ΝΙΚΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ Οι ισχυρές κυβερνήσεις δημιούργησαν τα προβλήματα

Πολλοί ακόμη και σήμερα ­ 23 ολόκληρα χρόνια μετά τη διαγραφή του από το
ΠΑΣΟΚ ­ τον θεωρούν «σάρκα εκ της σαρκός» του Κινήματος. Ο ίδιος χαμογελάει με
ικανοποίηση κάθε φορά που στους διαδρόμους της Βουλής δημοσιογράφοι, αλλά και
βουλευτές, του αναφέρουν ότι «αν δεν είχες φύγει τότε, σήμερα μπορεί να ήσουν
και πρωθυπουργός»!

Αν και είναι από τους σφοδρότερους επικριτές της κυβερνητικής πολιτικής, το
τελευταίο διάστημα έχει αιφνιδιάσει το πολιτικό σύστημα με την «επίθεση
συνεργασίας» που έχει εξαπολύσει κατά της κυβερνητικής παράταξης.

Αρκετοί αναλυτές αναζητούν τους λόγους για τους οποίους ο Νίκος
Κωνσταντόπουλος «κόπτεται» υπέρ αυτής της συνεργασίας ­ είναι η ανάγκη να
επανέλθει στην εξουσία, εννέα χρόνια μετά το ’89, ο Συνασπισμός ή η πρόθεση
«να κοπεί ο δρόμος στη Νέα Δημοκρατία» του Κώστα Καραμανλή; Ο πρόεδρος του
Συνασπισμού δεν δέχεται τίποτε από αυτά. Θεωρεί ότι η ιστορική πρόκληση του
21ου αιώνα απαιτεί πλήρη αλλαγή του πολιτικού συστήματος και υποστηρίζει ότι
το τέλος του σημερινού είναι απλώς διαδικαστικό θέμα.

Ικανός ρήτορας, έχει κατηγορηθεί από εκείνους που δεν τον συμπαθούν ότι
παραμένει αθεράπευτος «βερμπαλιστής» ­ χαρακτηριστικό της επαγγελματικής του
ιδιότητας (πρόκειται για έναν από τους επιφανέστερους Αθηναίους δικηγόρους).
Μία συνέντευξη μαζί του είναι πραγματικά μια δύσκολη υπόθεση, καθώς
χρησιμοποιεί αυτό ακριβώς το προνόμιο για να μπορεί να ξεφεύγει τις
«κακοτοπιές». Αλλά αποτελεί πάντα μία ενδιαφέρουσα πρόκληση.

Θεωρεί ότι «δεν είναι ακόμη καιρός» να μιλήσει για το Ειδικό Δικαστήριο και τη
Δίκη του Αιώνα. Περιορίζεται απλώς να σημειώσει, πάντα στο επίπεδο της απλής
συζήτησης, ότι «αν δεν ήταν αυτός στο έδρανο του κατήγορου, τα πράγματα θα
ήταν πολύ διαφορετικά». Το ΠΑΣΟΚ παραμένει για αυτόν «terra cognita» και όταν
ερωτάται «αν μιλάει» με κανέναν από το κυβερνητικό κόμμα, επιβεβαιώνει ότι
«ναι, μιλάει». Και αναφέρει μια σειρά στελέχη, όλα της «ιστορικής ηγεσίας» του
Κινήματος ή «στελέχη της δικής μου γενιάς, με τα οποία μπορώ να μιλάω». Και
«με τον Κώστα Σημίτη»; «Έχουμε μιλήσει μερικές φορές, αλλά τίποτε
περισσότερο». Φυσικά. Άλλωστε πολλοί είναι εκείνοι που υποστηρίζουν ότι ο
Νίκος Κωνσταντόπουλος δεν συγχώρεσε ποτέ τον σημερινό Πρωθυπουργό, όταν το
1975 η Δημοκρατική Άμυνα αποχώρησε από το ΠΑΣΟΚ και ο Κ. Σημίτης παρέμεινε.

