Το σχολείο χώρος δημιουργίας

Για τα Πιλοτικά Προγράμματα Ενισχυτικής Διδασκαλίας, για τα οποία δημοσίευσαν
πρόσφατα ρεπορτάζ «ΤΑ ΝΕΑ», γράφει η κ. Τζέλα Βαρνάβα – Σκούρα, επιστημονική
υπεύθυνη των Προγραμμάτων και καθηγήτρια Ψυχοπαιδαγωγικής στο Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.

«Είναι γνωστή η συμβολή της εφημερίδας σας στην ενημέρωση του αναγνωστικού
κοινού για τις εξελίξεις και τα προβλήματα στον χώρο της Εκπαίδευσης και της
Παιδείας γενικότερα. Εκτιμώ ότι το άρθρο που δημοσιεύσατε στο φύλλο της
12/10/1998 σχετικά με τα Πιλοτικά Προγράμματα Ενισχυτικής Διδασκαλίας, των
οποίων έχω την επιστημονική ευθύνη, αποτελεί θετική συμβολή στην
ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης για θέματα που συνδέονται με την πρόληψη και
την αντιμετώπιση της σχολικής αποτυχίας. Ωστόσο, για καλύτερη ενημέρωση των
αναγνωστών σας θα παρακαλούσα να διευκρινιστούν ορισμένα σημεία, καθώς οι
τίτλοι κυρίως του δημοσιεύματος προκαλούν κάποια σοβαρή σύγχυση.

Θα ήθελα να υπογραμμίσω, κατ’ αρχήν, ότι η προσέγγισή μας στοχεύει στην
ανάπτυξη ενός σχολείου που θα είναι όχι μόνο χώρος μάθησης αλλά και
δημιουργίας, ψυχαγωγίας, ενεργοποίησης των μαθητών και των εκπαιδευτικών και
σύνδεσης του σχολείου με την τοπική κοινωνία.

Πιο συγκεκριμένα το Πρόγραμμα αποσκοπεί στην προώθηση της σχολικής επιτυχίας
όλων των μαθητών σε σχολεία που βρίσκονται σε περιοχές με αυξημένες
εκπαιδευτικές ανάγκες.

Στο πλαίσιο αυτό, όπως αναφέρεται και στο άρθρο που δημοσιεύτηκε στην
εφημερίδα σας, ενισχύεται και αναβαθμίζεται η εκπαιδευτική υποδομή των
σχολείων που συμμετέχουν στο Πρόγραμμα ώστε να εξασφαλισθούν ­ στο μέτρο του
εφικτού ­ τουλάχιστον βασικές προϋποθέσεις της ενεργητικής μάθησης:

α. με την οργάνωση και τον εξοπλισμό σπουδαστηρίων (βιβλιοθήκη,
αναγνωστήριο, χώροι πολυμέσων),

β. με τον εφιαδιασμό των εκπαιδευτικών με σειρές βιβλίων αναφοράς για
τη Γλώσσα, τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά.

Πιστεύουμε ότι, δεδομένου ότι πρόκειται για περιοχές με αυξημένες
εκπαιδευτικές ανάγκες, η οργάνωση και ο εξοπλισμός σπουδαστηρίων θα αποτελέσει
ένα βήμα πέρα από το σχολείο και το φροντιστήριο, όπως τα γνωρίζουμε μέχρι
σήμερα. Πράγματι, τόσο στο σχολείο όσο και στο φροντιστήριο (καθώς και στο
σχολείο – φροντιστήριο) η μετάδοση της σχολικής γνώσης γίνεται με τον ίδιο
τρόπο. Ο δάσκαλος διδάσκει δίπλα στον πίνακα και οι μαθητές ακούνε καθισμένοι
στα θρανία τους, και ξανα-ακούνε μέχρι ­ υποτίθεται ­ να καταλάβουν και να
μάθουν. Και βέβαια, δεν είναι τυχαίο που αυτή ακριβώς η παιδαγωγική σχέση
αναπαράγει τη σχολική αποτυχία.

Για να χρησιμοποιήσουν αποτελεσματικά το σπουδαστήριο, πρέπει εκπαιδευτικοί
και μαθητές να ξεπεράσουν αυτή τη θεσμική ακινησία και να συμμετέχουν σε
μαθησιακές δραστηριότητες οι οποίες οργανώνονται στα πλαίσια του ολοκληρωμένου
Σχεδίου Δράσης του κάθε σχολείου.

Οι μαθησιακές δραστηριότητες του Προγράμματος άπτονται πολλαπλών γνωστικών
χώρων, διεξάγονται σε νέα περιβάλλοντα μάθησης έξω από τον χώρο και τον χρόνο
της σχολικής τάξης και απευθύνονται σε όλους τους μαθητές που ενδιαφέρονται.
Προϋπόθεση του Προγράμματος είναι να συμμετέχουν και όλοι οι αδύναμοι μαθητές,
οι οποίοι καταβάλλεται κάθε δυνατή προσπάθεια να είναι και οι πρωταγωνιστές
στις εκπαιδευτικές δραστηριότητες. Συνεπώς, στο Πρόγραμμα που κατά την
περασμένη σχολική χρονιά συμμετείχαν περίπου 4.000 μαθητές, συμμετείχαν και
πολλοί αδύνατοι, στα πλαίσια μιας συστηματικής προσπάθειας να τους
αποστιγματίσουμε, πάντοτε στα πλαίσια μιας θετικής διάκρισης.

Με αφετηρία τη λογική της θετικής διάκρισης λειτουργούν στην Ευρωπαϊκή Ένωση
προγράμματα για την αντιμετώπιση της σχολικής αποτυχίας στις Ζώνες
Εκπαιδευτικής Προτεραιότητας. Προς την κατεύθυνση αυτή, εκπονείται από το
Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών μελέτη για τον προσδιορισμό Περιοχών
Εκπαιδευτικής Προτεραιότητας και στη χώρα μας».