Η αποχώρηση δεν σταμάτησε τους βομβαρδισμούς

ΜΙΛΟΣΕΒΙΤΣ

Οι αισιόδοξοι για την έκβαση του πολέμου ­ και δυστυχώς δεν είναι πολλοί εδώ
στο Βελιγράδι ­ είδαν μία απόλυτα θετική ή, τουλάχιστον, ενθαρρυντική εξέλιξη
στον εξής, περίπου ανέλπιστο, συνδυασμό: την αποχώρηση του σερβικού στρατού
από το Κόσοβο, κάτω όμως από «καθαρό ουρανό…».

Ενώ τα ΝΑΤΟϊκά αεροπλάνα σφυροκοπούσαν το Κόσοβο αδιάκοπα επί 30 ώρες, έως
αργά το απόγευμα της Τετάρτης, δεν φάνηκαν καν όταν τα πέντε τουριστικά
λεωφορεία με 250 άνδρες των ειδικών αστυνομικών δυνάμεων της Γιουγκοσλαβίας
ξεκινούσαν από την Πρίστινα όπως και μέχρι που έφθασαν, λίγο πριν από το
μεσημέρι, στο Βελιγράδι…

Είναι επίσης σαφής η επιδίωξη της κυβέρνησης να στείλει το μήνυμα της
αποχώρησης σε όλο τον πλανήτη. Ο στρατιωτικός διοικητής της Πρίστινα,
Λαζάρεβιτς, κάλεσε τους ξένους δημοσιογράφους να δουν (για να μεταδώσουν) την
αποχώρηση, ενώ το θέμα ήταν πρώτη είδηση σε όλα τα σερβικά ΜΜΕ. Είναι επίσης
σαφές ότι το Βελιγράδι θέλησε να στείλει και το μήνυμα ότι η αποχώρηση θα
γίνει πιο γρήγορα και πιο μαζικά εάν σταματήσουν οι βομβαρδισμοί. Τόσο ο
πρόεδρος της Σερβίας Μίλαν Μιλουτίνοβιτς, κατά τη συνάντησή του με τον πρόεδρο
του ΔΗΚΚΙ Δημ. Τσοβόλα όσο και ο Λαζάρεβιτς, σε δηλώσεις του, τόνισαν ότι «ο
ρυθμός μεταφοράς των δυνάμεων είναι αργός εξαιτίας του κινδύνου των εχθρικών βομβαρδισμών».

Έτσι, το ερώτημα που προκύπτει πλέον είναι εάν υπάρχει φως… στην άκρη του
τούνελ, ακριβώς επειδή είναι αδύνατον να μην έγινε αντιληπτή η μετακίνηση των
στρατιωτών από τους ΝΑΤΟϊκούς. Δημοσιογραφικοί κύκλοι απαντούν αρνητικά. «Το
ΝΑΤΟ δεν μας έχει αφήσει καμία ελπίδα ότι επιδιώκει την ειρήνη», σχολιάζουν.

Πάντως, σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες από κυβερνητικούς κύκλους, ο
Σλ. Μιλόσεβιτς φέρεται αποφασισμένος να κάνει και το επόμενο βήμα: να
συμφωνήσει με την παρουσία στρατιωτικών δυνάμεων στο Κόσοβο, υπό την αιγίδα
του ΟΗΕ. Θα συμφωνήσει μάλιστα στη συμμετοχή δυνάμεων και από τις ΗΠΑ και τις
υπόλοιπες χώρες που συμμετέχουν στους βομβαρδισμούς, αλλά στη δεύτερη φάση της
ανάπτυξής τους. Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, ο Γιουγκοσλάβος πρόεδρος
πείσθηκε από εκπροσώπους ευρωπαϊκών χωρών, με το επιχείρημα ότι… «εάν
απουσιάζουν οι ΗΠΑ, τότε ποιος θα πληρώσει για την εκστρατεία;».

Αναλυτές, που πρόσκεινται στην κυβέρνηση, επισημαίνουν με πεσιμισμό ότι «τα
επόμενα βήματα θα δείξουν τις προθέσεις του ΝΑΤΟ». Αντίθετα, αναλυτές-
πολέμιοι του καθεστώτος εκτιμούν ότι το ΝΑΤΟ δεν εμπόδισε την αποχώρηση και
ούτε θα το πράξει στο μέλλον, επειδή πρόκειται για ένα γεγονός που ουσιαστικά
πλήττει το κύρος του Μιλόσεβιτς. Έτσι μπορεί να ισχυριστεί ότι πετυχαίνει
νίκες, αμέσως μετά το σφυροκόπημα… Για τον λόγο αυτό μάλλον επισήμως η
σερβική κυβέρνηση επιμένει να κάνει λόγο για απόσυρση δυνάμεων μετά την
ολοκλήρωση όμως της αποστολής τους.