Στη σημερινή συνέντευξη που παραχωρεί στα «ΝΕΑ», ο πρόεδρος του Συνασπισμού
Νίκος Κωνσταντόπουλος προσδιορίζει τους όρους και τις προϋποθέσεις για να
προχωρήσει η υπόθεση της συνεργασίας με το ΠΑΣΟΚ. Συνεργασία από την οποία δεν
αποκλείει κανέναν, ούτε το ΚΚΕ ούτε το ΔΗΚΚΙ, αλλά ούτε και ευρύτερες
κοινωνικές δυνάμεις. Όμως έχει πολύ ενδιαφέρον το γεγονός ότι για πρώτη φορά
επιτίθεται κατά του ΚΚΕ και του ΔΗΚΚΙ, και μάλιστα με σφοδρότητα. Για μεν το
ΚΚΕ υποστηρίζει ότι «στην ουσία δεν αμφισβητεί το μοντέλο της δικομματικής
διακυβέρνησης της χώρας», για δε το κόμμα του Δημ. Τσοβόλα ότι «ακολουθεί μία
παραλλαγή της πολιτικής του ΚΚΕ “5 κόμματα, δύο πολιτικές” και ουσιαστικά δεν
λέει τίποτε στον ελληνικό λαό».

Αν και πρόσφατα ακόμη θεωρούσε ότι δεν αποκλείεται ένας εκλογικός
αιφνιδιασμός, σήμερα πιστεύει ότι «η κυβέρνηση πορεύεται με τη νοοτροπία τού
“βλέποντας και κάνοντας”». Και προσθέτει ότι «η κυβέρνηση έχει επίγνωση μετά
τις δημοτικές και νομαρχιακές εκλογές ότι η πολιτική της είναι ηττημένη και
πως διαμορφώθηκε ένα δυσμενές εις βάρος της κλίμα. Έχει επίγνωση ότι ο
ελληνικός λαός έχει κρίνει πλέον οριστικά την κυβερνητική πολιτική και δεν
πρόκειται να ανατρέψουν αυτή την κρίση του τα επικοινωνιακά τεχνάσματα».

ΑΛΛΑΓΗ του εκλογικού νόμου, και μάλιστα «εδώ και τώρα», είναι ο κύριος όρος
που θέτει ο πρόεδρος του Συνασπισμού Νίκος Κωνσταντόπουλος για να προχωρήσει η
συνεργασία με το ΠΑΣΟΚ. Ο ίδιος προσδιορίζει ότι «ο Συνασπισμός δεν κάνει
πρόταση εκλογικής συνεργασίας. Κάνει πρόταση πολιτικής αναδιάρθρωσης του συστήματος».

­ Τι εννοείτε;

«Ούτε επίσης κάνει πρόταση “συνεργασίας για τη συνεργασία” με κριτήρια
ευκαιριακής τακτικής ούτε πρόταση “πλειοψηφίας για την πλειοψηφία”, μόνο και
μόνο για να καλυφθούν κάποιες κυβερνητικές καρέκλες ούτε “κυβέρνησης για την
κυβέρνηση”, μόνο και μόνο για να συντηρηθεί και να διατηρηθεί το υπάρχον σκηνικό.

Η πρότασή μας δεν είναι πρόταση κυβερνητισμού, είναι πρόταση ριζικής αλλαγής
του πολιτικού συστήματος. Δεν είναι πρόταση σκοπιμότητας, κομματικής ή
εκλογικής, είναι πρόταση ανασύνθεσης του προοδευτικού χώρου. Δεν είναι πρόταση
απλής διαδικασίας, είναι πρόταση διαρθρωτικής αλλαγής».

­ Έχετε προσδιορίσει τα σημεία εκείνα, επάνω στα οποία θα μπορούσε
να επέλθει μια μετεκλογική συμφωνία ώστε να προχωρήσει αυτό το
κυβερνητικό σχήμα;

«Κατ’ αρχήν πρέπει από τώρα εγκαίρως όλα τα κόμματα, για να είναι αξιόπιστα
στις διακηρύξεις τους και στους χειρισμούς τους, να αποδεχθούν την ανάγκη ενός
ουσιαστικού, πολιτικού και κοινωνικού διαλόγου που θα αναζητά αυτό το κοινό,
αυτό το δεσμευτικό κυβερνητικό πρόγραμμα ευρύτερης συνεργασίας.

