Σφυγμός

Η παραίτηση Φάμελλου από την προεδρία είναι το τελευταίο – και πιθανότατα τελικό – επεισόδιο στη μακρόσυρτη, σπονδυλωτή επιθανάτια περιπέτεια του ΣΥΡΙΖΑ. Κάποια επεισόδια ήταν δραματικά όπως η ήττα στις εκλογές του 2023, κάποια κωμικά, όπως η εκλογή Κασσελάκη, κάποια γκροτέσκα όπως το δήθεν συνέδριο στα μπουζούκια, κάποια έμοιαζαν με φάρσα όπως η εικόνα της […]

Η προεκλογική εκστρατεία που ήδη ξεκίνησε έχει ένα νέο χαρακτηριστικό. Στο παρελθόν, τα κόμματα και οι αρχηγοί τους προσπαθούσαν να απευθυνθούν στο μέγιστο μέρος του εκλογικού σώματος. Ο στόχος ήταν η  ενσωμάτωση όσο περισσότερων ψηφοφόρων μπορούσαν στη δυνητική εκλογική βάση του κόμματος. Η επίδοση στην κάλπη προϋπέθετε ρητορική και συνθηματολογία με την οποία να μπορούσε […]

Στις 17 Ιουλίου ο Αντι Μπέρναμ θα γίνει ο 7ος πρωθυπουργός της Βρετανίας μέσα σε 10 χρόνια. Με τις δάφνες μιας εξαιρετικά επιτυχημένης δημαρχίας στο Μάντσεστερ, θα αναλάβει να κρατήσει στη ζωή το Εργατικό Κόμμα και να βγάλει από το τέλμα μια Βρετανία που από το μοιραίο δημοψήφισμα του Brexit το 2016 βουλιάζει όλο και […]

Στη «Μαύρη Τουλίπα» υπάρχει μια φράση γραμμένη στη Γαλλία το 1850 για την Ολλανδία του 1672 – αλλά θα μπορούσε πολύ εύκολα να έχει γραφτεί αυτή την εβδομάδα για την Ελλάδα: «όπως όλοι οι νικημένοι λαοί, ελπίζανε πως ένας άλλος αρχηγός θα μπορούσε να τους σώσει από την καταστροφή και την ταπείνωση». Στην ελληνική κοινωνία […]

Η ανάλυση που έφερε τη ΝΔ του Κυριάκου Μητσοτάκη στην εξουσία και την κράτησε εκεί για 7 ήδη χρόνια είναι πως οι εκλογές κερδίζονται στο Κέντρο. Απορροφώντας τους ιστορικούς ψηφοφόρους της Ενωσης Κέντρου (αντίθετα με τα στελέχη της) επικράτησε ο Ανδρέας Παπανδρέου τη δεκαετία του ’80. Η δεσπόζουσα θέση του ΠΑΣΟΚ για παραπάνω από δύο […]

Η νομοθέτηση της «Γαλάζιας Πατρίδας» από την Τουρκία σηματοδοτεί μια ποιοτική αλλαγή στις επιλογές και τις προθέσεις του Ερντογάν. Ο βασικός του στόχος δεν είναι μια άμεση κλιμάκωση στα ελληνοτουρκικά ή η πρόκληση ενός θερμού επεισοδίου στο Αιγαίο. Μπορεί να συμβεί, αλλά θα είναι ένα «ατύχημα» ή παρενέργεια, όχι ο απώτερος σκοπός της κίνησής του. […]

Η Μέκκα της πολιτικής επικοινωνίας είναι η Μάντισον Αβενιου στη Νέα Υόρκη. Εκεί γεννιούνται οι ιδέες και μετά βρίσκουν στην καλύτερη εκδοχή μιμητές, στη χειρότερη αντιγραφείς. Μία από τις πιο κοινότοπες εκδοχές πολιτικών διλημμάτων είναι το «τηλεφώνημα στις τρεις τα ξημερώματα» που επιστράτευσε ο Πρωθυπουργός στο πρόσφατο συνέδριο της ΝΔ: «Αν έπρεπε, λοιπόν, να το […]

Στις τοπικές εκλογές της περασμένης εβδομάδας στη Βρετανία, διαλύθηκε ο ιστορικός δικομματισμός. Η λαϊκιστική Δεξιά του Reform UK εκτοξεύθηκε στην πρώτη θέση, οι Πράσινοι κέρδισαν έδαφος, οι Φιλελεύθεροι Δημοκράτες δεν πήγαν άσχημα. Στη Σκωτία και την Ουαλία κυριαρχούν πια τα εθνικιστικά αποσχιστικά κόμματα. Αντίθετα, καταστροφικό ήταν το αποτέλεσμα ταυτόχρονα για Εργατικούς και Συντηρητικούς. Από την […]

Στις εκλογές του Μαΐου του 2023, ένας στους δύο αναποφάσιστους των σφυγμομετρήσεων διάλεξε τι θα ψηφίσει την ίδια μέρα, πάνω από την κάλπη (βάσει ανάλυσης που είχε παρουσιάσει η ΕΡΤ). Από αυτούς, ένας στους δύο είχε προτιμήσει τη Νέα Δημοκρατία – μια μαζική τάση της ύστατης ώρας που ερμηνεύει τόσο τη μεγάλη διαφορά που εξασφάλισε […]

