Κλειδί σταθερότητας

Ο διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος, κ. Λ. Παπαδήμος, τόνιζε ότι μέχρι την εκδήλωση της φθινοπωρινής κρίσης η ισοτιμία της δραχμής ήταν στα επίπεδα εκείνα που ήθελε η αγορά – Ο διοικητής της Εθνικής Τραπέζης, κ. Θ. Καρατζάς, είχε διατυπώσει την άποψη ότι η δραχμή δεν είναι υπερτιμημένη

Σκληρή σαν μάρμαρο είναι η δραχμή, καθώς η κυβέρνηση θεωρεί ότι η πολιτική
αυτή είναι το «κλειδί» για τη μείωση του πληθωρισμού και την οικονομική
σταθερότητα.

Η επιλογή αυτή που ακολουθείται με συνέπεια από τα τέλη της προηγούμενης
δεκαετίας σίγουρα έχει συμβάλει σημαντικά όχι μόνο στη μείωση του πληθωρισμού,
αλλά και στην αποκατάσταση ενός γενικότερου κλίματος εμπιστοσύνης στην πορεία
της οικονομίας και τη σταθερότητα του εθνικού νομίσματος. Η «σκληρή» δραχμή
χαρακτήρισε και τη συναλλαγματική πολιτική του 1997, καθώς, σύμφωνα με τα
στοιχεία του Κέντρου Εξαγωγικών Ερευνών και Μελετών, η σωρευτική της υποτίμηση
σε σχέση με τα ευρωπαϊκά νομίσματα είναι μόλις 0,90% έναντι 0,36% το 1996 και
4,35% το 1995.

Η σταθερή προσήλωση των κυβερνήσεων της τελευταίας δεκαετίας στην πολιτική της
«σκληρής» δραχμής έχει όμως σημαντικές επιπτώσεις και σε άλλα μεγέθη της
ελληνικής οικονομίας, αφού η επίτευξη του στόχου αυτού προϋποθέτει ότι θα
ακολουθηθούν παράλληλες πολιτικές στα επιτόκια και στην πιστωτική
δημοσιονομική και εισοδηματική πολιτική.

Εκεί βρίσκεται ουσιαστικά το «κόστος» που έχει η οικονομία γενικότερα από την
πολιτική της σκληρής δραχμής. Το πρώτο όπλο που χρησιμοποιείται από τις
νομισματικές αρχές ώστε να επιτευχθεί η σταθερότητα της ισοτιμίας είναι τα
υψηλά επιτόκια. Δηλαδή θα πρέπει τα επιτόκια της δραχμής σε σχετικούς όρους να
κινούνται σε υψηλότερα επίπεδα από τα αντίστοιχα άλλων ισχυρών νομισμάτων με
βάση τα οποία διαμορφώνεται το επίπεδο της ισοτιμίας. Μία παρατεταμένη
περίοδος υψηλών πραγματικών επιτοκίων έχει ως άμεσο αντίκτυπο ότι το κόστος
δανεισμού επιχειρήσεων και καταναλωτών είναι υψηλότερο από το αντίστοιχο που
ισχύει για τα άλλα νομίσματα, με βάση τα οποία διαμορφώνεται η ισοτιμία. Αυτό
άλλωστε δικαιολογεί το γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια πολλές επιχειρήσεις
στράφηκαν σε δανεισμό σε ξένο νόμισμα, ώστε να περιορίσουν το κόστος χρήματος
που είχαν.

ΑΝΤΙΔΟΤΟ

Όμως, σε υψηλά επίπεδα διατηρούνται και τα επιτόκια καταθέσεων. Αυτό άλλωστε
είναι το αντίδοτο στη στήριξη του νομίσματος, αφού τα υψηλά επιτόκια
καταθέσεων προσελκύουν κεφάλαια από το εξωτερικό και αποθαρρύνουν τη μετατροπή
των αποταμιεύσεων που είναι σε δραχμές σε κάποιο ξένο ισχυρό νόμισμα. Η
διατήρηση όμως των υψηλών πραγματικών επιτοκίων επηρεάζει και άλλα στοιχεία
της οικονομίας, καθώς:

Πρώτον, ανταγωνίζεται το Χρηματιστήριο, ο «εχθρός» του οποίου είναι τα υψηλά επιτόκια.

Δεύτερον, αυξάνει το κόστος εξυπηρέτησης του δημοσίου χρέους, αφού υψηλά
επιτόκια σημαίνουν μεγάλους τόκους.

Παράλληλα, η διατήρηση σταθερής ισοτιμίας για τη δραχμή έχει άμεση επίπτωση
και στις τιμές, καθώς:

* Στα εγχώρια προϊόντα οι τιμές ακολουθούν την εξέλιξη του κόστους εργασίας
και των άλλων συντελεστών παραγωγής.

* Στα εισαγόμενα προϊόντα οι τιμές δεν επηρεάζονται από τη μεταβολή της
ισοτιμίας και έτσι ουσιαστικά «τρέχουν» με πιο αργό ρυθμό.

Από την άλλη πλευρά όμως, υποστηρίζεται ότι η εξέλιξη αυτή καθιστά λιγότερο
ανταγωνιστικά τα ελληνικά προϊόντα στις διεθνείς αγορές, γεγονός που έχει
άμεση επίπτωση στις εξαγωγές. Γι’ αυτό άλλωστε «γκρινιάζουν» οι εξαγωγείς,
ζητώντας να γίνει πιο ελαστική η συναλλαγματική πολιτική. Πάντως, δεν είναι
λίγοι οι οικονομολόγοι που υποστηρίζουν ότι η παρατεταμένη εφαρμογή των υψηλών
επιτοκίων για υποστήριξη μιας σταθερής συναλλαγματικής πολιτικής οδηγεί σε ύφεση.