Στη διάρκεια μιας ιδιαίτερα φορτισμένης με πατριωτικά αισθήματα τελετής, που
έγινε στο Βελιγράδι το μεσημέρι για να τιμηθούν οι αποχωρήσαντες άνδρες, ο
υπουργός Εσωτερικών Βλάικο Στοΐλκοβιτς τους συνεχάρη γιατί επιτέλεσαν το
καθήκον τους και «διέλυσαν τις ομάδες των τρομοκρατών».

Στο Βελιγράδι. Ο Γιουγκοσλάβος υπουργός Εσωτερικών Βλάικο Στοΐλκοβιτς επιθεωρεί τμήμα των ειδικών δυνάμεων του στρατού

Ένα επίσης κορυφαίο, στα σερβικά ΜΜΕ, θέμα ήταν και η συνέντευξη στην κροατική
τηλεόραση του (Κροάτη) στρατηγού εν αποστρατεία Άντον Τους, διοικητή της
αεράμυνας της χώρας επί ενιαίας Γιουγκοσλαβίας, σημερινού στρατιωτικού
συμβούλου του προέδρου Φράνιο Τζούτζμαν. Το στιγμιότυπο είναι χαρακτηριστικό:

Δημοσιογράφος: Εάν επιτεθούν στο Κόσοβο με τα Απάτσι, τι πιστεύετε ότι θα γίνει;

Τους: Από τα 20 Απάτσι που θα επιτεθούν θα γυρίσουν τα δύο…

Δημοσιογράφος: Μα… ξέρετε, πρόκειται για κορυφαίας τεχνολογίας
ελικόπτερα, είναι άλλωστε και πανάκριβα…

Τους: Τώρα που το ξανασκέπτομαι, μάλλον δεν πρόκειται να γυρίσουν ούτε αυτά τα δύο…

Ο Δημήτρης Τσοβόλας

Οι συναντήσεις του Δημ. Τσοβόλα με τον Σέρβο πρόεδρο Μιλουτίνοβιτς και τον
υπουργό Εξωτερικών Ζιβ. Γιοβάνοβιτς, χθες στο Βελιγράδι, επιβεβαίωσαν ότι δεν
υπάρχει έως τώρα αλλαγή στη στάση της γιουγκοσλαβικής κυβέρνησης. Οι
αξιωματούχοι επανέλαβαν στον πρόεδρο του ΔΗΚΚΙ ότι η χώρα τους επιζητεί
πολιτική λύση με απευθείας διαπραγματεύσεις μετά τη λήξη των βομβαρδισμών,
στην αρχή της ισοτιμίας των εθνοτήτων, δεν αποδέχεται, γιατί θεωρεί κατοχική
την παρουσία στρατού του ΝΑΤΟ στο Κόσοβο (αντίθετα συμφωνεί με παρουσία
δύναμης υπό τον ΟΗΕ), ζητεί την επιστροφή των προσφύγων που θα ζήσουν σε
καθεστώς αυτονομίας.

Σε δηλώσεις του ο κ. Τσοβόλας εξέφρασε τη συμπαράσταση του ελληνικού λαού στον
σερβικό λαό και τόνισε ότι από τις συναντήσεις με εκπροσώπους της κυβέρνησης
και των κομμάτων διαπίστωσε «μία ενότητα της πολιτικής ηγεσίας, αλλά και
στήριξη της κυβερνητικής πολιτικής από τον γιουγκοσλαβικό λαό».

Μία ημέρα… ελληνική

Πάντως, η χθεσινή ήταν μία ημέρα με έντονο… ελληνικό χρώμα για το Βελιγράδι.
Δεν ήταν μόνον η επίσκεψη Τσοβόλα. Ήταν και αυτή του προεδρείου της ΕΣΗΕΑ,
συνδικαλιστικών φορέων από την Αθήνα (ΕΚΑ, ΓΕΝΟΠ, Π.Ο. Σιδηροδρομικών, ΟΣΠΑ
κ.λπ.) και του Καραβανιού Αλληλεγγύης, που ήλθαν για να συμπαρασταθούν στον
σερβικό λαό και να μεταφέρουν ανθρωπιστική βοήθεια.

