίων, που θα αποτελείται από 288
δορυφόρους, οι οποίοι αναμένεται να είναι λειτουργικοί μέχρι το 2004. Η
Μοτορόλα θα αποτελέσει έναν από τους μεγαλύτερους συνεταίρους στην υπόθεση
αυτή, καθώς έχει δεσμευθεί να επενδύσει ποσό της τάξεως των 750 εκατ.
δολαρίων. Συνολικά, η Τέλεντισκ έχει μέχρι στιγμής καταφέρει να συγκεντρώσει
περισσότερα από 1,5 δισ. δολάρια, τα οποία και θα διαθέσει στο πρόγραμμα αυτό.

Οι αναλυτές φαίνεται να συμμερίζονται την αισιοδοξία που διακρίνει τα
περισσότερα στελέχη στον χώρο. «Δεν νομίζω πως τα προβλήματα που
αντιμετωπίζουμε σήμερα είναι πιο σοβαρά από αυτά που αντιμετώπισε ο κλάδος από
την έκρηξη του Τσάλεντζερ», σημειώνει χαρακτηριστικά ο πρόεδρος της Χιουζ,
Μάικλ Σμιθ. «Είναι μια δουλειά που έχει τους κινδύνους της. Όμως, η ανταμοιβή
είναι μεγάλη», καταλήγει ο ίδιος.