ΥΠΕΡΤΙΜΗΜΕΝΗ;

Όμως, η διατήρηση σταθερής ισοτιμίας δεν σημαίνει μόνο υψηλά πραγματικά
επιτόκια. Προϋποθέτει σταδιακή μείωση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων, με την
εφαρμογή της κατάλληλης εισοδηματικής πολιτικής, αλλά και με αλλαγές
διαρθρωτικού χαρακτήρα.

Έτσι, ουσιαστικά επιτυγχάνεται η διαμόρφωση της ισοτιμίας της δραχμής στα
επίπεδα που αντιπροσωπεύουν οι επιδόσεις της οικονομίας.

Ακόμη, δημιουργείται και η αμφισβήτηση για το κατά πόσον τώρα η δραχμή είναι
υπερτιμημένη ή αν η ισοτιμία της κινείται σε ρεαλιστικά επίπεδα. Πρόσφατα, ο
διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος, κ. Λ. Παπαδήμος, τόνιζε ότι μέχρι την
εκδήλωση της φθινοπωρινής κρίσης η ισοτιμία της δραχμής ήταν στα επίπεδα
εκείνα που ήθελε η αγορά, αφού δεν είχε γίνει καμία τεχνική παρέμβαση.

Την προηγούμενη εβδομάδα ο διοικητής της Εθνικής Τραπέζης, κ. Θ. Καρατζάς,
είχε διατυπώσει επίσημα την άποψη ότι η δραχμή δεν είναι υπερτιμημένη, ενώ σε
ανάλογα συμπεράσματα κατέληξαν στη σχετική έρευνα που έκαναν μελετητές της
Διεύθυνσης Σχεδιασμού και Οικονομικού Ελέγχου της ίδιας τράπεζας.

Πάντως, ανεξάρτητα από το αν το επίπεδο της ισοτιμίας κινείται σε ρεαλιστικά
πλαίσια, η εφαρμογή μιας δημοσιονομικής πολιτικής που θα έχει στόχο τη μείωση
των ελλειμμάτων και του πληθωρισμού αποτελεί την καλύτερη άμυνα για τη δραχμή,
καθώς είναι «μήνυμα» στις αγορές ότι κεντρική επιδίωξη της οικονομικής
πολιτικής είναι η συμμετοχή της χώρας στην ΟΝΕ. Γι’ αυτό, για τη σταθερή
δραχμή, λένε οικονομικοί αναλυτές, θα πρέπει να μοχθήσουν όχι μόνο όσοι
χειρίζονται τα νομισματικά μεγέθη αλλά και εκείνοι που έχουν την ευθύνη της
διαχείρισης των δημοσιονομικών μεγεθών και οι οποίοι είναι αυτοί που
αποφασίζουν τη συναλλαγματική πολιτική.

ΣΕ ΕΠΑΦΗ με 251 οφειλέτες της, ώστε να ρυθμισθούν οι ληξιπρόθεσμες οφειλές που
έχουν από τους συνεχείς ανατοκισμούς και τις προσαυξήσεις από τους τόκους
υπερημερίας, βρίσκεται η Γενική Τράπεζα. Μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1997, 38
οφειλέτες της τράπεζας που είχαν οφειλές 199.000.000 υπέβαλαν αίτηση ­ ύστερα
από πρόσκληση που πήραν από τα κατά τόπους υποκαταστήματα ­ για να γίνει
διακανονισμός της οφειλής τους. Οι αιτήσεις αυτές θα εξετασθούν για να ληφθούν
οι σχετικές αποφάσεις από τις αρμόδιες υπηρεσίες της τράπεζας.

Επίσης, από ανάλογα αιτήματα που είχαν υποβληθεί στο παρελθόν, ρυθμίσθηκε το
χρέος 21 οφειλετών που ανερχόταν συνολικά πριν από τη ρύθμιση στα 460.000.000.
Τελικά μετά τη ρύθμιση το ποσό αυτό περιορίσθηκε κατά 114.000.000, το οποίο
ολόκληρο αφορά εξωλογιστικούς τόκους (τόκους υπερημερίας) που είχαν επιβληθεί
στο διάστημα των καθυστερήσεων στην εξόφληση των δανείων.

Τα στοιχεία αυτά ανακοίνωσε χθες ο πρόεδρος της Γενικής Τράπεζας κ. Γ.
Δασκαλάκης. Αυτά είναι τα πρώτα αποτελέσματα της πολιτικής ρυθμίσεων των
οφειλών από τα πανωτόκια την οποία εφαρμόζει η Γενική Τράπεζα με σκοπό, όπως
έχει πει ο κ. Γ. Δασκαλάκης, να αρθούν αδικίες που έχουν γίνει με τον
υπολογισμό των τόκων υπερημερίας. Στο πλαίσιο αυτό τα υποκαταστήματα της
τράπεζας έχουν ήδη στείλει επιστολές σε όλους τους πελάτες της τράπεζας οι
οποίοι έχουν ληξιπρόθεσμες οφειλές και από τους οποίους οι 251 έσπευσαν να
ενημερωθούν για τις διαδικασίες και τους τρόπους της ρύθμισης.