Η συγκίνηση κορυφώθηκε το μεσημέρι στο κτίριο του κρατικού ραδιοφώνου, όταν το
καραβάνι διοργάνωσε εκδήλωση μνήμης για τα θύματα από τη βομβιστική επίθεση
στη σερβική τηλεόραση.

Λάθος πάλι. «Μας συγχωρείτε», λέει ο ένας πιλότος του σκίτσου του Πλαντί στη «Monde». «Μη στενοχωριέσαι» τον καθησυχάζει ο άλλος, «δεν είναι παρά ο ΟΗΕ!»…

Το ΝΑΤΟ απέρριψε χθες τη γιουγκοσλαβική ανακοίνωση ότι έχει αρχίσει αποχώρηση
των σερβικών δυνάμεων από το Κόσοβο, παρά τη μετάδοση τηλεοπτικού ρεπορτάζ που
δείχνει 250 στρατιωτικούς να ανεβαίνουν σε στρατιωτικά αυτοκίνητα στο Βόρειο
Κοσσυφοπέδιο. Εκπρόσωπος της Ατλαντικής Συμμαχίας είπε πως θα συνεχιστούν οι
αεροπορικές επιδρομές ως την πλήρη αποδοχή των πέντε προϋποθέσεων που έχουν
τεθεί από τη διεθνή κοινότητα.

Το ίδιο επανέλαβε και ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Μπιλ Κλίντον.

Σε ομιλία του προς βετεράνους, αφιερωμένη στον πόλεμο στο Κοσσυφοπέδιο, είπε
πως οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι έτοιμες να δεχθούν τη Γιουγκοσλαβία ως
αναπόσπαστο μέλος της νέας Ευρώπης, αν οι Σέρβοι αποδεχθούν τις αξίες της
ελευθερίας και της δημοκρατίας.

Όμως, ο Αμερικανός πρόεδρος επανέλαβε την αποφασιστικότητά του να συνεχιστούν
οι ΝΑΤΟϊκές επιθέσεις εναντίον της Γιουγκοσλαβίας όσο ο πρόεδρος Μιλόσεβιτς
δεν αποδέχεται τους όρους που έχει καθορίσει η Συμμαχία για τη διευθέτηση της κρίσης.

Ξένοι ανταποκριτές επιβεβαίωσαν ότι αυτοκινητοπομπή με 120 Σέρβους στρατιώτες
αποχώρησε από το Κοσσυφοπέδιο, με προορισμό τη σερβική πόλη Νις. Άλλες
αναφορές, όμως, ισχυρίζονται ότι 250 είναι οι Σέρβοι στρατιώτες που μέχρι τώρα
έχουν φύγει από το Κοσσυφοπέδιο.

«Εάν είναι πράγματι αληθές αυτό, θα ήταν καλό βήμα», είπε ο εκπρόσωπος του
ΝΑΤΟ, Τζέιμι Σι, «αλλά και πάλι θα εκπροσωπούσε λιγότερο από μισό τοις εκατό
των στρατιωτικών δυνάμεων που οι Σέρβοι έχουν στο Κοσσυφοπέδιο.

Επομένως, δεν θα χαρακτήριζα μία τέτοια αποχώρηση ούτε καν ως μερική».

Στη Βόννη, ο υφυπουργός Άμυνας της Γερμανίας, Βάλτερ Στούτσλε, ακούγοντας τις
αναφορές για αποχώρηση σερβικών στρατευμάτων από το Κοσσυφοπέδιο, εξέφρασε
σκεπτικισμό. Χαρακτήρισε, μάλιστα, τις βιντεοσκοπημένες εικόνες της αποχώρησης
ως «συνέχιση της προσπάθειας να παράγουν παραπλανητικά νέα για αυτό το τόσο
σοβαρό ζήτημα».

Τέσσερις όρους θέτει ο Γιουγκοσλάβος πρόεδρος Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς για να
δεχθεί μια ένοπλη (ακόμη και βαρέως οπλισμένη) διεθνή ειρηνευτική δύναμη στο
Κόσοβο, γράφει στο χθεσινό της φύλλο η γαλλική εφημερίδα «Monde».

Επικαλούμενη δυτικές πηγές στη Μόσχα, η εφημερίδα αναφέρει ότι αυτό ήταν το
μήνυμα που μεταβιβάστηκε από τη Ρωσία στους αντιπροσώπους του ΝΑΤΟ. Οι Ρώσοι
πιστεύουν πως ο Σέρβος ηγέτης είναι τώρα έτοιμος να αποδεχθεί τους πέντε όρους
στους οποίους επιμένει το ΝΑΤΟ για να σταματήσει τους αεροπορικούς
βομβαρδισμούς. Θέτει, όμως, κι εκείνος με τη σειρά του τέσσερις προϋποθέσεις
για να δεχθεί την ανάπτυξη μιας ένοπλης δύναμης.