Το οικονομικό αφήγημα της κυβέρνησης, καθώς η προεκλογική περίοδος έχει πρακτικά ξεκινήσει, είναι φανερό: από το 2019 ο πλούτος της χώρας (ΑΕΠ) αυξήθηκε κατά 35% – και 33% σε αγοραστική αξία –, ο κατώτατος μισθός επίσης κατά 35%, ενώ η ανεργία – η χειρότερη μορφή φτωχοποίησης των νοικοκυριών – από το 18% στο 7,5%. Οι […]

Για τα κόμματα που κυοφορούνται μήνες τώρα, τα πράγματα έχουν αρχίσει να ξεκαθαρίζουν. Ολοι ψάχνουν ένα συγκεκριμένο και διαφορετικό κομμάτι μιας κατακερματισμένης εκλογικής βάσης. Η κυρία Καρυστιανού ανακοίνωσε πως θα προχωρήσει στον σχηματισμό της πολιτικής της κίνησης με τη φράση «ξεκινάμε για την ελπίδα». Θα επιχειρήσει δηλαδή την ανασύσταση μιας απολύτως αντισυστημικής παράταξης με συνθηματολογία […]

Πριν από λίγες μέρες, το μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης Claude Mythos κατάφερε να βρει πολυάριθμα ευάλωτα σημεία στα πιο προηγμένα και, υποτίθεται, ασφαλή υπολογιστικά συστήματα. Είναι ένα σημείο καμπής. Κανένα υπολογιστικό δίκτυο δεν μπορεί να αντέξει πια σε ενδεχόμενη κυβερνοεπίθεση εάν είναι κατασκευασμένο από ανθρώπους και όχι από ομοίους του, δηλαδή άλλα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης. Η […]

Από τις πολλές κακοδαιμονίες του ελληνικού πολιτικού συστήματος, δύο ξεχωρίζουν πέρα και πάνω από τη συγκυρία: ο πρωθυπουργοκεντρισμός και η σταυροθηρία. Τα δεινά αυτά είναι αλληλοεξαρτώμενα και αλληλοτροφοδοτούμενα. Το πρώτο έχει μετατρέψει την προεδρευομένη σε οιονεί προεδρική δημοκρατία. Ενας θεσμικά πανίσχυρος Πρωθυπουργός μπορεί να κάνει τα πάντα, σχεδόν εν λευκώ. Το μόνο που έχει να […]

Με το συνέδριό του, το ΠΑΣΟΚ ολοκλήρωσε μια μεγάλη στροφή. Στροφή 360 μοιρών. Επέστρεψε στο ίδιο ακριβώς σημείο όπου βρισκόταν την επαύριο της εκλογής αρχηγού, πριν από ενάμιση χρόνο – με τη διαφορά ότι η λυδία λίθος της κάλπης απέχει πια μήνες και όχι χρόνια. Η εξέλιξη αυτή δεν έχει αναγκαστικά αρνητική ανάγνωση, αν σκεφθεί […]

Μια νέα κατάσταση πραγμάτων διαμορφώθηκε σε παγκόσμια κλίμακα μετά την οικονομική κρίση του 2008: η αμφισβήτηση του πολιτικού συστήματος στη Δύση γενικεύτηκε, οι κοινωνίες απογοητεύτηκαν, τα κεκτημένα αποδείχθηκαν προσωρινά και υπό αίρεση, το μέρισμα της οικονομικής προόδου κατανέμεται με τρόπο τόσο άνισο ώστε η ίδια η πρόοδος να καθίσταται υπονομευτική της κοινωνικής ενότητας. Και ακολούθησε […]

Πριν από λίγες μέρες, έγιναν τοπικές εκλογές σε μια μεσαία περιφέρεια της Ισπανίας, την Καστίλλη και Λεόν. Στο κόμμα των Podemos, για όσους ακόμη το θυμούνται, οι δημοσκοπήσεις έδιναν 2,3%. Πήρε 0,7%. Από το παλιό κίνημα ανατροπής που πρωταγωνιστούσε πριν από μια δεκαετία στον ευρωπαϊκό Νότο, έχει μείνει μόνο η σκιά του και η απογοήτευση […]

Ο πειρασμός είναι μεγάλος. Μια άνοδος 2-2,5 μονάδων μέσα έναν μήνα στις τακτικές σφυγμομετρήσεις δεν είναι κάτι συνηθισμένο. Τόση είναι η άνοδος της ΝΔ μετά την πολεμική σύρραξη στο Ιράν και τη Μέση Ανατολή. Για μια αντίστοιχη πτώση είχε χρειαστεί – πριν από μόλις έναν χρόνο – η κοινωνική έκρηξη που εκφράστηκε με τις διαδηλώσεις […]

