Ο εφιάλτης καραδοκεί

Οι οικονομίες της Άπω Ανατολής δεν διδάχθηκαν από την ιστορία. Τα
Χρηματιστήρια ανακάμπτουν, τα νομίσματα ξανακερδίζουν ημέρα με την ημέρα τη
χαμένη τους αξιοπρέπεια και υπάρχει μία γενικότερη αίσθηση ότι η ασιατική
κρίση ήταν απλώς ένα άσχημο όνειρο. Στην πραγματικότητα, οι περισσότερες
ασιατικές οικονομίες δεν έχουν ακόμη ξυπνήσει από τον εφιάλτη.

2 Ιουλίου 1997. Η υποτίμηση του ταϊλανδέζικου Μπαχτ έστειλε πολλούς Ταϊλανδούς στα ανταλλακτήρια συναλλάγματος. Αποτέλεσε όμως και τη σπίθα για το ξέσπασμα της οικονομικής θύελλας που σάρωσε τις οικονομίες της Νοτιοανατολικής Ασίας

Πολλές από τις αιτίες που οδήγησαν στο ξέσπασμα της κρίσης δεν έχουν εκλείψει
ακόμη και η σταθεροποίηση στις χρηματοπιστωτικές αγορές κάνει πολλούς να
ξεχνούν τα προβλήματα που προκάλεσαν τη θύελλα. «Μερικοί πιστεύουν ότι τα
προβλήματα έχουν λυθεί οριστικά και δεν χρειάζονται περαιτέρω οικονομικές
μεταρρυθμίσεις», δήλωσε πρόσφατα από το Χονγκ Κονγκ ο Λι Χσιέν Λουνγκ,
αναπληρωτής πρωθυπουργός της Σινγκαπούρης.

Στεγνά ταμεία

Η σύγχυση για τους λόγους που προκάλεσαν την κρίση είναι τόσο μεγάλη, που
ελάχιστοι γνωρίζουν πότε πραγματικά ξεκίνησε. Οι περισσότεροι πιστεύουν ότι η
κατάρρευση των αγορών ήταν αποτέλεσμα της υποτίμησης του ταϊλανδέζικου Μπαχτ,
που πραγματοποιήθηκε στις 2 Ιουλίου 1997.

Στην πραγματικότητα, «η σκανδάλη πατήθηκε» στις 25 Ιουνίου του ίδιου χρόνου: ο
Τανόνγκ Μπιντάγια, που είχε πρόσφατα διοριστεί υπουργός Οικονομικών της
Ταϊλάνδης, διαπίστωσε ότι τα συναλλαγματικά αποθέματα της χώρας του είχαν
συρρικνωθεί στα 1,14 δισεκατομμύρια δολάρια ­ επαρκούσαν για εισαγωγές δύο
ημερών. Η θέση του έγινε ακόμη πιο δύσκολη, όταν ανακάλυψε ότι κεντρική
τράπεζα της χώρας του τύπωνε χρήμα, σε μια προσπάθεια να καλύψει «άνοιγμα»
οκτώ δισεκατομμυρίων δολαρίων.

Τα προβλήματα αποσιωπήθηκαν έντεχνα, αλλά ο Τανόνγκ, μόλις πέντε ημέρες στη
θέση του υπουργού Οικονομικών, ήρθε αντιμέτωπος με την απειλή μιας κρατικής
χρεοκοπίας, αν δεν αποφάσιζε την υποτίμηση του Μπαχτ. Τελικά, η απόφαση ελήφθη
στις 2 Ιουλίου και οι επιπτώσεις έβαλαν σε μεγάλες περιπέτειες ολόκληρη την
Νοτιοανατολική Ασία. Ο Μαχατίρ Μοχάμαντ, πρωθυπουργός της Μαλαισίας, δήλωσε
ότι η κρίση είχε ως αποτέλεσμα τη μείωση του πλούτου των χωρών της περιοχής
κατά 200 δισεκατομμύρια δολάρια.

Τότε και τώρα

Τώρα οι Δυτικοί τραπεζίτες ποντάρουν τα χρήματά τους στην ανάκαμψη των
ασιατικών οικονομιών. Αρχίζουν δειλά δειλά να επενδύουν και πάλι στην Ασία,
ωθώντας ψηλότερα τους τελευταίους εννέα μήνες τις μετοχές στα ασιατικά
Χρηματιστήρια. «Η άνοδος στα Χρηματιστήρια», λέει ο Ταϊλανδός υπουργός
Οικονομικών, «αντανακλά την αύξηση της ρευστότητας, την πτώση των επιτοκίων
και την επιστροφή της εμπιστοσύνης των επενδυτών. Δεν αντανακλά όμως μια
βελτίωση στα θεμελιώδη μεγέθη των οικονομιών».

Στην πραγματική οικονομία τα στοιχεία είναι απογοητευτικά. Οι οικονομίες –
θαύματα της Ανατολικής Ασίας δεν μπορούν πλέον να ονειρεύονται τους διψήφιους
ρυθμούς ανάπτυξης, που απολάμβαναν στις αρχές της δεκαετίας του ’90. Η
Ινδονησία και το Χονγκ Κονγκ θα παρουσιάσουν, σύμφωνα με τις προβλέψεις του
Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, αρνητικούς ρυθμούς ανάπτυξης, ενώ οι οικονομίες
της Μαλαισίας, της Σινγκαπούρης και του Χονγκ Κονγκ δεν θα θα καταφέρουν να
αναπτυχθούν με ρυθμό άνω του 1%.

Το 2000 αναμένεται επιτάχυνση των αναπτυξιακών ρυθμών. Αν οι προβλέψεις δεν
επαληθευτούν, τα υφιστάμενα προβλήματα της υπερπαραγωγής θα ενταθούν και η
πίστωση που χορηγείται στις χώρες της Νοτιοανατολικής Ασίας θα δημιουργήσει
νέα προβλήματα στην εξυπηρέτηση των χρεών τους. Όμως, κανείς δεν θέλει να δει
την επαλήθευση αυτού του σεναρίου.