Κατά δεύτερο λόγο είναι ανάγκη να προωθηθεί η αλλαγή του εκλογικού νόμου, έτσι
ώστε να φύγουμε από το μοντέλο των αυτοδυναμιών και να αλλάξουν οι
συσχετισμοί, που θα είναι πιο αντιπροσωπευτικοί».

­ Μιλάτε για απλή αναλογική;

«Απλή αναλογική, ναι, τώρα».

­ Απλή και ανόθευτη;

«Απλή αναλογική. Η αλλαγή του εκλογικού νόμου με την απλή αναλογική είναι
κριτήριο αξιοπιστίας του ΠΑΣΟΚ».

­ Άρα να υποθέσω ότι είναι ο 1ος όρος αυτός;

«Δεν είναι θέμα 1ου ή 2ου όρου».

­ Δηλαδή συζητάτε και χωρίς αλλαγή του εκλογικού νόμου;

«Χωρίς αλλαγή του εκλογικού νόμου δεν έχει κανένα νόημα η οποιαδήποτε συζήτηση
για κοινό πρόγραμμα και για ευρύτερο σχήμα συνεργασίας μεταξύ των κομμάτων που
θα αποδέχονταν αυτόν τον κοινωνικό και πολιτικό διάλογο».

Ο πρόεδρος του ΣΥΝ σημειώνει ότι οι ευρωεκλογές που έρχονται μπορεί να
αποτελέσουν ισχυρό μέσο πίεσης για το ΠΑΣΟΚ να προχωρήσει στη συνεργασία και
για τον λόγο αυτό ο ΣΥΝ θα ζητήσει την καταψήφιση της κυβέρνησης.

«Εμείς θα επιμείνουμε στην πρότασή μας ­ αναφέρει ­ και πιστεύουμε ότι ο
ελληνικός λαός και την κατανοεί και την αποδέχεται. Γι’ αυτό και στις εκλογές,
στις ευρωεκλογές που έρχονται, θα ζητήσουμε από τον ελληνικό λαό με την ψήφο
του να δώσει ένα ισχυρό μήνυμα στο ΠΑΣΟΚ, προκειμένου να καταλάβει ότι πρέπει
να προχωρήσει σε διαρθρωτικές αλλαγές στο πολιτικό σύστημα.

Μία από αυτές είναι η αλλαγή του εκλογικού νόμου.

Επίσης θα ζητήσουμε από τον ελληνικό λαό να δώσει στήριξη στον Συνασπισμό για
να μπορέσει να αγωνιστεί αποφασιστικά, ώστε να επιμείνει και να προωθήσει
αυτές τις διαρθρωτικές αλλαγές».

­ Κύριε πρόεδρε, να υποθέσω ότι η αλλαγή του εκλογικού νόμου
τοποθετείται χρονικά μετά τις ευρωεκλογές;1

«Όχι. Για εμάς η αλλαγή του εκλογικού νόμου πρέπει να γίνει τώρα, πριν από τις
ευρωεκλογές, για να είναι αξιόπιστη, για να είναι απομακρυσμένη από
οποιονδήποτε ύποπτο προεκλογικό χρόνο, για να μην πάρει τον χαρακτήρα του
προεκλογικού τεχνάσματος και για να διευκολύνει την προώθηση ουσιαστικού,
πολιτικού και κοινωνικού διαλόγου.

Όσο ο κ. Σημίτης επιμένει στις πολιτικές που εφαρμόζει και στον εκλογικό νόμο
που ισχύει, τόσο πριμοδοτεί τη Νέα Δημοκρατία να διεκδικεί την εκλογική νίκη.
Θέλω να πιστεύω, παρά τα όσα δείχνει η πολιτική του, ότι ο κ. Σημίτης δεν
αισθάνεται συγγενέστερα προς τη Ν.Δ.».

