Καταλάβαμε ότι «την έφεραν» στους στρατηγούς

Τριάντα χρόνια
μετά την επιβολή του πραξικοπήματος της 21ης Απριλίου, τρεις δημοκρατικοί
αξιωματικοί ­ ο Αντώνης Δροσογιάννης, ο Νίκος Στάπας και ο Τζαννής Τζαννετάκης
­ θυμούνται πώς οι «συνταγματάρχες έδεσαν τους στρατηγούς». Ο Αντώνης
Δροσογιάννης θυμάται τη γενική αμηχανία που επικρατούσε την ημέρα του
πραξικοπήματος στο Πεντάγωνο, όπου όλοι προσπαθούσαν να μάθουν «τι έγινε» και
«ποιος το έκανε». Ο Τζαννής Τζαννετάκης ανατρέχει στην παραίτησή του από το
Ναυτικό, την επομένη του πραξικοπήματος, όπως και στις συζητήσεις των
αξιωματικών του Ναυτικού για τους συνταγματάρχες. Και ο Νίκος Στάπας μιλάει
για την απόπειρά του να πετάξει με ένα F-5 στο Πρίντεζι, προσπαθώντας να
αντισταθεί στη δικτατορία.

Ο ΠΛΩΤΑΡΧΗΣ Τζαννής Τζαννετάκης είχε
μόλις παραδώσει τη διοίκηση του υποβρυχίου «Τρίαινα», στο οποίο ήταν διοικητής
επί δύο και πλέον χρόνια. Η παράδοση είχε γίνει με όλους τους τύπους του
Ναυτικού, στις 5 Ιανουαρίου 1967 και ο πλωτάρχης Τζαννετάκης φοιτούσε ήδη στη
Ναυτική Σχολή Πολέμου, στον Βοτανικό.

Το πρωί της 21ης Απριλίου, ο
πλωτάρχης Τζαννετάκης ξεκίνησε, όπως κάθε πρωί, για να επιβιβασθεί στο ειδικό
πούλμαν του Ναυτικού που παρελάμβανε τους μαθητές από τα σπίτια τους. Ο ίδιος
έμενε τότε στην Πλατεία Μαβίλη, σε μια πολυκατοικία. Ετοιμαζόταν να κατέβει
από το διαμέρισμά του στο ισόγειο, όταν του χτύπησε ο θυρωρός.

­ Κύριε
Τζαννετάκη έγινε πραξικόπημα, στους δρόμους κυκλοφορούν τανκς…

Παρ’ όλα
αυτά, το πουλμανάκι του Ναυτικού εκτέλεσε το δρομολόγιο. Ο πλωτάρχης
Τζαννετάκης πήγε στη Σχολή, «αλλά φυσικά κανείς δεν είχε διάθεση για μάθημα
ούτε άλλωστε και έγινε. Όλοι συζητούσαν για το πραξικόπημα και αυτό που μας
απασχολούσε ήταν ποιος το έκανε. Φυσικά, εκεί περί το μεσημέρι, καταλάβαμε ότι
οι συνταγματάρχες την είχαν φέρει στους στρατηγούς».

­ Τι θυμάται από
τα όσα έγιναν εκείνη την ημέρα;

«Κοιτάξτε, εμείς στο Ναυτικό δεν
είχαμε πραξικοπηματίες. Μερικοί, να μην τους χαρακτηρίσω, μετείχαν μόνο, αλλά
ήταν ελάχιστοι ­ αν θυμάστε το Ναυτικό ήταν το Σώμα με τους λιγότερους
χουντικούς. Έτσι, η ημέρα μας πέρασε με κουβέντα. Το βράδυ κοιμηθήκαμε μέσα
στη Σχολή, γιατί είχε κηρυχθεί επιφυλακή και απαγόρευση κυκλοφορίας».

