Πυροβολούν τον ουρανό στην Αλβανία

ΤΑ ΨΑΡΙΑ ήταν καλοτηγανισμένα. Φρέσκα. Γλώσσες, μια τσιπούρα και αρκετές
γαρίδες. Τα είχε πιάσει ο ίδιος, το προηγούμενο βράδυ. Είχε και λαβράκι αλλά,
με ένα ευγενικά ειρωνικό χαμόγελο, μας πρότεινε «να το αφήσουμε για τους
τουρίστες». Μπροστά μας η παραλία με λεπτή άμμο. Στα διακόσια μέτρα είχε
προσαράξει ένα σκουριασμένο φορτηγό καράβι. Αναρωτηθήκαμε πόσο ατζαμής θα ήταν
ο καπετάνιος του. Ο ήλιος έκαιγε και η θάλασσα απλωνόταν ατελείωτη. Στα
μεγάφωνα έπαιζε μουσική τέκνο – ροκ.

Δύο νέοι άνδρες άνοιξαν μια ομπρέλα. Έστρωσαν τις πετσέτες τους και
ετοιμάστηκαν να μπουν στο νερό. Αναρωτιέμαι ακόμη γιατί πριν βραχούν σήκωσαν
τα Καλάσνικοφ και πυροβόλησαν τον ουρανό. Ο εστιάτορας έτρεξε να μας
καθησυχάσει. Πάντα ευγενικός. Όπως αρμόζει άλλωστε στον πρώην μάγειρα του
Εμβέρ Χότζα, που τώρα έχει στην παραλία από το Δυρράχιο στην Καβάγια ένα
προσεγμένο ταβερνάκι, το «Τζίνι». Κυριακή των εκλογών στην Αλβανία. Μαζί με
τον Αυστριακό συνάδελφό μου Γιοχάνες Ζβόμποτα και έναν συνεργάτη μας κάναμε
διάλειμμα για φαγητό. Είχαμε ξεκινήσει στις πέντε το πρωί για να πάμε από τα
Τίρανα στο Δυρράχιο, όπου είχαμε την ευθύνη για «την ομαλή διεξαγωγή της
εκλογικής διαδικασίας» σε επτά εκλογικά τμήματα. Οι υπεύθυνοι του Συμβουλίου
της Ευρώπης και του ΟΑΣΕ, οργανισμών που μαζί με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο
έστειλαν παρατηρητές στην Αλβανία, δεν είχαν προβλέψει να υπάρχει και για μας
στρατιωτικό τζιπ. Μας βρήκαν όμως ταξί. Τόπος συνάντησης ήταν το πίσω μέρος
του λιμανιού στο Δυρράχιο, εκεί που εδώ και αρκετές εβδομάδες είναι αραγμένο
το «Σαν Τζόρτζιο», πλοίο του ιταλικού πολεμικού ναυτικού. Όταν φθάσαμε, οι
Ιταλοί ναύτες δεν είχαν ξυπνήσει. Όλα ήταν ακόμη ήσυχα. Άκουσα κάποιον να
μιλάει ελληνικά. Ήταν ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Κωστής Κωστής,
υπεύθυνος για τον συντονισμό των ξένων παρατηρητών στην περιοχή του Δυρραχίου.
Προσπαθούσε να εξηγήσει πού βρίσκονται τα εκλογικά τμήματα. Δεν είναι εύκολο,
καθώς οι χάρτες της πόλης που είχαμε δεν ήταν παρά μουντζουρωμένες φωτοτυπίες
και οι περισσότεροι ξένοι παρατηρητές έβλεπαν την Αλβανία και το Δυρράχιο για
πρώτη φορά. Είχε ζητήσει καλύτερους χάρτες, περισσότερα αυτοκίνητα,
περισσότερο χρόνο για ενημέρωση. Όμως, οι ιθύνοντες του ΟΑΣΕ και του
Συμβουλίου της Ευρώπης θεώρησαν τέτοια αιτήματα «πολυτέλειες». Δεν μπόρεσα να
του μιλήσω για πολύ. Χάρηκα που είδα ότι πολλά από τα στρατιωτικά τζιπ ήταν
ελληνικά, με οδηγούς δικούς μας στρατιώτες. Καθώς φεύγαμε από τον τόπο
συνάντησης των παρατηρητών, πρόσεξα ότι οι Ιταλοί είχαν ξυπνήσει πια και είχαν
τοποθετήσει, κοντά στο «Σαν Τζόρτζιο», ένα στρατιωτικό όχημα που είχε πάνω του
πολυβόλα. Φαίνεται ότι η εικόνα που έπρεπε να σχηματίσουμε οι παρατηρητές
απαιτούσε αυτή τη λεπτομέρεια. Απλώς τους αιφνιδιάσαμε με την άκαιρη εμφάνισή
μας τόσο πρωί.