­ Δεν θα είναι όμως ομολογία ήττας, με συγχωρείτε, εάν τώρα
προχωρήσει η κυβέρνηση στην αλλαγή του εκλογικού νόμου, δεν θα
είναι ομολογία της επερχόμενης ήττας αυτή η αλλαγή; Αυτό
τουλάχιστον ισχυρίζονται τα στελέχη του ΠΑΣΟΚ.

«Αυτό που το ΠΑΣΟΚ και η Νέα Δημοκρατία εμφανίζουν ως αυτοδυναμία και την
χρησιμοποιούν ως παντοδυναμία στην ουσία δεν είναι η πλειοψηφία της κοινωνικής
και εκλογικής βάσης, αλλά η πριμοδοτημένη και ενισχυμένη πλειοψηφία λόγω
εκλογικού νόμου, λόγω του τρόπου με τον οποίον δεν συνυπολογίζονται το λευκό
και η αποχή».

Ο Ν. Κωνσταντόπουλος ζητεί «πολιτική με αρχές» και όχι «πολιτική με κόλπα» και
κατηγορεί την κυβέρνηση ότι «εδώ και καιρό δεν παράγει πολιτική, παράγει διλήμματα».

«Παράγει διλήμματα για το εσωτερικό του ΠΑΣΟΚ και διλήμματα για το σύνολο της
κοινωνίας. Προς την ελληνική κοινωνία εδώ και καιρό η κυβέρνηση Σημίτη κάνει
εξαγωγή των εσωτερικών της διλημμάτων, τα οποία τα χρησιμοποιεί με τρόπο εκβιαστικό.

Ή “εγώ ή η αποτυχία” ή “εγώ ή εκλογές” ή “εγώ ή η Νέα Δημοκρατία”. Αυτά πια τα
εκβιαστικά διλήμματα που σκηνοθετούνται για λόγους επικοινωνιακούς δεν πείθουν
κανέναν και δεν μπορεί πια με τέτοιου είδους διλήμματα ούτε την εκλογική και
κοινωνική συμμαχία που στηρίζει το ΠΑΣΟΚ να διατηρήσει ούτε να εξασφαλίσει
στηρίγματα έξω από το ΠΑΣΟΚ, όπως πολλές φορές γινόταν στο παρελθόν».

Στην παρατήρηση ότι ο σοβαρός αντίλογος στα περί απλής αναλογικής είναι η
ανάγκη για ισχυρές κυβερνήσεις στη χώρα, ο κ. Κωνσταντόπουλος απαντά:

«Ισχυρές κυβερνήσεις αναδείχθηκαν στην Ελλάδα μετά τη μεταπολίτευση πολλές με
αυτοδύναμες πλειοψηφίες και με εκλογικούς νόμους, οι οποίοι πριμοδότησαν αυτές
τις αυτοδυναμίες.

Οι ισχυρές κυβερνήσεις είχαν στη διάθεσή τους δύο και τρεις 4ετίες για να
κυβερνήσουν και κυβέρνησαν. Το αποτέλεσμα που έχουμε σήμερα είναι η
προβληματική Ελλάδα των πολλών ελλειμμάτων. Δεν είναι η Ελλάδα που έχει
καλύψει τις αποκλίσεις, τις αποστάσεις και τις αποτυχίες.

Η Ελλάδα έγινε προβληματική στα χέρια ισχυρών κυβερνήσεων».

Είναι κάθετος σε ό,τι αφορά τις μονοκομματικές κυβερνήσεις:

«Οι ισχυρές κυβερνήσεις ­ υποστηρίζει ­ που διαχειρίστηκαν τη μεταπολίτευση
εμφανίζουν ορισμένα σύνδρομα. Το σύνδρομο της αυθεντίας, το σύνδρομο της
αλαζονείας και του μονοπωλίου εξουσίας, το σύνδρομο του διχασμού ανάμεσα στα
λόγια και τα έργα, της διάστασης μεταξύ των όσων λένε όταν είναι στην
αντιπολίτευση ή την κυβέρνηση».

Και προσθέτει:

«Εμφανίζουν το σύνδρομο της αποστροφής ότι για όλα φταίει η κοινωνία που είναι
απείθαρχη και δεν υποτάσσεται, για όλα φταίει η συγκυρία που είναι στραβή και
ανάποδη.

