Ελληνικό μπλόκο αν δεν ενταχθεί η Κύπρος

Σημίτης – Ντεμιρέλ. Η Συμφωνία της Μαδρίτης κατά τους διπλωμάτες είναι προϊόν πιέσεων των ΗΠΑ προς το τουρκικό κατεστημένο και όχι αλλαγή γραμμής πλεύσης από την Άγκυρα

Σαφή προειδοποίηση προς τη διεθνή κοινότητα απηύθυνε χθες ο Πρωθυπουργός Κ.
Σημίτης, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο να μπλοκάρει η Ελλάδα τη διεύρυνση
προς Ανατολάς της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εάν οι «14» ασκήσουν βέτο στην ένταξη της
Κύπρου στην Κοινότητα.

Ο κ. ΣΗΜΙΤΗΣ σε συνέντευξή του στη βρετανική εφημερίδα «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς»
υπογραμμίζει ότι ενταξιακές διαπραγματεύσεις της Κύπρου θα πρέπει να γίνονται
εκ παραλλήλου με τις προσπάθειες επίλυσης του Κυπριακού και προσθέτει: «Η
Ελλάδα θα χρησιμοποιήσει όλα τα προσφερόμενα μέσα στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής
Ένωσης για να πετύχει αυτό που θεωρεί ότι είναι δίκαιο».

Παράλληλα, ο Πρωθυπουργός σημειώνει ότι η Ελλάδα δεν προτίθεται να
απελευθερώσει τα κοινοτικά κονδύλια που αφορούν την Τουρκία στο πλαίσιο της
τελωνειακής σύνδεσης της χώρας με την Ευρώπη, αλλά ούτε και να προχωρήσει σε
διάλογο με την Άγκυρα, εάν η τουρκική πλευρά δεν σταματήσει να αμφισβητεί
μέρος της ελληνικής κυριαρχίας ή δεν προσφύγει στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης.

ΟΙ ΕΠΙΤΡΟΠΕΣ

Ο κ. Σημίτης αναφέρει, ακόμη, ότι το πνεύμα του Νταβός στις ελληνοτουρκικές
σχέσεις έζησε πολύ λίγο, διότι τότε έγινε προσπάθεια να επιτευχθούν πολλά σε
πολύ σύντομο χρονικό διάστημα, ενώ δεν δόθηκε αρκετή προσοχή στις λεπτομέρειες.

«Στις ελληνοτουρκικές συζητήσεις κάθε λέξη είναι σημαντική» προσθέτει ο κ.
Σημίτης, ο οποίος εξηγεί ότι η ελληνική πλευρά μέσω της επιτροπής
εμπειρογνωμόνων των δύο πλευρών έχει ως στόχο την επίτευξη αποτελέσματος.
«Θέλω ένα αποτέλεσμα, όχι μόνο συζητήσεις που θα καταλήξουν, όπως στο
παρελθόν, σε διαφωνία» λέει χαρακτηριστικά.

Η εφημερίδα αναφέρει ότι ο Πρωθυπουργός έχει θέσει ως πρώτη προτεραιότητα της
κυβέρνησής του η Ελλάδα να πετύχει τα κριτήρια του Μάαστριχτ και προσθέτει ότι
στο πλαίσιο αυτό ο κ. Σημίτης γνωρίζει ότι η βελτίωση των ελληνοτουρκικών
σχέσεων θα του επιτρέψουν να κάνει περικοπές στον φουσκωμένο αμυντικό
προϋπολογισμό της χώρας και να ενθαρρύνει τις ξένες επενδύσεις.

«ΑΛΛΗ ΜΟΡΦΗ»

Στη συνέντευξη σημειώνεται ότι «παρά τις προσπάθειες του Πρωθυπουργού, η
Ελλάδα είναι η μόνη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης που δεν καταφέρνει να πετύχει
τους στόχους του κοινού νομίσματος έως το τέλος του 1997».

