Για την ενιαία τιμή βιβλίου

Ο βιβλιοπώλης και μέλος του Δ.Σ. του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου, Κώστας Καπέλλας,
μας γράφει για το θέμα της ενιαίας τιμής βιβλίου, απαντώντας σε άρθρο του
Παντελή Καψή:

«Είναι αλήθεια, πως για πρώτη φορά η συντριπτική πλειοψηφία των εκδοτών και
βιβλιοπωλών συμφώνησαν ότι: Η ενιαία τιμή του βιβλίου θα εξυγιάνει τον χώρο
και κυρίως θα σταματήσει την ανυποληψία του βιβλίου, το οποίο είχαμε μάθει ­
κακώς ­ να αναζητάμε στην έκπτωση.

Και ο αναγνώστης “που είχε μάθει να πηγαίνει στον βιβλιοπώλη και να αγοράζει
με γενναία έκπτωση”;

“Γενναία έκπτωση στον αναγνώστη από το βιβλιοπωλείο σημαίνει, όμως, δυνατότητα
μεγάλου κέρδους στο βιβλίο. Υπάρχει, άραγε, αυτή η δυνατότητα; Η εικόνα που
παρουσιάζει σήμερα το ελληνικό βιβλιοπωλείο, απαντάει σαφώς ΟΧΙ. Και τότε πώς
μπορούν τα 2-3 “εκπτωσάδικα” να πωλούν τα βιβλία με “γενναία έκπτωση”, που
φθάνει ακόμα και το ποσοστό, με το οποίο τα βιβλιοπωλεία αγοράζουν από τον εκδότη;

Ας μιλήσουμε, λοιπόν, καθαρά. Τα “εκπτωσάδικα” τα δημιούργησε μία μερίδα των
εκδοτών, γιατί ο εκδότης είναι αυτός που ορίζει την τιμή του βιβλίου και γιατί
ο εκδότης είναι αυτός που ορίζει το ποσοστό έκπτωσης που θα παραχωρήσει στο
βιβλιοπωλείο ή στο “εκπτωσάδικο”. Κάποιοι εκδότες, λοιπόν, έκαναν την επιλογή
­ εις βάρος του βιβλιοπωλείου και του αναγνώστη ­ να προωθήσουν τα βιβλία τους
κυρίως από τα “εκπτωσάδικα”.

Με ποιον τρόπο;

Ένα βιβλίο που θα μπορούσε να κοστολογηθεί 1.000 δρχ., το εμφανίζουν στην
αγορά αρκετά πιο ακριβά, π.χ. 1.400 δρχ. Έτσι, έχουν τη δυνατότητα να δώσουν
αυτά τα βιβλία στα “εκπτωσάδικα” όχι με το ποσοστό έκπτωσης που κάνουν στα
άλλα βιβλιοπωλεία, αλλά πολύ παραπάνω. Με αυτόν τον τρόπο διεκδικούν από τα
“εκπτωσάδικα” μεγαλύτερο χώρο προβολής και πιο κεντρικό σημείο προβολής στον
χώρο τους. Και, επομένως, μεγάλες πωλήσεις των βιβλίων τους.

Είναι φανερό, λοιπόν, ότι οι πλασματικές τιμές που δημιουργούν ορισμένοι
εκδότες, φτιάχνουν και τις πλασματικές εκπτώσεις, ζημιώνοντας τον αναγνώστη
και την αγορά. Όπως, επίσης, είναι φανερό ότι τα “εκπτωσάδικα” δεν τα
ενδιαφέρει να φτιάξουν αναγνωστικό κοινό, αφού στα πιο κεντρικά τους σημεία ­
πάγκους, βιτρίνες ­ δεν προβάλλουν το καλό βιβλίο, αλλά τα βιβλία που παίρνουν
με πολύ μεγάλες εκπτώσεις. Αντίθετα, τα βιβλία εκείνων των εκδοτών που
σέβονται τον αναγνώστη ­ των εκδοτών που δεν φτιάχνουν πλασματικές τιμές στα
βιβλία και που δίνουν τα βιβλία τους ΜΕ ΤΟ ΙΔΙΟ ΠΟΣΟΣΤΟ ΕΚΠΤΩΣΗΣ και στα
βιβλιοπωλεία και στα “εκπτωσάδικα” ­ τα έχουν… κάτω από τον πάγκο. Και όχι
όλα, μόνον όσα κινούνται.

Η ενιαία τιμή θα ομαλοποιήσει την αγορά του βιβλίου και θα αποτρέψει τις
ακρότητες από τον αθέμιτο ανταγωνισμό. Και, βέβαια, “θα προστατεύσει όχι μόνο
το μικρό βιβλιοπωλείο της περιφέρειας”, αλλά και το μικρό και το μεγάλο
βιβλιοπωλείο, είτε βρίσκεται στην περιφέρεια είτε στο κέντρο, από τα παιχνίδια
ορισμένων εκδοτών.

Μήπως, όμως, θα πρέπει να αναρωτηθούμε τι ακριβώς εννοούμε, όταν μιλούμε για
“γενναίες εκπτώσεις” στο βιβλίο, όταν εκφράζουμε αγωνία “για τον πενιχρό
προϋπολογισμό του φοιτητή αναγνώστη”; Μήπως “φθηνό βιβλίο” σημαίνει επίσης
φθηνή μετάφραση, φθηνό χαρτί, ελάχιστο κόστος παραγωγής, αποφυγή δαπανηρών
εκδόσεων και σημαντικών εκδοτικών σειρών μη εμπορικών; Δηλαδή, μια φθήνεια που
δεν αφορά τελικά την ονομαστική αξία, αλλά την αξία χρήσης του βιβλίου με ό,τι
σημαίνει αυτό για την αναγνωστική μας συμπεριφορά;

Ύστερα απ’ όλα αυτά, δεν νομίζω πως είναι σκόπιμο να μιλάμε για “παραλογισμό
και να υποπτευόμαστε άλλες πονηρές επιδιώξεις”. Ας αναρωτηθούμε ποιες πονηρές
επιδιώξεις ήθελαν να καλύψουν οι περισσότερες χώρες της Ευρώπης, όταν
καθιέρωναν την ενιαία τιμή του βιβλίου».