­
Και από την επομένη;

«Α, για μένα δεν είχε καμιά συγκλονιστική
συνέχεια. Ζήτησα να παρουσιαστώ στον αρχηγό του Γενικού Επιτελείου Ναυτικού,
τον ναύαρχο Νικόλαο Εγκολφόπουλο. Με δέχθηκε. Του ανέφερα χωρίς πολλές
περιστροφές: “Κύριε ναύαρχε σας υποβάλλω την παραίτησή μου από τις τάξεις του
Ναυτικού”. Δεν μου είπε τίποτε περισσότερο από τα τυπικά. Ήταν φανερό ότι
συμφωνούσε. Την έκανε αμέσως αποδεκτή και το μεσημέρι επέστρεψα σπίτι μου.
Ήταν 22 Απριλίου 1967. Μια νέα περίοδος άνοιγε στη ζωή μου. Είχα διατηρήσει
την αξιοπρέπειά μου και μπορούσα να κυκλοφορώ στον δρόμο με το κεφάλι ψηλά».

Οι πρώτοι μήνες εκτός στρατεύματος ήταν πολύ σκληροί για τον Τζαννή
Τζαννετάκη: «Είχα οικογένεια, έπρεπε να βρω μια δουλειά να κάνω ­ ξέρετε, για
τα προς το ζην». Πράγματι, βρήκε αυτή τη δουλειά, σε μια ιδιωτική εταιρεία,
αλλά η αλήθεια ήταν ότι «δεν καθόταν ήσυχος», όπως είχαν πολλοί συνάδελφοί του
επιλέξει.

Το 1969 τον συνέλαβε η ΕΣΑ, χωρίς να υπάρχουν στοιχειοθετημένες
κατηγορίες εις βάρος του.

ΑΠΟ ΦΥΛΑΚΗ ΣΕ ΦΥΛΑΚΗ

Όταν τον
συνέλαβε η ΕΣΑ, τον μετέφερε στο Γουδί: «Εκεί μας πήγαιναν τότε και αυτό που
θυμάμαι είναι ότι μου έκαναν την τιμή να με βάλουν στο κελί, όπου κρατούσαν
προηγουμένως τον Αλέκο Παναγούλη. Έμεινα στη φυλακή αυτή για περίπου δύο
μήνες, μετά με πήγαν στις φυλακές του Ναυτικού στον Ρέντη, για να καταλήξω
κατόπιν σε κάτι άλλες φυλακές στη Βαρυμπόμπη. Για δέκα μήνες γυρνούσα από
φυλακή σε φυλακή».

Η περιφορά αυτή τελείωσε την άνοιξη του 1970, όταν
μεταφέρθηκε στην Αγία Πελαγία στα Κύθηρα, για εξορία! «Ήταν ένα μικρό χωριό
περίπου 170 κατοίκων, στο οποίο είχαν εξορισθεί και άλλοι αντιστασιακοί. Εκεί
γνώρισα τον Γιάννη Σκουλαρίκη, τον Αντώνη Δροσογιάννη και μερικούς πρώην
αξιωματικούς του Στρατού». Ο Τζαννής Τζαννετάκης αποφυλακίσθηκε το 1971, με τη
γενική αμνηστία που έδωσε το καθεστώς των Απριλιανών στους πολιτικούς του
αντιπάλους. Επέστρεψε στο σπίτι του και στην ιδιωτική ζωή που είχε ξεκινήσει
αμέσως μετά την αποστρατεία του. Αλλά και πάλι για λίγο. Ήλθε σε επαφή με
αντιστασιακές οργανώσεις, μετείχε ενεργά, αλλά από μετριοφροσύνη και μόνο
μιλάει «για κάτι τρακατρούκες που ρίχναμε, τίποτε το σοβαρό».

Το ίδιο
μετριόφρων είναι και όταν του ζητούνται πληροφορίες για το Κίνημα του
Ναυτικού. Οι ιστορικές καταγραφές, άλλωστε, συγκλίνουν στην άποψη ότι ήταν
αυτός που συνέλαβε και στη συνέχεια οργάνωσε, μαζί με τον Αλέκο Παπαδόγγονα,
το περίφημο Κίνημα του Ναυτικού.