Και οι «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς» καταλήγουν: «Ο κ. Σημίτης δεν μπορεί να
χαρακτηριστεί ούτε λαμπρός ούτε χαρισματικός. Ωστόσο έχει κάτι κοινό με τον
πρωθυπουργό της Βρετανίας, κ. Τόνι Μπλερ. Στο ότι έδωσε άλλη μορφή σε ένα
παλιομοδίτικο σοσιαλιστικό κόμμα, καταφέρνοντας να περάσει πολιτικές οι οποίες
θα έβρισκαν μεγάλη αντίδραση μόλις πριν από λίγα χρόνια».

ΑΝΗΣΥΧΙΑ και προβληματισμό προκαλούν στην κυβέρνηση οι νέες εξάρσεις
προκλητικότητας της Άγκυρας, η οποία λίγες μόλις ημέρες μετά την υπογραφή του
κοινού ανακοινωθέντος Σημίτη – Ντεμιρέλ στη Μαδρίτη, έφτασε να απειλεί την
προσάρτηση των κατεχομένων στην Τουρκία σε περίπτωση έναρξης των
διαπραγματεύσεων ένταξης της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ανησυχία, γιατί με τη στάση της η Άγκυρα θα μπορούσε μέσα σε λίγες εβδομάδες
να διαλύσει το πνεύμα της Μαδρίτης, με αποτέλεσμα να υπάρξει νέα ένταση στις
ελληνοτουρκικές σχέσεις. Προβληματισμό, γιατί η κυβέρνηση Σημίτη, ακολουθώντας
το πνεύμα της ύφεσης που διακατέχει το ανακοινωθέν, θα είχε κίνδυνο να κάνει
κινήσεις καλής θέλησης (π.χ. για απ’ ευθείας ελληνοτουρκικές συναντήσεις
κορυφής με συγκεκριμένο θέμα συζήτησης, όπως είπε ο κ. Πάγκαλος στα «ΝΕΑ»), οι
οποίες να πέσουν στο κενό και να την εκθέσουν στο εσωκομματικό πεδίο.

ΜΗΝΥΜΑ

Βεβαίως, διπλωματικοί κύκλοι θεωρούν ότι η προκλητική συμπεριφορά του
αντιπροέδρου της τουρκικής κυβέρνησης (και πρωθυπουργού της τουρκικής εισβολής
στην Κύπρο το 1974) Μπ. Ετσεβίτ δεν πρέπει κατ’ ανάγκη να αντιμετωπίζεται τοις
μετρητοίς ­ ότι δηλαδή αντικατροπτίζει τις προθέσεις της τουρκικής ηγεσίας.
Αλλά κυρίως ως μια προσπάθεια να καταδειχθεί στην τουρκική κοινή γνώμη ότι η
κυβέρνηση δεν προτίθεται σε καμιά περίπτωση να εγκαταλείψει τους
«Τουρκοκύπριους αδελφούς».

Οι ίδιοι κύκλοι σημειώνουν, ωστόσο, ότι οι δηλώσεις Ετσεβίτ θέλουν να περάσουν
και ένα σαφές μήνυμα στη διεθνή κοινότητα πως δεν μπορεί να υπάρξει λύση στο
Κυπριακό, αν δεν έχει κάποια συγκεκριμένα οφέλη από αυτήν και η Τουρκία. Θέση
που, όπως φαίνεται, τη συμμερίζονται ως ένα σημείο και οι ΗΠΑ μη αποδεχόμενες
ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση πριν από τη λύση του διεθνούς αυτού προβλήματος.

Παράλληλα, οι διπλωμάτες που ασχολούνται χρόνια με τα ελληνοτουρκικά πιστεύουν
ότι το κοινό ανακοινωθέν της Μαδρίτης είναι κυρίως προϊόν πίεσης της
αμερικανικής πλευράς στο τουρκικό κατεστημένο (με την απαγόρευση πώλησης
τουρκικών όπλων στην Άγκυρα) και δεν δείχνει πραγματική αλλαγή αντιμετώπισης
των ελληνοτουρκικών θεμάτων από την τουρκική πλευρά. Γι’ αυτό και είναι
ελάχιστοι αυτοί στο υπουργείο Εξωτερικών που θεωρούν πιθανόν η Τουρκία να
προσφύγει στη Χάγη για τα Ίμια, ώστε να βοηθήσει στην απεμπλοκή των ελληνοτουρκικών.