Έτσι, όμως, οδηγηθήκαμε μέσα από τη διαχείριση των ισχυρών κυβερνήσεων στην
αναξιοπιστία της πολιτικής, στην απομάκρυνση της κοινωνίας από τη συμμετοχή
στην πολιτική δράση, στη διαβολή της πολιτικής και στη διάβρωση του δημόσιου
βίου της χώρας.

Οι ισχυρές κυβερνήσεις πήρανε τη μεγάλη και μαζική πολιτική διέγερση της
μεταπολίτευσης το 1974 και την οδήγησαν στη σημερινή απάθεια, απόρριψη και απονεύρωση».

ΣΤΟ ερώτημα «ποιο μπορεί να είναι το μοντέλο διακυβέρνησης που προτείνει», ο
Νίκος Κωνσταντόπουλος σημειώνει ότι «δεν είναι θέμα σχήματος που φτιάχνεται με
συμψηφισμούς επιρροών για να εξασφαλιστούν ποσοστά συμμετοχής, σε επίπεδο
ηγεσιών και για λόγους κομματικής αυτοσυντήρησης».

­ Αλλά πώς φτιάχνεται ας πούμε;

«Με προγραμματικό διάλογο, με συγκεκριμένο πλαίσιο προγραμματικών δεσμεύσεων,
για κυβερνητικό πρόγραμμα και με τις αναγκαίες θεσμικές αλλαγές, που πρέπει να
πλαισιώσουν αυτό τον προγραμματικό διάλογο, για το κοινό πρόγραμμα
διακυβέρνησης, ανάμεσα σε κόμματα που έχουν διαφορετικές στοχεύσεις».

Και ακούγεται ειλικρινής όταν αναφέρει ότι:

«Εμάς μας ενδιαφέρει, με την πρόταση την οποία κάνουμε, να φέρουμε στο
προσκήνιο την Αριστερά. Στο προσκήνιο της πολιτικής ζωής να έρθει η κοινωνική
και πολιτική πλειοψηφία του ευρύτερου προοδευτικού χώρου και να σταματήσει
αυτή η τραμπάλα μεταξύ Νέας Δημοκρατίας και ΠΑΣΟΚ στην πλάτη της ελληνικής
κοινωνίας, που πια δεν ενθουσιάζεται από την κυβερνητική πολιτική του κ.
Σημίτη ούτε βρίσκει τίποτα διαφορετικό στην κυβερνητική πρόταση του κ. Καραμανλή».

Ενδιαφέρον προκαλεί η επίθεση που εξαπολύει ο πρόεδρος του ΣΥΝ κατά ΚΚΕ και
ΔΗΚΚΙ, με αφορμή τη στάση που έχουν τηρήσει σχετικά με την πρόταση συνεργασίας
του Συνασπισμού. Δηλώνει:

«Το ΚΚΕ υποστηρίζει μια άποψη που λέει “5 κόμματα, δύο πολιτικές”, “να ενταθεί
ο αγώνας του λαού”, αλλά στην ουσία δεν αμφισβητεί το μοντέλο της δικομματικής
διακυβέρνησης της χώρας. Θέλει, απλώς, να διεκδικεί την τρίτη θέση.

Το ΚΚΕ, προτείνει “αγώνες για τους αγώνες” και ουσιαστικά αρνείται τον
δημοκρατικό και προγραμματικό διάλογο με όλα τα άλλα κόμματα, έτσι όπως έγινε
λ.χ. στη Γαλλία, την Ιταλία και αλλού.

Είναι μεγάλη ευθύνη του ΚΚΕ να εξηγήσει στους Έλληνες πολίτες, γιατί θέλει να
τους μετατρέπει σε θεατές αυτού του δικομματικού παιχνιδιού, την ώρα που
υπάρχει τρόπος, για να έχουν αποτέλεσμα οι λαϊκοί αγώνες, ν’ αναδειχθεί η νέα
κοινωνική και προοδευτική πλειοψηφία».

