Το τρένο προς την ΟΝΕ θα συναντήσει ναρκοπέδιο

Πρύτανης Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών

Συχνά πυκνά λέγεται από επίσημα χείλη και προβάλλεται από τα ΜΜΕ, ότι τίποτα
δεν είναι ικανό να ακυρώσει το ραντεβού της χώρας με την ΟΝΕ, το 2001. Η
απήχηση της άποψη αυτής είναι τέτοια, που όλοι σχεδόν άρχισαν ήδη να
συμπεριφέρονται ως εάν η ένταξη να είχε συντελεστεί! Πρόκειται για μεγάλο
λάθος. Κι αυτό, όχι γιατί οι σχετικοί δείκτες (έλλειμμα, δημόσιο χρέος,
πληθωρισμός, επιτόκια) δεν κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση. Αλλά διότι
υπάρχει κίνδυνος, η πορεία τους να επιβραδυνθεί ή ακόμη και να αναστραφεί. Με
απλά λόγια, ο δρόμος των 20 περίπου μηνών που μας χωρίζει από τον Ιανουάριο
του 2001 δεν είναι ελεύθερος. Είναι ναρκοθετημένος από τις διαρθρωτικές
αδυναμίες της ίδιας της οικονομίας, από τις κοινωνικές διεκδικήσεις για
παροχές και από τις υπερβολές που χαρακτηρίζουν την αντιπολιτευτική τακτική
των κομμάτων και των συνδικαλιστών. Εμπόδιο αποτελεί, επίσης, και η
ασυγκράτητη ροπή των επιχειρήσεων για εκμετάλλευση των ευκαιριών (αυξημένη
ζήτηση για ορισμένα προϊόντα, ανελαστικότητες στις αγορές κ.λπ.), που σκοπό
έχουν τη μεγιστοποίηση των κερδών μέσα από την αύξηση των τιμών. Βεβαίως, η
απόφαση για την ένταξη θα ληφθεί αρκετά πριν από την παραπάνω ημερομηνία. Αυτό
θα διευκολύνει τους χειρισμούς, δεν μειώνει όμως την ένταση των υπαρκτών προβλημάτων.

Η κυβέρνηση, πιεζόμενη από την πολιτική συγκυρία (Συνέδριο, ευρωεκλογές κ.λπ.)
άρχισε να καλλιεργεί προσδοκίες για κοινωνικές παροχές και φορολογικές
ελαφρύνσεις, που θα δυσκολευθεί να ικανοποιήσει και σε κάθε περίπτωση θα ήταν
(αυτήν τη στιγμή) λάθος να υιοθετήσει. Κατανοώ την πολιτική αναγκαιότητα που
υπαγορεύει την αλλαγή συμπεριφοράς της κυβέρνησης. Δεν συμφωνώ, ωστόσο, με
αυτούς που με ιδεολογήματα και τακτικές άλλων εποχών πιέζουν προς μια τέτοια
κατεύθυνση. Στο σημείο που βρισκόμαστε, η ένταξη της χώρας στην ΟΝΕ πρέπει να
θεωρηθεί ως εθνικό χρέος για όλους (κυβέρνηση, κόμματα, συνδικαλιστές,
επιχειρήσεις, απλούς πολίτες). Έτσι τα κατάφεραν οι Ιταλοί. Γι’ αυτό, όσοι
«μάχονται» για μεγαλύτερη ευαισθησία στην άσκηση της οικονομικής πολιτικής, θα
πρόσφεραν ουσιαστικότερη βοήθεια στη χώρα, αν αναλάμβαναν πρωτοβουλίες,
προκειμένου να πείσουν τον κόσμο πως στη φάση αυτή η σφιχτή πολιτική αποτελεί
εθνική αναγκαιότητα. Από την πλευρά της, η κυβέρνηση οφείλει να δείξει
περισσότερη αποφασιστικότητα και μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα.

Είναι γνωστό, ότι κάτω από ομαλές συνθήκες πορείας, η χώρα μας θα επιτύχει τα
κριτήρια σύγκλισης στο όριο και με κάποια «θεμιτά» τεχνάσματα, ανάλογα με αυτά
που ακολούθησαν και άλλες χώρες. Ακόμη, είναι γνωστό ότι το κριτήριο του
πληθωρισμού θα επιτευχθεί με δυσκολίες, ενώ η πτωτική τάση που εμφανίζει το
δημόσιο χρέος δεν είναι διασφαλισμένη για πολλούς λόγους (π.χ. επιβάρυνση από
το εξοπλιστικό πρόγραμμα, υψηλά ελλείμματα ορισμένων ΔΕΚΟ, διαφαινόμενη ύφεση
στην Ευρωπαϊκή Οικονομία κ.λπ.). Αν στα δεδομένα αυτά προστεθούν και τυχόν
εξωτερικοί αρνητικοί παράγοντες (π.χ. πιθανά επεισόδια με Τουρκία, ενδεχόμενες
αναταραχές στις διεθνείς αγορές κ.λπ.) δεν είναι δύσκολο το όλο σκηνικό να
ανατραπεί. Γι’ αυτό χρειάζεται επαγρύπνηση και υψηλό αίσθημα ευθύνης.