Ευοίωνες ενδείξεις

Πριν από μερικές εβδομάδες, η παγκόσμια οικονομική κρίση έμοιαζε εκτός
ελέγχου. Τώρα, μια σειρά από ευοίωνες ενδείξεις σε όλα τα μέτωπα μάς κάνουν να
ελπίζουμε ότι τα χειρότερα έχουν ήδη περάσει.

Το Χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης στη Γουώλ Στρητ. Από τις 14 Οκτωβρίου θετικές εξελίξεις

ΟΙ ΘΕΤΙΚΕΣ εξελίξεις δεν περιορίζονται στη μείωση των αμερικανικών επιτοκίων ή
στο επταήμερο ράλι της Γουώλ Στρητ από τις 14 Οκτωβρίου ή στη συγκατάθεση του
Κογκρέσου να ενισχύσει το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο.

Το ίδιο σημαντική ­ ίσως και περισσότερο ­ είναι η απόφαση της Ιαπωνίας να
εξυγιάνει το τραπεζικό της σύστημα με κρατικές πιστώσεις και η ενίσχυση του
γιέν έναντι του δολαρίου, η οποία βοήθησε να εισρεύσουν πάλι κεφάλαια στις
αγορές χρήματος και κεφαλαίου που αντιμετωπίζουν τα περισσότερα προβλήματα.

Τον περασμένο μήνα, τα Χρηματιστήρια της Μπανγκόκ, του Χονγκ Κονγκ και της
Σεούλ έκλεισαν με άνοδο 45%, 35% και 29%, αντιστοίχως. Η ινδονησιακή ρουπία, η
οποία είχε αγγίξει «τον πάτο του βαρελιού» στη διάρκεια των ταραχών που
συγκλόνισαν φέτος τη χώρα, ανατιμήθηκε 33% έναντι του δολαρίου.

ΕΠΙΦΥΛΑΚΤΙΚΟΙ

Έτσι, το σημερινό κλίμα δεν θυμίζει σε τίποτα την απόγνωση που επικρατούσε
στις συναντήσεις των κεντρικών τραπεζιτών και των υπουργών Οικονομικών, στις
αρχές του μήνα, στην Ουάσιγκτον, όπου έγινε πολύς λόγος για παγκόσμια ύφεση
και ακόμη περισσότεροι ζοφεροί παραλληλισμοί με την κρίση του 1930.

«Τα πράγματα σήμερα δείχνουν πολύ καλύτερα», λέει ο Άλαν Πόζεν, ερευνητής τού
Ινστιτούτου Διεθνών Οικονομικών. «Μόλις περάσαμε τη στροφή», πιστεύει ο
Ντέιβιντ Χέιλ, επικεφαλής οικονομολόγος του Zurich Group του Σικάγου.

Άλλοι είναι πιο επιφυλακτικοί. «Θα έλεγα ότι ο χείμαρρος από δυσάρεστες
ειδήσεις έχει ανακοπεί και αυτό είναι καλό», λέει ο Ντάνιελ Ταρούλο, που μέχρι
πέρυσι ήταν σύμβουλος του Λευκού Οίκου σε θέματα διεθνούς οικονομίας.

Κάποιος σκεπτικισμός δεν είναι αδικαιολόγητος. Οι άνθρωποι του προέδρου
Κλίντον, που δεν ξεχνούν πως η κρίση έδειχνε να υποχωρεί την περασμένη άνοιξη,
μόνο και μόνο για να επανέλθει δριμύτερη το καλοκαίρι, αποφεύγουν να πουν αν η
κατάσταση έχει αντιστραφεί.

«Μπορεί να έγιναν μερικά καλά πράγματα», λέει ο υπουργός Οικονομικών Ρόμπερτ
Ρούμπιν, «αλλά απομένουν πολλά ακόμη που πρέπει να γίνουν. Και επειδή αυτά τα
προβλήματα προέκυψαν σε ένα μεγάλο χρονικό διάστημα, θα χρειαστεί αρκετός
καιρός για να ξεπεραστούν».