Σε ό,τι αφορά το ΔΗΚΚΙ αναφέρει:

«Το ΔΗΚΚΙ ακολουθεί μια παραλλαγή της πολιτικής “5 κόμματα δύο πολιτικές”.
Ουσιαστικά δεν λέει τίποτα άλλο στον ελληνικό λαό παρά μονάχα ότι η λύση για
την Ελλάδα του 21ου αιώνα είναι να γίνει πλειοψηφία το ΔΗΚΚΙ από μόνο του, για
να παίξει το ίδιο παιχνίδι της αυτοδύναμης πλειοψηφίας. Αρνητισμός σήμερα, για
τη μελλοντική αυτοδυναμία!!

Εμείς λέμε ότι κανείς πια δεν μπορεί να κόψει την Ελλάδα και τα προβλήματά της
στα μέτρα του. Κανείς δεν είναι σε θέση να λύσει από μόνος του τα σύνθετα και
πολλαπλά προβλήματα χωρίς ευρύτερες συναινέσεις, κανείς δεν μπορεί να έχει τη
νοοτροπία της κυβερνητικής αυθεντίας και της κομματικής ηγεμονίας, γιατί έχουν
αλλάξει πάρα πολλά και ο κόσμος αξιώνει προσεγγίσεις, συνθέσεις, αξιώνει
εγκατάλειψη όλων των μοντέλων που έρχονται ως κατάλοιπα του αιώνα που τελειώνει».

­ Άρα, κ. πρόεδρε, με αυτό που λέτε ουσιαστικά το μοντέλο που
έχετε κατά νου είναι μια κυβέρνηση ΠΑΣΟΚ-Συνασπισμού.

«Όχι. Η πολιτική ζωή του τόπου δεν είναι και δεν πρέπει να είναι παγωμένη. Και
τα τρία κόμματα θα υποχρεωθούν από τη δυναμική των πραγμάτων να επανεξετάσουν
τη στάση τους. Ο ΣΥΝ θα αγωνιστεί γι’ αυτήν την προοπτική».

Ο Ν. Κωνσταντόπουλος διαβλέπει εξελίξεις στα δύο μεγάλα κόμματα. Αλλά όταν
ερωτάται αν αυτές αφορούν και νέους πολιτικούς σχηματισμούς, δηλώνει:

«Δεν μιλώ σήμερα για νέα κόμματα. Ούτε εύχομαι διασπάσεις. Όμως, είναι φανερό
ότι τα δύο μεγάλα κόμματα, που το καθένα διεκδικεί για λογαριασμό του την
πλειοψηφία, δεν έχουν στο εσωτερικό τους πολιτική ενότητα. Λειτουργούν
περισσότερο ως εκλογικές συσπειρώσεις, είναι έντονες οι εσωτερικές πολιτικές
διαφωνίες, το μοναδικό ενοποιητικό στοιχείο είναι η διεκδίκηση της εξουσίας ή
η άσκηση της εξουσίας. Αυτό είναι ανορθόδοξο φαινόμενο σε σχέση με την
πολιτική και κοινωνική πραγματικότητα, αν συνυπολογίσει κανένας ότι ένα μεγάλο
ποσοστό του κόσμου, πια, διαμαρτύρεται και εκφράζει τη διαμαρτυρία του με την
αποχή, το λευκό και το άκυρο.

Άρα, στο εσωτερικό αυτών των δύο μεγάλων κομμάτων θα είναι πιο έντονες οι
διεργασίες, πιο έντονες οι αντιπαραθέσεις και πιο έντονη η πολιτική διαφωνία.

­ Αυτού του είδους τα σχήματα μπορούν να αποτελέσουν εταίρους σε ένα
κυβερνητικό σχήμα όπως το οραματίζεσθε;

«Η άποψή μου είναι πως η πολιτική ζωή του τόπου, όπως σας είπα, πρέπει να
προχωρήσει με δημοκρατικούς κανόνες και με οργανωμένο τρόπο. Οι
“αμοιβαδοποιήσεις” των κομμάτων και οι αλληλοδιασπάσεις τους δεν μπορούν να
συναποτελέσουν συνεκτικούς κρίκους στη διαμόρφωση των εξελίξεων».