Το αρνείται. «Μη μου βάζετε στο στόμα
κουβέντες που δεν θέλω να πω», λέει. Και προσθέτει: «Αυτά δεν είναι του
παρόντος, καλύτερα να μιλήσουν άλλοι για μένα».

Στο σπίτι του, στην
Πλατεία Μαβίλη, γίνονταν οι μυστικές συναντήσεις των αξιωματικών, εκεί
καταστρώθηκαν και τα περισσότερα σχέδια αυτής της ιστορίας, που αν απέτυχε,
οφείλεται ­ κατά τον κ. Τζαννετάκη ­ στο ότι «προδόθηκε και μάλιστα από
ανθρώπους εμπιστοσύνης».

ΛΙΓΕΣ ημέρες πριν από το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου, στο
θέρετρο των αξιωματικών στον Άγιο Ανδρέα δινόταν μια δεξίωση για τους μαθητές
της τάξης του ’42, της Σχολής Ευελπίδων. Μαζεύονταν κάθε χρόνο και τα έλεγαν.
Όλοι τους διοικούσαν επίλεκτες μονάδες του στρατού ­ μεταξύ τους βρισκόταν και
ο αντισυνταγματάρχης, διευθυντής της Διεύθυνσης Ειδικών Αποστολών των ΛΟΚ,
Αντώνης Δροσογιάννης. Κάποια στιγμή, μαζί με μια παρέα συμμαθητών, βγήκαν στον
διάδρομο να καπνίσουν ένα τσιγάρο και να πουν μια κουβέντα.

Εκεί που
συζητούσαν, βλέπουν να περνάει δίπλα τους ο ταξίαρχος Ιωάννης Λαδάς. Ο Αντ.
Δροσογιάννης, με το πηγαίο χιούμορ του, γυρίζει στους διπλανούς του και λέει:

­ Καθίστε ρε παιδιά, να χαιρετήσουμε τον… Μπέρια, γιατί μπορεί να μας
δέσουν καμιά ημέρα και να τον χρειαστούμε.

Ο Λαδάς δεν γέλασε καθόλου με
το αστείο. Με παγωμένο ύφος, όπως θυμάται σήμερα ο στρατηγός Δροσογιάννης,
γύρισε και του είπε ψυχρά:

­ Θα πεις και αλήθεια, κυρ Αντώνη…

«Τους
ξέραμε, να καταλάβετε, όλους. Το μόνο που δεν περιμέναμε, ήταν ότι αυτοί με
τους οποίους βρισκόμασταν κάθε ημέρα θα έκαναν το πραξικόπημα. Εμείς
περιμέναμε ότι το πραξικόπημα θα το έκαναν οι στρατηγοί ­ αυτό τουλάχιστον
συζητούσε όλος ο κόσμος, εντός και εκτός στρατεύματος».

Το πρώτο πράγμα
που έκανε τον Αντώνη Δροσογιάννη να αμφιβάλλει για το αν επρόκειτο για
«πραξικόπημα των στρατηγών», ήταν το ίδιο πρωί της 21ης Απριλίου. Θυμάται ο
ίδιος το γιατί:

«Εκείνη την περίοδο έμενα στην Κυψέλη, σε ένα σπίτι στη
γωνία των οδών Κερκύρας και Λευκάδας. Το τζιπ ήρθε στην ώρα του να με πάρει, ο
φαντάρος δεν μου είπε τίποτε, αλλά όπως ανέβαινα την Ευελπίδων, βλέπω μπροστά
στην πύλη της Σχολής Ευελπίδων τον Ιωαννίδη. Τι θέλει αυτός εδώ, σκέφθηκα.
Κάτι πρέπει να συμβαίνει. Ούτε διοικητής της Σχολής είναι, ούτε δουλειά έχει.
Όταν φθάσαμε κοντά στο Πεντάγωνο, είδα έξω από την πύλη του Ψυχικού τα
λεωφορεία με τους υπαλλήλους, στους οποίους δεν επέτρεπαν την είσοδο. Τότε
βεβαιώθηκα ότι κάτι είχε γίνει».