Η γενικότερη αποθαρρυντική, μάλιστα, στάση που τηρεί η Ευρωπαϊκή Ένωση
απέναντι στην Τουρκία, μειώνει ακόμα περισσότερο τα περιθώρια κινήσεων της
κυβέρνησης Γιλμάζ, πιστεύουν οι ίδιοι διπλωμάτες. Και αυτό διότι η «Ατζέντα
2000», το κείμενο που παρουσίασε η Κομισιόν για το μέλλον της Ευρώπης,
αποκλείει κατηγορηματικά την ένταξη της Τουρκίας στην ευρωπαϊκή οικογένεια,
ακόμα και μετά τα δύο επόμενα «κύματα» διεύρυνσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης το 2010!

«Ακόμη και αν ήθελε δηλαδή το τουρκικό πολιτικοστρατιωτικό κατεστημένο να
παίξει το χαρτί της Ευρώπης και στο πλαίσιο αυτό να κάνει κάποιες κινήσεις
υποχώρησης στα ελληνοτουρκικά, η στάση της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν του το
επιτρέπει», υποστηρίζει πηγή του υπουργείου Εξωτερικών, που έχει
επανειλημμένως τοποθετηθεί υπέρ του ευρωπαϊκού προσανατολισμού της Τουρκίας.

Γι’ αυτό τον λόγο το υπουργείο Εξωτερικών ετοιμάζει προτάσεις προς τους «14»,
με τις οποίες ζητά την προώθηση μιας «ειδικής σχέσης» Τουρκίας – Ευρωπαϊκής
Ένωσης που θα έδινε στην Τουρκία σοβαρά οφέλη, με αντάλλαγμα την επίλυση των
ελληνοτουρκικών διαφορών και τη διευθέτηση του Κυπριακού.

Μια ειδική σχέση που θα επέτρεπε από τη μια πλευρά στον κ. Γιλμάζ να
υποστηρίξει την αναγκαιότητα της ευρωπαϊκής προοπτικής της Τουρκίας στην
εσωτερική «μάχη» που δίνει κατά του ισλαμισμού. Και από την άλλη πλευρά δεν θα
εξόργιζε κάποιους Ευρωπαίους εταίρους, όπως οι Γερμανοί, οι οποίοι για
οικονομικούς κυρίως λόγους δεν δέχονται να συζητηθεί καν θέμα ένταξης της
Τουρκίας στην Ένωση. (Έντονες αντιρρήσεις στην προοπτική ένταξης της Τουρκίας
στην Ευρωπαϊκή Ένωση έχουν και άλλες χώρες ­ κυρίως σκανδιναβικές ­ για τις
αρνητικές, όμως, επιδόσεις της Άγκυρας στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων).

Έτσι η Αθήνα φοβάται μήπως κάποιοι από τους «14», στην προσπάθειά τους να
«χρυσώσουν το χάπι» στην απογοητευμένη Άγκυρα, αρχίσουν τώρα να πιέζουν την
ελληνική πλευρά να βάλει νερό στο κρασί της και να επιτρέψει την αποδέσμευση
των κοινοτικών κονδυλίων για την τελωνειακή σύνδεση της Τουρκίας με την
Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ο ΓΙΛΜΑΖ

Αξιοσημείωτη είναι η δήλωση του κ. Γιλμάζ ότι η Τουρκία πρόκειται να ζητήσει
την επαναδιαπραγμάτευση της συμφωνίας Τελωνειακής Σύνδεσης με την Ευρωπαϊκή
Ένωση, γιατί μέχρι αυτή τη στιγμή είναι οικονομικά ασύμφορη για την τουρκική οικονομία.