Λύσεις εδώ και τώρα

Δικαιολογημένα, ο πρόεδρος Κλίντον απηύθυνε έκκληση για «επείγουσα δράση», στη
σύνοδο του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) και της Παγκόσμιας Τράπεζας
(ΠΤ), προκειμένου να αποτραπεί παγκόσμια οικονομική κατάρρευση.

Σκίτσο από την «Σικάγο Τρίμπιουν»

Ομως, προχώρησε ακόμη παραπέρα, συμμεριζόμενος και την έκκληση του Βρετανού
πρωθυπουργού Τόνι Μπλερ για μια νέα παγκόσμια «οικονομική αρχιτεκτονική», κάτι
που επαναλαμβάνεται πολύ συχνά τον τελευταίον καιρό.

Μια συνολική παγκόσμια λύση είναι απαραίτητη, αλλά η εστίαση της προσοχής μόνο
σε αυτήν εγκυμονεί τον κίνδυνο να παραμεληθούν οι βραχυπρόθεσμες προσπάθειες
για την ανάπτυξη των κατεστραμμένων ασιατικών οικονομιών και για την
αντιμετώπιση των προβλημάτων τους. Η Ιστορία δεν θα φανεί γενναιόδωρη στους
ηγέτες που, καθισμένοι πάνω στα συντρίμμια της παγκόσμιας οικονομίας, κάνουν
τα σχέδια για μια νέα οικονομία.

ΜΙΑ ΡΗΞΗ

Κλίντον – Μπλερ: Η προσοχή πρέπει να εστιαστεί στα άμεσα προβλήματα της Ασίας και της Λατινικής Αμερικής

Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει δίκιο όταν τονίζει ότι το πιο σημαντικό για τις ΗΠΑ
και την Ευρώπη είναι να συνεχίσουν την ανάπτυξή τους και για την Ιαπωνία να
αντιμετωπίσει τα τραπεζικά της προβλήματα και να ξαναφέρει την οικονομία της
στον δρόμο της ανάκαμψης. Όμως, όπως παρατηρεί ο οικονομολόγος Πολ Κρούγκμαν,
χρειαζόμαστε και ένα Σχέδιο Β’, μια ρήξη με την πολιτική του ΔΝΤ, που αν και
μπόρεσε να βγάλει το Μεξικό από την κρίση του 1995, απέτυχε στην περίπτωση της Ασίας.

Οι προβληματικές ασιατικές χώρες χρειάζονται πολύ περισσότερα χρήματα από όσα
μπορεί να τους δώσει το ΔΝΤ. Μια λύση θα ήταν να αφεθούν να τυπώσουν νέο χρήμα
για να επανεκκινήσουν τις οικονομίες τους, περιορίζοντας προσωρινά τις εκροές
κεφαλαίων από τις αγορές τους.

ΛΟΥΚΕΤΑ

Ένα άλλο ζωτικό βήμα θα ήταν να κλείσουν αμέσως ή να διασώσουν τις
υπερχρεωμένες εταιρείες και τις τράπεζές τους. Σε αυτή την εκκαθάριση, αντί να
αφήνουν τις ασιατικές χώρες να ασχολούνται κατά περίπτωση με κάθε προβληματική
τράπεζα και εταιρεία, το ΔΝΤ και η Π.Τ. θα μπορούσαν να βοηθήσουν με μια δική
τους κεντρική οργάνωση.

Επίσης, τράπεζες αναπτύξεως και εύπορες χώρες θα μπορούσαν να βοηθήσουν με
περισσότερα δάνεια, με επιτόκια πολύ κατώτερα από της αγοράς, ώστε οι
προβληματικές χώρες να ξαναδώσουν δουλειά στους λαούς τους.

Δυστυχώς, αυτοί οι στόχοι δεν τέθηκαν από τις συνόδους των διεθνών οργανισμών
που έγιναν στην Ουάσιγκτον.

Ο Βρετανός πρωθυπουργός έκανε έκκληση για μια σύνοδο κορυφής των ηγετών των
επτά μεγαλύτερων βιομηχανικών χωρών του κόσμου. Κάτι τέτοιο θα μπορούσε να
δώσει μιαν ώθηση προς τα εμπρός. Όμως, η προσοχή θα πρέπει να εστιαστεί στα
άμεσα προβλήματα της Ασίας και της Λατινικής Αμερικής. Αν είναι να καταλήξει
σε «ένα Μπρέτον Γουντς για τη νέα χιλιετία» (σ.σ.: νομισματική διάσκεψη του
ΟΗΕ, το 1944, κατά την οποία οι χώρες που έλαβαν μέρος συνέδεσαν τα νομίσματά
τους με το δολάριο, το οποίο ήταν συνδεδεμένο με τον χρυσό ­ το σύστημα
κατέρρευσε με την κρίση του 1973), όπως είπε ο Τόνι Μπλερ, τότε θα έχει χάσει
τον στόχο της.

ΑΜΕΣΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

Κλειδί για κάθε νέο σχέδιο της παγκόσμιας οικονομίας είναι ο έλεγχος της
διασυνοριακής κυκλοφορίας των κεφαλαίων (που έστησαν το σκηνικό για την
κατάρρευση στην Ασία). Όμως, αυτό δεν είναι από τα προβλήματα που θα
αντιμετωπίσουν στο άμεσο μέλλον οι υπό κατάρρευση χώρες: ελάχιστοι επενδυτές
θα τοποθετήσουν τα χρήματά τους στις αγορές τους. Αντιμετωπίζοντας ένα
πρόβλημα που δεν υπάρχει πια, ίσως αγνοούμε τα προβλήματα που έχουμε μπροστά
μας σήμερα. Έτσι, ο σχεδιασμός ενός Μπρέτον Γουντς θα επισκίαζε τη συζήτηση
άμεσων λύσεων.

ΤΑ ΕΑΝ…

Υπάρχουν πολλοί, εντός και εκτός κυβέρνησης, που θα φιλοδοξούσαν να παίξουν
τον ρόλο του Τζον Μέιναρντ Κέινς και του Χάρι Ντέξτερ Ουάιτ, που στα δύσκολα
μεταπολεμικά χρόνια συνέλαβαν την ιδέα του συστήματος του Μπρέτον Γουντς.
Όμως, αν οι ασιατικές οικονομίες και δημοκρατίες καταρρεύσουν, αν η Βραζιλία
υποκύψει στον πανικό των αγορών, αν η ύφεση εξαπλωθεί στην Αμερική και την
Ευρώπη, ένα νέο παγκόσμιο οικονομικό σύστημα πολύ λίγη βοήθεια θα μπορεί να
προσφέρει και ακόμη λιγότερη παρηγοριά.