ΑΣΙΑ – ΒΡΑΖΙΛΙΑ

Πράγματι, μολονότι συνεχίζουν έντονα ανοδικά, οι ασιατικές αγορές απέχουν
ακόμη πολύ από τα «υψηλότερά» τους. Το μεγαλύτερο μέρος της Ασίας
αντιμετωπίζει μία ύφεση ­ που σε πολιτικό επίπεδο λειτουργεί
αποσταθεροποιητικά ­ η οποία αναμένεται να διαρκέσει άλλον έναν χρόνο, ίσως
και περισσότερο.

Το τραπεζικό σύστημα της Ιαπωνίας

Στην Ιαπωνία, το τραπεζικό σύστημα θα μπορούσε να καταρρεύσει αν οι κατά
παράδοση άτολμοι πολιτικοί της χώρας υπαναχωρήσουν από τη δραστική εφαρμογή
του νέου προγράμματος για τη σωτηρία των τραπεζών. Στις ΗΠΑ, οι νευρικές
χρηματοοικονομικές αγορές δεν έχουν ακόμη επιστρέψει στη φυσιολογική τους κατάσταση.

Στη Βραζιλία, το πρόγραμμα του προέδρου Φερνάντο Ενρίκε Καρντόσο να στηρίξει
το εθνικό νόμισμα με δάνειο δεκάδων δισ. δολαρίων από το Διεθνές Νομισματικό
Ταμείο, θα μπορούσε να καταρρεύσει λόγω των αντιδράσεων της αντιπολίτευσης
στις περικοπές των δημοσίων δαπανών. Πάντως, πολιτικοί και οικονομικοί κύκλοι
εκτιμούν ότι οι πρόσφατες θετικές εξελίξεις παρέχουν βάσιμες ελπίδες ότι η πιο
τρομακτική καμπή της κρίσης έχει ήδη παρέλθει.

ΑΝΑΚΟΥΦΙΣΗ

Ιδιαίτερη αισιοδοξία εμπνέει σε πολλούς η πτώση του δολαρίου στα 118 γιέν
(έναντι 147 γιέν τον Αύγουστο). Η ενίσχυση του γιέν απομακρύνει έναν από τους
κυριότερους φόβους: ότι δηλαδή, ενδεχόμενη εξασθένηση του ιαπωνικού νομίσματος
θα πυροδοτούσε νέο γύρο υποτιμήσεων των νομισμάτων των γειτονικών χωρών.

Στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο υπήρχε μία σαφής αίσθηση ανακούφισης, ακόμη και
πριν από τη μείωση των αμερικανικών επιτοκίων. «Βλέπουμε ενθαρρυντικές
ενδείξεις σε όλον τον κόσμο, στην Ιαπωνία και την Ανατολική Ασία, ακόμη και
στην Ινδονησία», είχε δηλώσει ο υποδιευθυντής του Στάνλεϊ Φίσερ, «ενώ είναι
σαφές ότι η Βραζιλία κινείται ταχύτατα για να βάλει τάξη στα οικονομικά της».

Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών βλέπουν
τη Βραζιλία σαν «αντιπυρική ζώνη»: είναι το σημείο από όπου η μάχη για να μην
εξαπλωθεί η κρίση στη Λατινική Αμερική ­ και από εκεί στον υπόλοιπο κόσμο ­ θα
μπορούσε να χαθεί ή να κερδηθεί.

Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο ενέκρινε το τριετές πρόγραμμα της κυβέρνησης
Καρντόσο για τον περιορισμό του μεγάλου δημοσιονομικού ελλείμματος της χώρας
και θα εκταμιεύσει περίπου 15 δισ. δολάρια ως πρώτη δόση από το δάνειο 30 δισ.
δολαρίων που θα χορηγήσει προς τη Βραζιλία.