Λεηλάτησε τη χώρα του

Πρότυπο δικτάτορα. Ο μακροβιότερος τύραννος της Αφρικής στήριξε την εξουσία του στη βία, τη διαφθορά, την καταλήστευση της χώρας του και στην υποστήριξη της Δύσης (φωτό Ρώυτερ)

Ο θάνατός του δεν προκάλεσε καμία εκδήλωση χαράς ή λύπης. Δεν υπήρξαν ούτε
πανηγυρισμοί ούτε χοροί στους δρόμους ούτε κραυγές απελπισίας. Μόνο μία ξερή
ανακοίνωση από το ραδιόφωνο πληροφόρησε τους Κονγκολέζους ότι ο Μομπούτου Σέσε
Σέκο, ο τύραννος που τους καταδυνάστευσε επί 32 χρόνια και κατέστρεψε μια
πλούσια χώρα 45 εκατομμυρίων ψυχών, είχε πεθάνει.

«ΣΥΜΦΩΝΑ με την αφρικανική παράδοση, κανείς δεν μπορεί να κακολογήσει έναν
νεκρό», είπε ο εκφωνητής του ραδιοφώνου, απηχώντας ξεκάθαρα τα συναισθήματα
που έχουν οι περισσότεροι Κονγκολέζοι για τον πρώην δικτάτορα, που πέθανε
εξόριστος στο Ραμπάτ, ύστερα από μια μακρά μάχη με τον καρκίνο του προστάτη.

Τρεις εφημερίδες της Κινσάσα μνημόνευσαν το θάνατο του μακροβιότερου δικτάτορα
της Αφρικής, αλλά καμία δεν του αφιέρωσε ένα από εκείνα τα καυστικά κύρια
άρθρα, που αφθονούσαν στον Τύπο λίγους μήνες πριν ανατραπεί από τα
προελαύνοντα στρατεύματα του Λοράν Καμπιλά, τον περασμένο Μάιο.

Το γεγονός ότι ο θάνατος ενός ανθρώπου, ο οποίος καταπίεσε και καταλήστευσε
έναν ολόκληρο λαό επί τρεις δεκαετίες, πέρασε τόσο απαρατήρητος καταδεικνύει
πόσο αδιάφορος είχε γίνει ο Μομπούτου Σέσε Σέκο για την πλειοψηφία των
Κονγκολέζων τους τελευταίους μήνες της προεδρίας του.

«Ο Μομπούτου αποτελούσε ήδη παρελθόν πριν από το θάνατό του», δήλωσε ο Ζαν Λικ
Ντεάν, πρωθυπουργός του Βελγίου, από το οποίο το Κονγκό κέρδισε την
ανεξαρτησία του το 1960, για να μετονομαστεί σε Ζαΐρ το 1971 και για να πάρει
και πάλι την προηγούμενη ονομασία του από τον Καμπιλά. Επισημαίνοντας ότι η
αξία του ως παράγοντα σταθερότητας και ως πολύτιμου συμμάχου στη διάρκεια του
Ψυχρού Πολέμου είχε ξεθωριάσει προ πολλού, ο Βέλγος πρωθυπουργός υπογράμμισε
ότι «για τον λαό του Ζαΐρ, η περίοδος Μομπούτου ήταν περίοδος παρακμής και δυστυχίας».

Με ανακοίνωση του υπουργείου Εξωτερικών, η Γαλλία, που υπήρξε από τους πιο
πιστούς συμμάχους του Μομπούτου, τόνισε ότι «ανήκει στους ιστορικούς το
καθήκον να κρίνουν τις καταχρήσεις που διέπραξε επί διακυβέρνησεώς του».

ΔΙΕΛΥΣΕ ΤΑ ΠΑΝΤΑ

Η γαλλική εφημερίδα «Le Monde», όμως, δεν τήρησε την ίδια διπλωματική στάση.
Επί τριάντα χρόνια, ο δικτάτορας και το περιβάλλον του λεηλατούσαν συνειδητά
τη χώρα, μία από τις πιο πλούσιες της Αφρικής. Πίσω του άφησε ένα κράτος χωρίς
δομές και χωρίς υποδομή.

Αφού κατέλαβε την εξουσία με πραξικόπημα το 1965, ο Μομπούτου Σέσε Σέκο ίδρυσε
ένα μονοκομματικό κράτος, ενθαρρύνοντας την προσωπολατρία και πνίγοντας κάθε
φωνή διαμαρτυρίας, με όπλα την πολιτική καταπίεση και την παραβίαση των
ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Στέριωσε την εξουσία του με την πανουργία, τη βία και την εξαγορά των
πολιτικών του αντιπάλων. Η συστηματική καταλήστευση του εθνικού πλούτου και
των μεγάλων βιομηχανιών από τον ίδιο και το περιβάλλον του γέννησε τον όρο
«κλεπτοκρατία» που αποδίδει εύγλωττα την έκταση της διαφθοράς, χάρη στην οποία
έγινε ένας από τους πλουσιότερους αρχηγούς κρατών του κόσμου.

Ο ΜΟΜΠΟΥΤΟΥ εκμεταλλεύτηκε τον Ψυχρό Πόλεμο για να παγιώσει την απόλυτη
κυριαρχία του, καθώς η Δύση και η Σοβιετική Ένωση συναγωνίζονταν για την
επέκταση της επιρροής τους στην Αφρική και για τον έλεγχο των πλούσιων
κοιτασμάτων ουρανίου και άλλων ορυκτών του Ζαΐρ.

Η παγίωση του Μομπούτου Σέσε Σέκο στην εξουσία οφείλεται εν πολλοίς στην
υποστήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών και των άλλων χωρών της Δύσης, και κυρίως
της Γαλλίας, που είδαν στο πρόσωπό του έναν πολύτιμο σύμμαχο κατά της
κομμουνιστικής διείσδυσης στην Κεντρική Αφρική.

Παίζοντας επιδέξια αυτό το στρατηγικό χαρτί, ο Μομπούτου μετέτρεψε την
τεράστια χώρα του, που συνορεύει με εννέα κράτη, σε βάση εξυπηρέτησης των
συμφερόντων των δυτικών κρατών και των αντικομμουνιστικών κινημάτων σε όλη την
Αφρική και κυρίως στην γειτονική Ανγκόλα. Ως αντάλλαγμα της συμβολής του στην
αναχαίτιση της σοβιετικής επιρροής στην Αφρική, οι Δυτικοί σύμμαχοί του
έσπευσαν επανειλημμένα σε βοήθειά του, για την καταστολή των εξεγέρσεων που
σημάδεψαν την ιστορία του Ζαΐρ μετά την ανεξαρτησία.

Μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης όμως, ο ρόλος του ήταν πλέον
περιττός και ο Μομπούτου Σέσε Σέκο αφέθηκε στην τύχη του από εκείνους που
συνέβαλαν στη μακροβιότητα της δικτατορίας του.