Η πρώτη προϋπόθεση είναι η δύναμη αυτή να τελεί υπό την αιγίδα του ΟΗΕ. Η
δεύτερη, να γίνει σεβαστή η εδαφική ακεραιότητα της Γιουγκοσλαβίας και η
προσωρινή διοίκηση που θα εγκατασταθεί στο Κόσοβο να μην οδηγήσει την επαρχία
στην ανεξαρτησία. Η τρίτη προϋπόθεση είναι να μην αμφισβητηθεί η εξουσία του
στο Βελιγράδι και να μην υπάρξει καμία ανάμειξη των Δυτικών στις
γιουγκοσλαβικές υποθέσεις.

Και η τέταρτη, να του παραχωρηθεί διεθνής δικαστική ασυλία.

Το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών δεν επιβεβαιώνει αυτές τις πληροφορίες, οι
οποίες όμως έρχονται να φωτίσουν τις δηλώσεις που είχε κάνει στα τέλη Απριλίου
ο Βίκτορ Τσερνομίρντιν, σύμφωνα με τις οποίες το Βελιγράδι αποδεχόταν την
ανάπτυξη μιας διεθνούς δύναμης στο Κόσοβο.

Η Ρωσία φαίνεται ότι δεν θα αποσυρθεί από τις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις
για το Κόσοβο, σύμφωνα με κοινή εκτίμηση του αναπληρωτή υπουργού Εξωτερικών
των ΗΠΑ, Στρόουμπ Τάλμποτ και του Γάλλου προέδρου Ζακ Σιράκ.

Επίσης, ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών, Ιγκόρ Ιβάνοφ, διαβεβαίωσε σε συνέντευξή
του στην ισπανική τηλεόραση TVE, ότι η τελευταία κυβερνητική αλλαγή «δεν θα
διαφοροποιήσει την εξωτερική πολιτική».

«Αυτό που θεωρείται σημαντικό, είναι πως ο Τσερνομίρντιν συμφωνεί ότι είναι
χρήσιμο και μάλιστα απαραίτητο να συνεχίσουμε την κοινή διπλωματική δουλειά»,
είπε ο Στρόουμπ Τάλμποτ, μετά τη συνάντησή του με τον Ρώσο αξιωματούχο.

Στην ερώτηση αν απογοητεύτηκε από τις απειλές Γιέλτσιν ­ τις οποίες επανέλαβε
και χθες ­ ο Τάλμποτ απάντησε ότι «πρέπει να δούμε τι μπορούμε να κάνουμε από
κοινού.

Εμείς και οι Ρώσοι έχουμε περισσότερη αλληλοκατανόηση απ’ ό,τι πριν από δύο
μέρες… δεν υπάρχει εναλλακτική λύση από την επιτυχία».

Ο Τάλμποτ, μετά τη Μόσχα, θα μεταβεί στη Γενεύη για συνομιλίες με τον γ.γ. του
ΟΗΕ Κόφι Ανάν, ενώ ο Τσερνομίρντιν θα πάει στο Ελσίνκι για να συναντήσει τον
Φινλανδό πρόεδρο Μάρτι Αχτισάαρι, ο οποίος αναδεικνύεται ως μεσολαβητικός
παράγοντας της Δύσης για το Κοσσυφοπέδιο.

Ο πρόεδρος Σιράκ μίλησε για πρόοδο μετά τις συνομιλίες του με τη ρωσική ηγεσία
και εξέφρασε βεβαιότητα ότι η Μόσχα θα συνεχίσει τις μεσολαβητικές της
προσπάθειες στο Κόσοβο.

«Οι μέρες που θα έρθουν, θα δείξουν ότι προχωρούμε προς την ειρήνη», είπε ο
Σιράκ μετά τις συνομιλίες του με τον Γιέλτσιν, τον Τσερνομίρντιν και τον Ιβάνοφ.

Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Κόφι Ανάν, δήλωσε χθες από τη Γενεύη, πως τα
Ηνωμένα Έθνη εντείνουν τις προσπάθειές τους για ειρήνη στο Κοσσυφοπέδιο, καθώς
και ότι ο Οργανισμός προετοιμάζεται να στείλει μια ανθρωπιστική αποστολή στην περιοχή.