ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Ηθικό δίδαγμα; Κανένα

«Τι ηθικό δίδαγμα απορρέει απ’ αυτά; Πιθανότατα κανένα. / Μόνο το αίμα ρέει,
στεγνώνοντας γρήγορα, / και, όπως πάντα, μερικοί ποταμοί, μερικά σύννεφα».
Βισουάβα Ζυμπόρσκα.

Ανθρώπινη φύση. Με εξαίρεση τους ποιητές, οι υπόλοιποι τη βιάζουν (σκίτσο από την «Γκάρντιαν»)

Η ΜΕΓΑΛΗ ποιήτρια της Πολωνίας καταλαβαίνει, χωρίς αμφιβολία, την ανθρώπινη
φύση. Γι’ αυτό είναι απαισιόδοξη. Ο πόλεμος δεν έχει τέλος, λέει σε συνέντευξή
της στη «Ρεπούμπλικα». Το μίσος, η τρομοκρατία, γίνονται όλο και πιο δυνατά.
Κι εκείνη δεν μπορεί να μη γράφει για όλα αυτά, δεν είναι μια ποιήτρια
αποκομμένη από τη ζωή. «Δείτε πόσο αποτελεσματικό είναι πάντα/ πώς κρατιέται
σε φόρμα/ το μίσος του αιώνα μας», λέει σ’ ένα ποίημά της. Ενός αιώνα ­
συνεχίζει σ’ ένα άλλο ­ όπου «τόσα πράγματα συνέβησαν/ που υποτίθεται πως δεν
έπρεπε να συμβούν/ κι εκείνο που υποτίθεται πως έπρεπε να γίνει/ δεν έγινε».

Ο Μπιλ Κλίντον, αντίθετα, από την ανθρώπινη φύση δεν καταλαβαίνει τίποτα.
Αλλιώς δεν θα πίστευε ότι σφυροκοπώντας τον Σαντάμ Χουσεΐν θα τον αναγκάσει να
υπακούσει ή να παραιτηθεί. Δεν θα υποστήριζε (δημοσίως, το είπε δημοσίως!) ότι
ο βομβαρδισμός του ιρακινού λαού γίνεται για το… καλό του. Δεν θα επέμενε
ότι η ειρήνη και η δημοκρατία επιτυγχάνονται με τη βοήθεια οικονομικών
κυρώσεων και πυραύλων.

Εκτός αν, όπως υποστηρίζουν μερικοί κακόβουλοι, ο αμερικανός πρόεδρος
εκτόξευσε μερικές εκατοντάδες πυραύλους εναντίον του Ιράκ με τη (φρούδα, όπως
αποδείχθηκε) ελπίδα ότι θα γλιτώσει την ψηφοφορία στη Βουλή για την καθαίρεσή
του. Αλλά τότε, αυτός που δεν καταλαβαίνει την ανθρώπινη φύση είναι ο Γούντυ
Άλλεν. Μιλώντας στην ιταλική τηλεόραση με αφορμή τη νέα του ταινία
«Celebrity», και αφού διευκρίνισε ότι το γεγονός πως είναι μια προσωπικότητα
του θεάματος δεν τον καθιστά αυτομάτως ειδικό σε θέματα εξωτερικής πολιτικής,
ο αγαπημένος σκηνοθέτης εξέφρασε την πεποίθηση ότι η απόφαση του Κλίντον να
βομβαρδίσει το Ιράκ δεν ελήφθη για να εκτραπεί η διαδικασία παραπομπής του.
«Κανείς πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών δεν θα έκανε ποτέ κάτι τέτοιο»,
τόνισε. «Κι αν το έκανε, είμαι σίγουρος ότι δεν θα έμενε ατιμώρητος».

Ποιος καταλαβαίνει τελικά την ανθρώπινη φύση; Σε πρόσφατο άρθρο του στη
«Μοντ», ο Σαλμάν Ρούσντι εξήρε τους πέντε λόρδους που έκριναν κατά πλειοψηφία
ότι ο Πινοσέτ δεν χαίρει ασυλίας και αναρωτιόταν γιατί ο βρετανός υπουργός
Εσωτερικών δεν αποφάσισε την άμεση έκδοση του πρώην δικτάτορα στην Ισπανία. Η
πραγματικότητα αποδείχθηκε πιο πολύπλοκη. Πέντε άλλοι λόρδοι αποφάσισαν ότι
ένας από τους πέντε πρώτους λόρδους δεν καταλαβαίνει την ανθρώπινη φύση (τα
ευγενή κίνητρα, ας πούμε, των εγκλημάτων του Πινοσέτ) επειδή στο παρελθόν είχε
σχέσεις με τη Διεθνή Αμνηστία. Άρα, η υπόθεση πρέπει να επανεξεταστεί από
πέντε λόρδους με μεγαλύτερη κατανόηση.

Ο βιολόγος και συγγραφέας Έντουαρντ Ουίλσον, που τον έχουν αποκαλέσει «νέο
Δαρβίνο», είπε κάποτε ότι η ανθρώπινη φύση υπάρχει, είναι βαθιά και πολύ καλά
δομημένη. Ας το αναγνωρίσουμε, όμως: δεν την καταλαβαίνουν παρά μόνον οι ποιητές.