Κοινοτική αλληλεγγύη μέσω ειδικού ταμείου

Αντίδοτο στην αυστηρή πολιτική της ΟΝΕ προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε
περιπτώσεις διεθνών κρίσεων. Οι χώρες που πλήττονται θα στηρίζονται οικονομικά
από την Ένωση, αποφεύγοντας έτσι τον κίνδυνο διεύρυνσης των ελλειμμάτων τους

Τη δημιουργία ενός ταμείου για την οικονομική υποστήριξη χωρών της Ευρωπαϊκής
Ένωσης που πλήττονται από διεθνείς κρίσεις πρότεινε την περασμένη Τρίτη,
μιλώντας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ο επίτροπος Νομισματικών Υποθέσεων κ. Ιβ
Τιμπό ντε Σιλγκί.

Η πρότασή του αφορούσε ειδικότερα την αντιμετώπιση των λεγόμενων «ασύμμετρων
σοκ», δηλαδή καταστάσεων οι οποίες επηρεάζουν ορισμένα κράτη-μέλη περισσότερο
από άλλα. Σε τέτοιες καταστάσεις, ιδιαίτερα στο πλαίσιο της ΟΝΕ, τα μέτρα
νομισματικής πολιτικής δεν μπορούν να δώσουν λύσεις, αφού πρέπει να είναι
κοινά για όλα τα κράτη-μέλη.

Συμπτωματικά, την ίδια ημέρα, ανέπτυσσε την ίδια πρόταση και ο διοικητής της
Τραπέζης της Ελλάδος κ. Λουκάς Παπαδήμος, μιλώντας επίσης στο Ευρωπαϊκο
Κοινοβούλιο. Όπως είπε, συγκεκριμένα, ο κ. Παπαδήμος, χωρίς να είναι ενήμερος
της πρότασης ντε Σιλγκί, «θα ήταν χρήσιμο να υιοθετηθούν σχήματα που θα
βοηθήσουν τα κράτη-μέλη να αντιμετωπίσουν διαταραχές, οι οποίες έχουν
ασύμμετρες επιπτώσεις στην οικονομία».

Η ιδέα ενός δημοσιονομικού εργαλείου για την αντιμετώπιση των ασύμμετρων σοκ
δεν είναι νέα. Μεταξύ άλλων, ο Έλληνας υφυπουργός Οικονομικών κ. Νίκος
Χριστοδουλάκης την είχε αναπτύξει εκτενώς σε ομιλία του σε ευρωπαϊκό συνέδριο
τον περασμένο Νοέμβριο στη Βιέννη.

Τώρα, όμως, αποκτά ιδιαίτερη σημασία για δύο λόγους. Πρώτον, γιατί
διατυπώνεται για πρώτη φορά από τα χείλη του αρμόδιου για το θέμα επιτρόπου.
Δεύτερον, γιατί διατυπώνεται σε μία χρονική στιγμή κατά την οποία βρίσκεται εν
εξελίξει μία κρίση στην Ευρώπη, η γιουγκοσλαβική, η οποία απειλεί πράγματι τα
κράτη-μέλη με «ασύμμετρες» επιπτώσεις. Είναι προφανές ότι η Ελλάδα, λόγω
γειτνίασης με την περιοχή της κρίσης, θα υποστεί σοβαρότερες επιπτώσεις από
χώρες, όπως η Δανία, για παράδειγμα.

Ο κ. Παπαδήμος, μάλιστα, επικαλέσθηκε συγκεκριμένα την κρίση στο Κόσοβο για να
εξηγήσει την άποψή του. Όπως είπε, η κρίση αυτή είναι ίσως ένα «ατυχές
παράδειγμα» ενός σοκ που επηρεάζει ορισμένες οικονομίες περισσότερο από άλλες,
αλλά στο μέλλον θα υπάρξουν και άλλες ανάλογες περιπτώσεις.

Πάντως, η προοπτική εφαρμογής της συγκεκριμένης πρότασης είναι ακόμη μακρινή
και συνεπώς η ελληνική κυβέρνηση δεν μπορεί να στηρίζει ελπίδες σ’ αυτήν για
την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της κρίσης στη Γιουγκοσλαβία.

Συγκεκριμένα, όπως επισημαίνουν υπηρεσιακοί παράγοντες στην Ευρωπαϊκή
Επιτροπή, η οποιαδήποτε νομοθετική πρωτοβουλία πρέπει να αναληφθεί από τη νέα
Επιτροπή και συνεπώς τίποτα δεν μπορεί να γίνει πριν από τον Οκτώβριο.

