«Δώσε για να πάρεις»

Η Ναταλία Κάρποβα, που διευθύνει το εργοστάσιο υφασμάτων «Ναρφομσόλκ», λίγο
έξω από τη Μόσχα, έμαθε τις προάλλες κάτι πολύ ευχάριστο: στον σταθμό του
τρένου είχαν φτάσει τρία βαγόνια με τσιμεντοκολόνες.

Το εργοστάσιο «Ναρφομσόλκ». Ρεκόρ πωλήσεων, εισπράξεις μηδέν, μισθοί μηδέν. Και όμως, όλοι δουλεύουν κανονικά. Πώς γίνεται;

ΓΙΑΤΙ ήταν ευχάριστο; Διότι η Ναταλία είχε ένα χρόνο να πληρώσει ρεύμα για το
εργοστάσιό της και ούτε πρόβλεπε να πληρώσει ποτέ, μια που δεν είχε καθόλου
χρήματα. Ύστερα από τα πρώτα αυτά παράλογα, αρχίζει το καθαρά παρανοϊκό μέρος
της ιστορίας.

Η Κάρποβα τηλεφώνησε στην ηλεκτρική εταιρεία:

«Χρήματα δεν υπάρχουν ­ τους είπε. – Μπορώ να σας πληρώσω σε τσιμεντοκολόνες;».

«Και βέβαια ­ της απάντησαν. ­ Στείλτε τις».

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΕΝΔΥΣΗΣ

Αμέσως η Κάρποβα έστειλε μερικά τόπια ύφασμα σε ένα εργοστάσιο ενδυμάτων του
Νίζνι Νόβγκοροντ, 300 χιλιόμετρα από τη Μόσχα. Σε αντάλλαγμα για τα τόπια, το
εργοστάσιο ενδυμάτων (που επίσης δεν είχε χρήματα για να τα πληρώσει) δέχτηκε
να ράψει τις στολές των «σεκιουριτάδων» ενός αλλού εργοστασίου αυτοκινήτων.

Σε αντάλλαγμα για τις στολές, το εργοστάσιο αυτοκίνητων διέθεσε πρόθυμα δύο
φορτηγά για ένα διάστημα σε ένα εργοστάσιο τσιμέντου. Και το εργοστάσιο του
τσιμέντου, σε αντάλλαγμα για τη χρήση των φορτηγών, ανέλαβε να μεταφέρει τις
τσιμεντοκολόνες στην ηλεκτρική εταιρεία.

Έτσι, η Ναταλία Κάρποβα έχει τώρα πληρωμένο τον λογαριασμό της. Κόπιασε βέβαια
αρκετά ώσπου να οργανώσει όλη αυτή την επιχείρηση, αλλά για λίγο καιρό θα
είναι ήσυχη. Δεν θα της κόψουν το ρεύμα και οι αργαλειοί, όπως και οι μηχανές
των βαφείων της, θα δουλεύουν χωρίς διακοπή.

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ!

Φαίνεται απίστευτο, αλλά έτσι, και μόνον έτσι, επιβιώνουν στη Ρωσία σήμερα
μικρές και μεγάλες βιομηχανίες, όπως το εργοστάσιο «Ναρφομσόλκ»: με την
ανταλλακτική οικονομία ­ αυτήν που ίσχυε στις αρχαίες κοινωνίες πριν εφευρεθεί
το χρήμα ή που ισχύει ακόμη σε πρωτόγονες φυλές.

Περίπου τα 3/4 όλων των συναλλαγών στη Ρωσία του Γιέλτσιν γίνονται με
ανταλλαγή αγαθών ή υπηρεσιών. Η «Γκαζπρόμ», ο μονοπωλιακός γίγας του φυσικού
αερίου, πραγματοποιεί με ανταλλαγές το 80% των συναλλαγών της (!), σύμφωνα με
επίσημα στοιχεία του υπουργείου Οικονομικών.

