ΣΗΜΑΤΑ

… που έρχονται οι γιορτές και γινόμαστε όλοι ­ για λίγο, φυσικά ­
φιλάνθρωποι, έχει ενδιαφέρον το άρθρο ενός Αμερικανού στην Ουάσινγκτον Ποστ
για το θέμα της ατομικής ευθύνης απέναντι στην αδικία. Ο Τσαρλς Τρούχαρτ
αναφέρεται κυρίως στη Γαλλία. Αυτές τις μέρες, λέει, πέθαναν απ’ το κρύο οκτώ
άστεγοι μαζεμένοι. Η κοινή γνώμη και ο Τύπος έχυσαν κροκοδείλια δάκρυα.
Ακούστηκε και το συνηθισμένο: «Επιτέλους, αυτό το κράτος, δεν έχει ίχνος
ευαισθησίας;». Το ερώτημα όμως αν ο πολίτης, ο κάθε απλός πολίτης, έχει αρκετή
ευαισθησία απέναντι στον πλησίον του, δεν ετέθη καν. Οι διαστάσεις του
προβλήματος, ωστόσο, έκαναν και τον Σιράκ να ζητήσει περισσότερη συμμετοχή των
συμπατριωτών του στο δράμα που ζουν της γης οι κολασμένοι. Η ανακούφισή τους,
είπε, «είναι υπόθεση και του καθενός μας».

… η υπουργός Εργασίας, έκανε έκκληση και αυτή: «Ο καθένας μπορεί να
βοηθήσει», είπε. Αλλά μπορεί; Ορισμένοι λαοί, οι Γάλλοι ιδιαίτερα, έχουν
γαλουχηθεί με την ιδέα ότι το κράτος είναι αυτό ­ και μόνο ­ που έχει
αρμοδιότητα για την αντιμετώπιση της δυστυχίας. Δεν θεωρούν, γράφει ο
Τρούχαρτ, ότι η φιλανθρωπία, η αρωγή στον πάσχοντα «πλησίον», είναι υπόθεση
που μπορεί να την πάρει στα χέρια του και ο πολίτης. Προσοχή στη λέξη
«πλησίον» ­ έχει σημασία. Διότι αν ο πάσχων είναι μακράν, η ατομική ευθύνη και
η ευαισθησία κινητοποιούνται ­ παραδόξως ­ πολύ πιο εύκολα. Οι Γάλλοι
οργάνωσαν επανειλημμένα εράνους για τη Νικαράγουα. Υπήρξαν γενναιόδωροι σε
ανθρωπιστική βοήθεια προς τη Ρουάντα. Και οι (γαλλικής εμπνεύσεως) «Γιατροί
Χωρίς Σύνορα» και «Γιατροί του Κόσμου» απαλύνουν τον ανθρώπινο πόνο, παντού
αλλού εκτός της Γαλλίας.

… Αγγλοσάξονες ενεργούν διαφορετικά, βεβαιώνει ο αρθρογράφος. Άγγλοι,
Ιρλανδοί, Καναδοί, Αμερικανοί προσφέρουν πιο πρόθυμα τον οβολό τους σε
ιδιωτικές ­ ή εκκλησιαστικές ­ πρωτοβουλίες για συσσίτια αστέγων, περίθαλψη
απόρων κ.λπ. Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα, ο μέσος Γάλλος δαπανά για φιλανθρωπία
το 0,15% του εισοδήματός του. Ο Αμερικανός, το 1,2%. Οκτώ φορές περισσότερα
από τον Γάλλο. Έχει μήπως να κάνει αυτό με την αριστερά, με τον σοσιαλισμό;
Εμμέσως ναι, φαίνεται να πιστεύει ο αρθρογράφος. Η Ευρώπη ήταν πάντοτε ευήκοη
στις αριστερές ιδέες. Και η αριστερά θέλει περισσότερο κράτος ­ και καλύτερο,
ει δυνατόν ­ και περισσότερη κοινωνική πρόνοια, όχι ατομική.

Το ιδιωτικό χρήμα είναι ακάθαρτο, ύποπτο. Μόνο του κράτους το χρήμα είναι σοβαρό.

… βέβαια (ώσπου να συγκινηθεί και να κινηθεί το κράτος) μερικοί άστεγοι
μπορεί να εγκαταλείψουν αυτόν τον ιδεολογικά πλούσιο αλλά από αλτρουιστική
άποψη μίζερο κόσμο. Μερικά παιδάκια, επίσης, μπορεί να χάσουν την υγεία τους
γιατί έλειψε την κρίσιμη στιγμή κάποιο φάρμακο. Το κράτος όμως θα έχει όλον
τον καιρό, χωρίς πολλή πίεση μάλιστα (οι άστεγοι δεν έχουν συνδικάτο), να
μελετήσει αρμοδίως τα προβλήματα και να επεξεργασθεί τις στρατηγικές της
φιλανθρωπίας του. Οπότε, ακόμα και οι πιο «σφιχτοί νοικοκυραίοι» θα το χειροκροτήσουν.