Και ο Πρόντι

Οπωσδήποτε, η προώθηση μίας σχετικής νομοθετικής πρωτοβουλίας πρέπει να
θεωρείται αρκετά πιθανή, αφού την υποστηρίζει και ο νέος πρόεδρος της
Ευρωπαϊκής Επιτροπής κ. Ρομάνο Πρόντι. Ο κ. Πρόντι αναφέρθηκε στο θέμα αυτό
κατά την έκτακτη, άτυπη σύνοδο των 15 ηγετών προ δεκαημέρου στις Βρυξέλλες.
Υποστήριξε συγκεκριμένα ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να οπλισθεί με ένα νέο
εργαλείο για να αντιμετωπίζει ασύμμετρα σοκ.Από ελληνικής πλευράς σημειώνεται
ότι μία τέτοια πρωτοβουλία θα αντιμετωπισθεί θετικά, έστω κι αν αφορά, όπως
προαναφέρθηκε, το απώτερο μέλλον. Άλλωστε, και μόνο η έναρξη διαλόγου για το
θέμα στην Ευρωπαϊκή Ένωση καλλιεργεί ένα ευνοϊκό κλίμα για την αντιμετώπιση
χωρών με ειδικά προβλήματα, λόγω έκτακτων συνθηκών. Όπως διευκρίνισε στην
ομιλία του ο κ. Ντε Σιλγκί, το νέο αυτό ταμείο δεν θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί
ως μέσο διευκόλυνσης των χωρών που δεν σέβονται τα δημοσιονομικά κριτήρια του
Συμφώνου Σταθερότητας. Θα αποτελεί, όμως, μία «εκδήλωση της κοινοτικής
αλληλεγγύης εν όψει γεγονότων απολύτως ανεξάρτητων της πολιτικής επιρροής και
των δυνατοτήτων αντίδρασης ενός κράτους-μέλους». Μάλιστα, ο ίδιος πρόσθεσε ότι
η δημιουργία ενός αποθεματικού είναι ούτως ή άλλως απαραίτητη για να
αντιμετωπισθούν μακροπρόθεσμα προβλήματα, όπως αυτά που έχουν σχέση με τη
γήρανση του πληθυσμού στην Ευρώπη.

Κατάλληλη στιγμή

Κατά τον κ. Ντε Σιλγκί, η στιγμή είναι τώρα κατάλληλη για να εξετασθούν
προτάσεις, οι οποίες θα συμπληρώνουν τις «δεσμευτικές διατάξεις» της ΟΝΕ και
του Συμφώνου Σταθερότητας. Στο παρελθόν, είπε, οι χώρες της Ένωσης αντέδρασαν
στην ανάπτυξη οποιουδήποτε διαλόγου γύρω από την ΟΝΕ, φοβούμενες ότι θα
άνοιγαν το «κουτί της Πανδώρας». Τώρα, όμως, που έχει δημιουργηθεί το ευρώ,
τέτοιες ανησυχίες δεν δικαιολογούνται. Αναπτύσσοντας την αντίστοιχη πρότασή
του, ο κ. Χριστοδουλάκης είχε υποστηρίξει ότι «όσο περιορισμένα κι αν είναι τα
περιθώρια άσκησης δημοσιονομικής πολιτικής εκ μέρους των κυβερνήσεων στο
πλαίσιο της ΟΝΕ, οι εθνικές οικονομίες θα πρέπει να προσαρμόζονται σε
ενδεχόμενες διεθνείς αναταραχές. Αν οι διαταραχές είναι συμμετρικές, τότε η
κοινή νομισματική πολιτική μπορεί να δώσει την κατάλληλη απάντηση».

Αν όμως, οι διαταραχές είναι ασύμμετρες, ή ακόμη αν οφείλονται σε τοπικούς
παράγοντες (όπως οι καιρικές συνθήκες, το περιβάλλον, οι τοπικοί θεσμοί και οι
εθνικές εκλογές), τότε θα χρειασθεί ένα πρόσθετο δημοσιονομικό εργαλείο. Το
εργαλείο αυτό, κατά τον κ. Χριστοδουλάκη, θα μπορούσε να πάρει τη μορφή είτε
μιας χαλάρωσης των δημοσιονομικών απαιτήσεων του Συμφώνου Σταθερότητας είτε
μιας μεταφοράς πόρων στην πληττόμενη οικονομία, μέσω ενός «Ευρωπαϊκού
Αντικυκλικού Ταμείου». Βέβαια, διευκρίνιζε ο κ. Χριστοδουλάκης, «αυτό θα
πρέπει να γίνεται με αυστηρά κριτήρια και όρους».

Όπως οι εκταμιεύσεις από το Ταμείο Συνοχής εξαρτώνται από την τήρηση του
προγράμματος σύγκλισης της επωφελούμενης χώρας, είπε, έτσι και οι εκταμιεύσεις
από το νέο αυτό ταμείο θα μπορούσαν να εξαρτώνται από την προώθηση ενός
προγράμματος διαρθρωτικών αλλαγών, από τη χώρα που δέχεται το ασύμμετρο πλήγμα.