ΑΚΡΙΔΕΣ ΜΕ ΡΟΔΕΣ

Το Δυρράχιο δεν το ελέγχουν οι Ιταλοί. Ανήκει στις αρμοδιότητες της γαλλικής
στρατιωτικής δύναμης. Η παρουσία των Γάλλων ήταν εντυπωσιακή. Ευγενικοί, αλλά
αποφασιστικοί. Ενημερωμένοι για τα εκλογικά τμήματα και τους παρατηρητές που
είχαν την ευθύνη για αυτά. Ανά δέκα λεπτά τους βλέπαμε να περνούν απ’ έξω.
Περιπολία με «αυξημένη δύναμη πυρός». Κάθε φορά, δύο τουλάχιστον οχήματα. Πολύ
περίεργα στην εμφάνισή τους. Σαν μεγάλες ακρίδες με ρόδες. Κουβαλούν
στρατιώτες και βαριά όπλα. Οι Γάλλοι έχουν μία από τις βάσεις τους στον λόφο
που δεσπόζει πάνω από το Δυρράχιο. Σε ένα θαυμάσιο τεράστιο σπίτι, απ’ όπου
βλέπεις πολλά μίλια μακριά στην Αδριατική. Κάποτε έμενε εκεί ο πατέρας του
επίδοξου μονάρχη Λέγκα Ζόγου. Η άλλη βάση τους βρίσκεται μερικά χιλιόμετρα
μακριά, στη διασταύρωση του δρόμου προς τα Τίρανα και τον Νότο. Στο σημείο που
σε προηγούμενες κρίσεις είχε το στρατόπεδό της η επίλεκτη ιταλική μεραρχία
«Πελεκάνο». Τώρα, οι Ιταλοί πήγαν πιο πέρα. Οι Γάλλοι μάς είπαν να μην
απομακρυνθούμε πολύ από το Δυρράχιο προς το Νότο γιατί είναι επικίνδυνα. Με
διπλωματικότητα δεν διευκρίνισαν ότι εκεί έχουν την ευθύνη οι Ιταλοί. Οι
εκλογές στην Αλβανία δεν ήταν στις προτεραιότητες της διεθνούς κοινότητας. Το
απόγευμα της περασμένης Παρασκευής αυτό έγινε σαφές σε όσους δεν το γνώριζαν.
Μιλώντας στους παρατηρητές που είχαν φθάσει στα Τίρανα από Ανατολή και Δύση,
οι τρεις συμπρόεδροι της επιχείρησης «Παρατήρηση των Εκλογών στην Αλβανία» μας
είπαν ότι «δεν πρέπει να περιμένουμε ένα τυπικό δείγμα εκλογών όπως στη Δύση»,
ξεχνώντας ίσως ότι πολλοί από τους παρατηρητές προέρχονται από χώρες που ως
πολύ πρόσφατα δεν είχαν τέτοιες συνήθειες όπως εκλογές, κοινοβούλια, κ.τλ. Ο
Βρετανός σερ Ράσελ Τζόνσον, ο Ισπανός Χαβιέ Ρουπέρεζ και η Γαλλίδα συνάδελφός
μου Κατρίν Λαλιμιέρ υπογράμμισαν ότι χρειάζεται να είμαστε επιεικείς. Ότι δεν
χρειάζονται υπερβολές. Ότι, στην ουσία, οι εκλογές αποτελούν ένα είδος
άσκησης.

Όπως αυτές στα Μαθηματικά, στη Χημεία, στη Φυσική. Άσκηση στο «μάθημα της
Δημοκρατίας». Και ο Ελβετός διπλωμάτης Σ. Στάουντμαν, που έχει την ευθύνη στον
ΟΑΣΕ για το «Γραφείο Δημοκρατικών Θεσμών και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων» το
ξεκαθάρισε: «Προέχει το θέμα της ασφάλειάς σας και μετά η παρατήρηση των εκλογών».

ΟΙ ΓΑΖΕΣ

Στην παραλία, μετά το φαγητό, άνοιξα από περιέργεια το πλαστικό σακουλάκι που
μας είχαν μοιράσει την Παρασκευή, μαζί με τις ειδικές ταυτότητες και τις άλλες
οδηγίες. Και τότε, επιτέλους, κατάλαβα τι εννοούσε ο Ελβετός διπλωμάτης. Το
σακουλάκι περιείχε κάθε είδους γάζες, αλοιφές, εμποτισμένα με απολυμαντικό
κομμάτια πανί. «Μας έστειλαν στον πόλεμο και εμείς δεν το ξέραμε», σκέφτηκα.
Είναι αλήθεια ότι όλο το απόγευμα περίμενα το χειρότερο. Δεν συνέβη οτιδήποτε.
Όλα πήγαν μια χαρά. Οι κάλπες έκλεισαν. Η καταμέτρηση έγινε. Και εμείς
επιστρέψαμε στα Τίρανα. Η ώρα ήταν εννέα. Πήγα στο γραφείο του Φάτος Νάνο.
Ήταν με τρεις στενούς του συνεργάτες. Με κέρασε ρακί για να γιορτάσουμε. Του
είπα κάποιες από τις «περιπέτειες» της ημέρας. Χαμογέλασε και προσπάθησε να
αποφύγει το θέμα. Οι παρατηρητές και η διεθνής παρουσία είχαν κάποια σχέση με
το εύρος της νίκης των Σοσιαλιστών. Δεν ήθελε να φανεί αχάριστος.

«Τώρα θα έχεις πολλούς φίλους», του είπα. «Να δεις που την επόμενη Κυριακή,
στον δεύτερο γύρο θα έρθουν εδώ δεκάδες νέοι φίλοι σου. Δεν χρειάζεσαι τους
παλιούς». Γέλασε.

«Πες μου. Η Πάρος είναι τόσο όμορφη όσο μου λες τόσα χρόνια», με ρώτησε.

* Ο Γιάννης Ρουμπάτης είναι ευρωβουλευτής και παρακολούθησε ως παρατηρητής
του Ευρωκοινοβουλίου τις αλβανικές εκλογές.