Αυτό δεν είναι φυσικά ούτε κομμουνισμός ούτε καπιταλισμός. Είναι ένας
μηχανισμός απερίγραπτος, πρωτοφανής για σύγχρονη κοινωνία. Αποτελεί τρομακτική
αιμορραγία για τις παραγωγικές δυνάμεις της χώρας, απίστευτη κατανάλωση κόπου
και χρόνου και ανοικτό παράθυρο για κάθε είδους εκβιασμούς, ανομίες και
μαφιόζικες πρακτικές.

ΚΑΙ ΚΑΝΕΝΑΣ ΦΟΡΟΣ

Το τραγικό είναι ότι χιλιάδες επιχειρήσεις έχουν πλέον «ισορροπήσει» πάνω σε
αυτό το σύστημα. Αν υποχρεωθούν να το εγκαταλείψουν, θα κλείσουν αυθωρεί.
Εκατομμύρια εργαζόμενοι (που και αυτοί χρησιμοποιούν την ανταλλακτική
οικονομία στην καθημερινή τους ζωή) θα βρεθούν στον δρόμο.

Το χειρότερο όμως είναι ότι καμία ανταλλακτική πράξη δεν είναι δυνατόν να
φορολογηθεί ­ και έτσι το κράτος δεν εισπράττει ούτε ρούβλι από τις
περισσότερες επιχειρήσεις της χώρας, οι οποίες καταφέρνουν να λειτουργούν με
τα ταμεία τους άδεια.

Η ΧΩΡΑ ΤΟΥ ΒΕΡΕΣΕ

Όμως και η κυβέρνηση δεν έχει το θάρρος να αξιώσει τα οφειλόμενα, αφού ούτε η
ίδια πληρώνει τα χρέη της. Ο Σεργκέι Κιριένκο είχε πει: «Εδώ όλα γίνονται βερεσέ».

Η πρακτική του «βερεσέ» είναι τόσο διαδεδομένη ώστε εκατομμύρια Ρώσοι δεν
πληρώνουν καν ηλεκτρικό ρεύμα. Η εταιρεία δεν τους το κόβει παρά μόνο ύστερα
από πολλούς μήνες, και αν η ίδια είναι σε τόσο δεινή θέση ώστε να μην μπορεί
πλέον να το παράγει.

Σε πολλά κρατικά εργοστάσια, οι εργάτες δεν πληρώνονται ήδη εδώ και μήνες ή
χρόνια. Για μισθό παίρνουν συνήθως ό,τι άλλο μπορεί το ίδιο το εργοστάσιο να
τους προσφέρει, συνήθως το προϊόν που παράγουν οι ίδιοι. Η πρακτική αυτή είναι
τόσο συνηθισμένη, που δεν προκαλεί πλέον την προσοχή παρά μόνο αν το
υποκατάστατο του μισθού είναι κάπως ασυνήθιστο. Οι εργάτριες ενός εργοστασίου
γυναικείων εσωρούχων γυρίζουν κάθε πρώτη του μηνός στα σπίτι τους φορτωμένες
σουτιέν, που κατόπιν τα πωλούν οι ίδιες. Ένα εργοστάσιο φερέτρων πληρώνει τους
εργάτες του με φέρετρα.

Η συμμετοχή του κράτους στο σύστημα ανταλλαγής φαίνεται καθαρά, από ό,τι
συμβαίνει ­ και πάλι στο «Ναρφομσόλκ». Η οικονομική διευθύντρια, Γκαλίνα
Ορλόβα, λέει ότι ο καλύτερος πελάτης είναι το κράτος: «Δίνουμε ύφασμα για τις
στολές του στρατού ­ εξηγεί. ­ Αλλά δεν μας πληρώνουν ποτέ». Τότε γιατί
δίνουν; «Διότι μας απάλλαξαν από τους φόρους. Δεν πληρώνουμε και εμείς δεκάρα».