ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Εργασία και ευρώ

Η πορεία σύγκλισης των δεκαπέντε κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς την
οικονομική και νομισματική ενοποίηση της 1/1/1999 αποδεικνύεται δυσχερής,
ακόμη και για όσες από τις χώρες-μέλη έχουν εκφράσει τη δυνατότητα να
συμμετάσχουν από την αρχή στο ευρώ.

Ο βασικότερος λόγος αυτής της δυσχερούς προοπτικής είναι η μη επίτευξη, μέχρι
το τέλος του 1997 που θα αξιολογηθούν οι επιδόσεις των κρατών-μελών, των πέντε
βασικών κριτηρίων εισόδου στην ΟΝΕ, από χώρες όπως η Γερμανία, η Γαλλία, το
Βέλγιο, η Ιταλία, η Ισπανία κ.λπ.

Πράγματι, σύμφωνα με το πνεύμα και την αντίληψη της Συνθήκης του Μάαστριχτ, το
ευρώ θα είναι ένα ισχυρό νόμισμα, το οποίο θα μπορεί να ανταγωνιστεί το
δολάριο και το γιεν στις διεθνείς χρηματαγορές και συναλλαγές, μόνο εφόσον οι
οικονομίες των χωρών που θα συμμετάσχουν σε αυτό θα είναι ισχυρές.

Έτσι, τα κριτήρια των ελλειμμάτων και του χρέους αποτελούν στην ουσία
δημοσιονομικές προϋποθέσεις, οι οποίες δεν θα δυσχεραίνουν την άσκηση
νομισματικής πολιτικής από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.

Το κριτήριο των επιτοκίων αποτελεί προϋπόθεση επίτευξης κλίματος εμπιστοσύνης
στις διεθνείς χρηματαγορές, ενώ με το κριτήριο του πληθωρισμού, οι χώρες που
θα συμμετάσχουν στο ευρώ θα διαθέτουν αξιόπιστες διμερείς συναλλαγματικές
ισοτιμίες σε περιβάλλον χαμηλών πληθωριστικών πιέσεων.

Όμως, μία πολιτική σταθερών ισοτιμιών είναι προτιμότερο να συνυπάρχει με υψηλό
επίπεδο πληθωρισμού, ενώ αντίθετα μία πολιτική κυμαινόμενων ισοτιμιών είναι
προτιμότερο να συνυπάρχει με χαμηλό επίπεδο πληθωρισμού.

Από την άποψη αυτή, το ερώτημα που προκύπτει είναι το εξής: γιατί η πολιτική
της Ευρωπαϊκής Ένωσης προωθεί τις σταθερές ισοτιμίες, ενώ στο αντίστοιχο
κριτήριο εισόδου στην ΟΝΕ απαιτείται χαμηλό επίπεδο πληθωρισμού;

Φαίνεται ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση καθιερώνει ενιαίο νόμισμα σε περιβάλλον χαμηλού
πληθωρισμού, προκειμένου να ελαχιστοποιήσει τη συμβολή της συναλλαγματικής
πολιτικής στη βελτίωση του επιπέδου της ανταγωνιστικότητας των οικονομιών των
κρατών-μελών, την οποία θα επιτυγχάνουν πλέον με παραγωγικούς και
τεχνολογικούς όρους.

Αυτό σημαίνει, ότι χώρες-μέλη που θα συμμετέχουν στο ευρώ και θα επιθυμούν να
βελτιώσουν το επίπεδο ανταγωνιστικότητάς τους με εκτός παραγωγής και
τεχνολογίας όρους, θα επιτυγχάνουν κάτι τέτοιο με την εφαρμογή περιοριστικών
πολιτικών στον παραγωγικό συντελεστή εργασία. Είναι ενδιαφέρον να
προβληματιστούμε τι θα σημαίνει μία τέτοια εξέλιξη στην Ελλάδα, τη στιγμή
μάλιστα που είναι η μόνη χώρα της Ένωσης, στην οποία μειώθηκαν οι πραγματικοί
μισθοί στη βιομηχανία κατά τη διάρκεια των ετών 1985 – 1995, με αποτέλεσμα οι
αμοιβές των Ελλήνων μισθωτών να αντιστοιχούν στο 65% του μέσου όρου της
Ευρωπαϊκής Ένωσης και το εισοδηματικό μερίδιο της μισθωτής εργασίας στο
κατανεμηθέν εισόδημα να έχει μειωθεί την ίδια περίοδο από 74,7% σε 64,5%.

Μπροστά σε αυτή την προοπτική, της πριν και μετά το ευρώ άσκησης περιοριστικών
πολιτικών στην εργασία, η αναγκαιότητα της ισχυρής οικονομίας για τη συμμετοχή
της στο ευρώ, θα πρέπει να ερμηνεύεται όχι με τα γνωστά ονομαστικά κριτήρια
σύγκλισης αλλά με τη διαμόρφωση πραγματικών κριτηρίων σύγκλισης (επίπεδο
ανάπτυξης, απασχόληση, κατά κεφαλήν εισόδημα) .

Κατά συνέπεια, η αποτροπή εγκαθίδρυσης στα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης
περιοριστικών πολιτικών στην εργασία και συνθηκών κοινωνίας των 2/3
προϋποθέτει, εκτός από τα πραγματικά κριτήρια σύγκλισης, χρόνο και πόρους για
την παραγωγή, τεχνολογική και εργασιακή αναβάθμιση των, αδύναμων ιδιαίτερα,
οικονομιών της Ένωσης, προκειμένου το ενιαίο νόμισμα να μην είναι μόνο
χρηματιστικά αλλά παραγωγικά, τεχνολογικά και εργασιακά ισχυρό.

Όμως, μία τέτοια πορεία σύγκλισης, απαιτεί μία διαφορετική σύλληψη της
οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με κυρίαρχα
στοιχεία την ανάπτυξη, την απασχόληση, την αναδιανομή, .

Η προώθηση αυτής της στρατηγικής της οικονομικής και κοινωνικής
ανασυγκρότησης, διαφοροποιεί ουσιαστικά το περιεχόμενο και το χρονοδιάγραμμα
της Νομισματικής Ένωσης, απομυθοποιεί τα διλήμματα «ασθενές» ή «ισχυρό» ευρώ,
ταχύρρυθμη εφαρμογή (1999) της ΟΝΕ ή ματαίωση της για αργότερα, ελαστική
ερμηνεία ή όχι των ονομαστικών κριτηρίων, αφού πλέον ο κεντρικός στόχος θα
είναι η οικονομική και κοινωνική ολοκλήρωση της Ευρώπης, στο υπόβαθρο της
οποίας θα βρίσκονται σε εγρήγορση και όχι σε ημιθανή κοινωνικό-οικονομική
κατάσταση, οι παραγωγικές και δημιουργικές δυνάμεις των λαών της.

Ο Σάββας Ρομπόλης είναι καθηγητής τουΠαντείου Πανεπιστημίου, επιστ. δ/ντής ΙΝ. Ε/ΓΣΕΕ.