«Κάνω να μπω στο Πεντάγωνο, βλέπω στην
πύλη τον Θεοφιλογιαννάκο. Φορούσε τη στολή νούμερο 8 και έδειχνε ξαναμμένος.
Με το που με βλέπει, μού λέει όλος χαρά ­ γιατί νόμιζε ότι και εγώ ήμουν στο
κόλπο, αλλιώς γιατί να πάω στο στόμα του λύκου: “Κύριε συνταγματάρχα, το
τραβήξαμε”. Γέλασα αμήχανα κι εγώ και κατευθύνθηκα στο γραφείο της Διοίκησης
ΛΟΚ».

ΤΟ ΠΙΣΤΟΛΙ ΤΟΥ ΠΑΤΤΑΚΟΥ

Μέσα στο Πεντάγωνο τίποτε δεν
έδειχνε ότι είχε γίνει πραξικόπημα. Αυτό που θυμάται ο Αντ. Δροσογιάννης είναι
ότι «κανείς δεν ήξερε αν ήσουν μαζί τους ή αν ήσουν αντίθετος». Ο ίδιος
κατευθύνθηκε στο γραφείο του διοικητή του, του ταξίαρχου Ζαφειρόπουλου. Τον
βλέπει με ένα πιστόλι πάνω στο γραφείο ­ όπως έμαθε αργότερα, ήταν το πιστόλι
του Παττακού, που το είχε δώσει στον ταξίαρχο, ο οποίος δεν μετείχε στο
πραξικόπημα. Ήθελε με τον τρόπο αυτό να τον «χρίσει» πραξικοπηματία. Αλλά ο
άνθρωπος δεν μπορούσε να υποδυθεί τον ρόλο του χουντικού και τον
αντικατέστησαν με τον συνταγματάρχη Ασλανίδη. «Βλέπω τον Ζαφειρόπουλο σε μια
κατάσταση που ήταν δύσκολο να μου πει τι έγινε και ποιος είναι από πίσω. Εκεί
που συζητούσαμε με τον Ζαφειρόπουλο, κοιτάω κάτω από το παράθυρο, στον
περίβολο του ΓΕΣ, και τι να δω; Ένας λόχος καταδρομέων παρουσιάζει όπλα. Και
σε ποιον παρακαλώ; Στον Παπαδόπουλο. Κόντεψα να πνιγώ από τα γέλια. Ρε, ο…
Νάσερ το έκανε, λέω του Ζαφειρόπουλου και βγαίνω από το γραφείο. Πάω στο δικό
μου γραφείο, παίρνω τα πράγματά μου, μπαίνω στο τζιπ και φεύγω».

Ο Αντ.
Δροσογιάννης θα μείνει οικειοθελώς στο σπίτι του για τρεις εβδομάδες περίπου.
Δεν πήγαινε στο γραφείο του ­ δεν είχε νόημα λέει. «Ξαφνικά ­ θυμάται ­ στις
10 Μαΐου του 1967, με φωνάζουν από το ΓΕΣ να παρουσιαστώ άμεσα. Στη Διοίκηση
των ΛΟΚ. Πηγαίνω. Μου λένε “Πήρατε μετάθεση για Κύπρο” ­ δεν είχε φύγει ακόμη
η Μεραρχία. Παίρνω το φύλλο πορείας, δεν μπορούσα να κάνω αλλιώς, και
παρουσιάζομαι στη Διοίκηση της Εθνικής Φρουράς. Μου αναθέτουν τη διοίκηση ενός
τάγματος, αλλά μετά την παραλαβή δεν πατάω το πόδι μου στη μονάδα. Μένω σε
ξενοδοχείο. Κάποια στιγμή τελειώνουν τα λεφτά μου, παρουσιάζομαι στον διοικητή
της Εθνικής Φρουράς και του λέω, δώσε μου άδεια να γυρίσω στην Αθήνα, δεν έχω
μία. Πράγματι, μου δίνει άδεια και γυρίζω σπίτι μου. Σε έναν μήνα, με τις
έκτακτες κρίσεις, με αποστράτευσαν».

