|
|
|
|
πάρχει μια βροχή που ξεραίνει τα φυτά. Μια βροχή που σκοτώνει τους οργανισμούς
στο έδαφος και τα νερά, διαβρώνει τα κτίρια και τα μνημεία που αιώνες είχαν
αντισταθεί στο χρόνο και τα καπρίτσια του κλίματος.
Η όξινη βροχή περιέχει θειικό και νιτρικό οξύ που παράγονται στην ατμόσφαιρα
από το διοξείδιο του θείου, τα οξείδια του αζώτου και την αμμωνία.
Για το πρώτο κυρίως ευθύνονται η βαριά βιομηχανία και οι μεγάλες μονάδες
ηλεκτροπαραγωγής, για τα άλλα δύο τα εκατομμύρια των αυτοκινήτων και οι
μεγάλες κτηνοτροφικές μονάδες. Οι ρύποι που εκπέμπονται από τις δραστηριότητες
αυτές μεταφέρονται σε αποστάσεις εκατοντάδων ή και χιλιάδων χιλιομέτρων, πριν
πέσουν στο έδαφος μαζί με το νερό υπό μορφή όξινης βροχής, με αποτέλεσμα τη
γενικευμένη αύξηση της οξύτητας στο περιβάλλον.
Πολλά είδη δεν αντέχουν τις όξινες συνθήκες. Η ζωή στο έδαφος, τις λίμνες και
τα ποτάμια γίνεται φτωχότερη, η παραγωγικότητα των δασών μειώνεται. Όμως δεν
είναι όλα τα οικοσυστήματα εξίσου ευαίσθητα στην όξινη βροχή. Αυτά π.χ. που
βρίσκονται σε ασβεστολιθικά εδάφη έχουν ως ένα βαθμό την ικανότητα να
εξουδετερώνουν την οξύτητα. Δεν ενδιαφέρει συνεπώς τόσο η οξύτητα της βροχής
αλλά η οξύνιση που προκαλεί στο έδαφος και τα νερά. Δείκτης της ευαισθησίας
ενός δεδομένου οικοσυστήματος είναι το κρίσιμο φορτίο που αντιστοιχεί στη
μέγιστη οξύτητα του περιβάλλοντος την οποία είναι δυνατόν να ανεχθεί το
οικοσύστημα χωρίς να υποστεί σημαντική βλάβη. Ακόμη και αν γίνει δυνατόν να
μειωθούν τα αποτελέσματα της όξινης βροχής σε επίπεδα χαμηλότερα από το
κρίσιμο φορτίο, η αποκατάσταση των οικοσυστημάτων θα απαιτήσει από δεκάδες έως
εκατοντάδες χρόνια. Σε 320 εκατομμύρια στρέμματα (δυόμισι φορές η επιφάνεια
της Ελλάδας) υπολογίζεται η συνολική έκταση στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όπου το 1990
παρατηρήθηκε υπέρβαση των κρίσιμων φορτίων. Οι περιοχές που έχουν περισσότερο
πληγεί από την οξύνιση του περιβάλλοντος είναι η Σουηδία (100 εκατομμύρια
στρέμματα), η Γερμανία (70 εκατομμύρια στρέμματα) και η Φινλανδία (50
εκατομμύρια στρέμματα). Στην Ελλάδα, μολονότι οι εκπομπές διοξειδίου του θείου
είναι υψηλές (3,9 τόνοι ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο), η σύσταση του εδάφους, οι
άνεμοι και το ανάγλυφο συντελούν ώστε η οξύνιση του περιβάλλοντος να μην
υπερβαίνει πουθενά το κρίσιμο φορτίο.
Όσο μεγαλύτερο είναι το ύψος μιας καμινάδας τόσο μεγαλύτερη είναι η διασπορά
των ρύπων και τόσο μικρότερη η ρύπανση στη γύρω περιοχή. Και αυτό είναι καλό,
γιατί οι κάτοικοι των περιοχών γύρω από τα εργοστάσια κινδυνεύουν λιγότερο από
ασθένειες του αναπνευστικού, όπως άσθμα, βρογχίτιδα ή εμφύσημα. Η άλλη όψη του
νομίσματος είναι ότι όσο υψηλότερες είναι οι καμινάδες τόσο μακρύτερα
μεταφέρονται οι ρύποι και τόσο περισσότερο θίγονται απομακρυσμένες περιοχές
που έχουν την ατυχία να βρίσκονται προς την κατεύθυνση προς την οποία φυσά
συνήθως ο άνεμος. Η πολιτική των υψηλών καμινάδων στη Βρετανία έχει π.χ. ως
αποτέλεσμα να μειωθεί η τοπική ρύπανση, αλλά να μεταφερθούν τα καπναέρια στη
Σκανδιναβία. Η ατυχία των Σκανδιναβών είναι ότι στην περιοχή επικρατούν οι
νοτιοδυτικοί άνεμοι.
|
|
|
|
|
|
Εκτάσεις (σε εκατομμύρια στρέμματα) στις οποίες η οξύνιση του
περιβάλλοντος ξεπερνά το κρίσιμο φορτίο. Η κατάσταση το 1990 και το 2010, αν
δεν ληφθούν πρόσθετα μέτρα και με βάση τον ενδιάμεσο στόχο που θέτει η
Ευρωπαϊκή Ένωση. (Σε παρένθεση το ποσοστό των εκτάσεων που πλήττονται
από την όξινη βροχή σε κάθε χώρα).
|
|
Η οξύνιση του εδάφους που προκαλεί η όξινη βροχή επιταχύνει την έκπλυση των
θρεπτικών του συστατικών, όπως είναι το κάλιο και το μαγνήσιο, ενώ ελευθερώνει
το αλουμίνιο, τον υδράργυρο και τα άλλα τοξικά μέταλλα. Τα θρεπτικά συστατικά
του όξινου εδάφους που παρασύρονται από το νερό της βροχής στις λίμνες και τα
ποτάμια, καθώς και οι νιτρικές ενώσεις και η αμμωνία που μεταφέρονται σε αυτά
από τον αέρα και την όξινη βροχή, προκαλούν το φαινόμενο του ευτροφισμού, δηλ.
την υπερβολική ανάπτυξη ορισμένων μικροοργανισμών εις βάρος όλων των υπολοίπων.
Ο στόχος, όπως διατυπώνεται στο 5ο Πρόγραμμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το
Περιβάλλον, είναι η κατά 100% εξάλειψη των υπερβάσεων των κρίσιμων φορτίων,
που, σύμφωνα με τα σημερινά επιστημονικά δεδομένα, ισχύουν για κάθε
οικοσύστημα. Οι Ευρωπαίοι πολίτες θα πρέπει, ωστόσο, να οπλισθούν με μεγάλη
υπομονή.