ΓΙΑΤΙ ΑΠΕΤΥΧΑΝ ΟΙ ΣΤΡΑΤΗΓΟΙ

Το ερώτημα «γιατί η χούντα των στρατηγών πιάστηκε στον ύπνο», βασάνισε
πολλούς την περίοδο μετά την 21η Απριλίου. Ειδικότερα, όσους είχαν σχέση με το
στράτευμα και γνώριζαν τις προπαρασκευαστικές κινήσεις που γίνονταν, με τις
ευλογίες του βασιλιά Κωνσταντίνου. Η απάντηση δόθηκε με το βασιλικό
πραξικόπημα της 13ης Δεκεμβρίου 1967 και την παταγώδη αποτυχία που είχε.

Ο
Αντ. Δροσογιάννης προσθέτει και μια άλλη εξήγηση στην αποτυχία των στρατηγών.

Σύμφωνα με την αφήγησή του, στο σπίτι του, στη γωνία των οδών Κερκύρας και
Λευκάδας στην Κυψέλη, συνεδρίαζαν οι στρατηγοί υπό τον στρατηγό Περίδη,
προκειμένου να οργανώσουν το αντι-πραξικόπημα κατά της χούντας.

«Σε μια
τέτοια συνεδρίαση», θυμάται, «μετείχαν λίγο πριν από την εκδήλωση του
πραξικοπήματος οι στρατηγοί Αρμπούζης, Τζανετής, Δημόπουλος και Μπάλκος (ο
μετέπειτα υπουργός Δημόσιας Τάξης). Εγώ είχα φύγει από το σπίτι, προκειμένου
να τους αφήσω να συζητήσουν ελεύθερα. Όταν επέστρεψα, πήρα με το αυτοκίνητό
μου έναν από όλους και τον πήγα στο σπίτι του.

Στον δρόμο τον ρώτησα γιατί
ο Περίδης δεν θέλει κι εμάς τους απόστρατους μέσα. Έδειξε έκπληκτος. Του
ανέφερα ότι από έναν άλλο στρατηγό είχα πληροφορηθεί ότι ο στρατηγός Περίδης
επεδίωκε το αντι-πραξικόπημα να εκτελεσθεί αποκλειστικά από στρατηγούς. Μου
υποσχέθηκε να το ερευνήσει, αλλά ήταν σαφές ότι εκείνοι ήθελαν να κάνουν το
πραξικόπημα απλώς και μόνο για να πάρουν τη ρεβάνς από τους συνταγματάρχες.
Και όσο για μας, δεν μας ήθελαν μέσα γιατί θα ήταν αναγκασμένοι να μας
επαναφέρουν στις τάξεις του στρατεύματος».

Το πραξικόπημα απέτυχε όπως
είναι γνωστό και ο Περίδης και ορισμένοι άλλοι στρατηγοί αποστρατεύθηκαν.

Ενάμιση χρόνο αργότερα, το 1969, ο Αντώνης Δροσογιάννης συλλαμβάνεται και με
συνοπτικές διαδικασίες στέλνεται εξορία στην Αγία Πελαγία στα Κύθηρα, μετά στο
Πεντάλοφο Κοζάνης και καταλήγει στο Θέρμο Τριχωνίδας, απ’ όπου και αφήνεται
ελεύθερος με την αμνηστία που δίνει ο Παπαδόπουλος το 1971.

Η ΕΠΙΒΟΛΗ της
χούντας, τον Απρίλιο του 1967, βρήκε τον επισμηναγό Νικόλαο Στάπα (περίπου 25
χρόνια αργότερα έγινε αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Αεροπορίας) διευθυντή του
Γραφείου Επιχειρήσεων στην Πολεμική Μοίρα της Νέας Αγχιάλου.

Ιπτάμενος και
ο ίδιος, λαμπρός αξιωματικός, είχε όλα τα προσόντα να ανέβει πολύ ψηλά ­ αλλά
δεν ήταν χουντικός. Και τα όσα συνέβαιναν τότε στη χώρα και την Αεροπορία τον
είχαν οδηγήσει ­ τα Σαββατοκύριακα που κατέβαινε από τη Νέα Αγχίαλο στην Αθήνα
­ να έχει επαφές με απόστρατους αξιωματικούς και αντιστασιακούς.

Η επαφή
με τους απόστρατους αξιωματικούς τον έφερε στον περίγυρο των οργανωτών του
Κινήματος του Ναυτικού. Τον μύησε ο Αλέκος Παπαδόγγονας.

«Έκανα μαζί του
δύο συναντήσεις, και σύμφωνα με το σχέδιο θα ήμουν αυτός που θα είχα την
αεροπορική υποστήριξη της υπόθεσης. Αλλά το Κίνημα προδόθηκε πριν καν
εκδηλωθεί. Σε ό,τι με αφορά ήμουν βέβαιος ότι δεν επρόκειτο να συλληφθώ ­ είχα
τηρήσει όλους του κανόνες της συνωμοτικότητας».

Από το σημείο αυτό και
πέρα αρχίζει μια περιπέτεια που δεν έχει τέλος. Η προδοσία του Κινήματος, που
αποτρέπει την εκδήλωσή του, τον βρίσκει στη Νέα Αγχίαλο. Αποφασίζει να πάρει
ένα F-5 και να πετάξει για το Πρίντεζι, ακολουθώντας το παράδειγμα του Νίκου
Παππά που οδηγεί το αντιτορπιλικό «Λέων». Ο διοικητής του, σμήναρχος Αγγλέτος,
δεν θέλει να τον αφήσει να ανέβει σε αεροπλάνο. Το ξέρει; Το φοβάται; Κανείς
δεν θα μάθει ποτέ. Η ουσία είναι ότι ο Ν. Στάπας έχει αποφασίσει να κάνει την
πτήση για το Πρίντεζι στις 5 Ιουνίου 1973, αλλά δεν θα την πραγματοποιήσει
ποτέ.

Το Σάββατο, 3 Ιουνίου, μια Dakota προσγειώνεται στο αεροδρόμιο της
Νέας Αγχιάλου. Δύο αξιωματικοί βρίσκονται μέσα. Τον παίρνουν. Στο αεροδρόμιο
της Ελευσίνας τον παραλαμβάνει ένα αυτοκίνητο της ΕΣΑ. Θα τον μεταφέρει στο
ΕΑΤ-ΕΣΑ, στο σημερινό Πάρκο Ελευθερίας.

Επί 25 ημέρες θα βασανίζεται
ανηλεώς από τους Χατζηζήση και Σπανό, για να μαρτυρήσει ποιοι άλλοι από την
Αεροπορία μετείχαν στο Κίνημα του Ναυτικού. Βασανιστήρια απάνθρωπα, που δεν
υπάρχουν λέξεις να τα περιγράψει. Θυμάται με φρίκη έναν
ανθρωποφύλακα-βασανιστή, ονόματι Πέτρου, που κάποιοι του έδωσαν άφεση
αμαρτιών, να τον χτυπάει με λύσσα επειδή τόλμησε να πιει νερό από τα
ουρητήρια, μην αντέχοντας έπειτα από τρεις ημέρες δίψας και συνεχών
βασανιστηρίων.

Σήμερα, 23 χρόνια μετά, το μόνο που έχει να πει είναι «ποτέ
πια φασισμός». Ποτέ πια…