Η ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή είναι για την κυβέρνηση μια απροσδόκητη ευκαιρία. Οχι μόνο επειδή είναι κοινός τόπος ότι όποτε προκύπτουν εθνικές κρίσεις ή ορατή απειλή ασφάλειας οι πολίτες συσπειρώνονται γύρω από την τρέχουσα ηγεσία τους. Στη συγκεκριμένη συγκυρία έχει πολλές δυνατότητες. Ξεκινώντας από τα λιγότερο σημαντικά, η πολεμική σύρραξη αλλάζει τα δεδομένα στην περιοχή […]

Στις Κάτω Χώρες μιλάνε ολλανδικά. Ξεκινώντας από τις ακτές του Ατλαντικού και προχωρώντας ανατολικά, η γλώσσα αλλάζει λίγο-λίγο και φτάνοντας στα σύνορα με τη Γερμανία οι τοπικές διάλεκτοι μοιάζουν όλο και πιο πολύ με τα γερμανικά. Αυτό συνεχίζεται και μετά τα σύνορα, μέχρι που κάποια στιγμή εξελίσσονται στην τυπική εκδοχή της γερμανικής. Από τη μια […]

Αναφέρεται συχνά ως «κατάρα της δεύτερης τετραετίας». Κυβερνήσεις που έρχονται με μεταρρυθμιστική ορμή στην εξουσία, όταν επανεκλέγονται αντί να αποκτήσουν νέα ρώμη αρχίζουν να βυθίζονται στην εσωστρέφεια, τα σκάνδαλα, τη διαθφορά (και όχι μόνον φθορά) της εξουσίας και καταλήγουν σε αποσύνθεση. Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής δεν έφτασε καν στο τέλος της – δύο φορές. Η δεύτερη […]

Συναίνεση δεν σημαίνει συνθηκολόγηση. Ούτε αλλαγή πεποιθήσεων, ούτε αποδοχή τετελεσμένων. Εάν υπάρχει ένας βέβαιος προγνωστικός παράγοντας για την αποτυχία μιας χώρας είναι η αδυναμία εξασφάλισης ενός ελάχιστου επιπέδου συναίνεσης ακόμη και μπροστά σε προβλήματα που είναι φανερό ότι ξεπερνούν τον χρονικό ορίζοντα οποιασδήποτε κυβέρνησης και τις δυνατότητες οποιουδήποτε πολιτικού φορέα. Η ελληνική εμπειρία από την […]

Πώς πεθαίνει ένα κόμμα; Η μία εκδοχή είναι από φυσικό θάνατο – όταν η απήχησή του στο εκλογικό σώμα σβήσει. Για τα κόμματα εξουσίας, αυτό συνήθως συμβαίνει όταν βρεθούν στην αξιωματική αντιπολίτευση και χάσουν σε κάποιες εκλογές τη δεύτερη θέση, οπότε η απώλεια της προοπτικής επανόδου οδηγεί σε εξαφάνιση ή επιβίωση ως ήσσονος εταίρου ενός […]

Ηταν συντέλεια του μεταπολεμικού κόσμου. Στο Νταβός γράφτηκε η ληξιαρχική πράξη θανάτου μιας τάξης πραγμάτων βασισμένης σε αρχές και κανόνες με τις ΗΠΑ ως φορέα, πομπό και υπερασπιστή της. Ο καναδός πρωθυπουργός Κάρνεϊ συνόψισε το δίλημμα: «Υπάρχει μια ισχυρή τάση για κάποιες χώρες να συμπλεύσουν, να συμβιβαστούν, να αποφύγουν τα μπλεξίματα, ελπίζοντας ότι η συμμόρφωση […]

Ο Κώστας Σημίτης εκλέχτηκε πρωθυπουργός στις 18 Ιανουαρίου του 1996, τρεις μέρες μετά την παραίτηση του Ανδρέα Παπανδρέου. Στην πραγματικότητα, όμως, έγινε  πρωθυπουργός στις 31 Ιανουαρίου, μετά τη δραματική νύχτα των Ιμίων, και μία μέρα αργότερα, την 1η Φεβρουαρίου, όταν πήγε στη Βουλή και είπε μια φράση: «Θέλω να ευχαριστήσω την κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών […]

Για ό,τι συμβεί σε αυτή την κυβέρνηση φταίνε οι «διαχρονικές παθογένειες». Τα σκάνδαλα δεν είναι σκάνδαλα. Είναι συμπτώματα αυτών των παθογενειών (που κανείς δεν αρνείται την ύπαρξή τους), τα οποία απλώς έτυχε να εκδηλωθούν κατά τη διάρκεια της θητείας της. Αλλά πότε μια «διαχρονική παθογένεια» παύει να είναι μόνο διαχρονική και η πολιτική ευθύνη που […]

Η μεγάλη τάση της χρονιάς που πέρασε ήταν ασφαλώς η γενίκευση της χρήσης της τεχνητής νοημοσύνης και η άμεση μελλοντική της επίδραση στις κοινωνίες. Το «ΑΙ» είναι παρόν σε κάθε συζήτηση, χωρίς να υπάρχει καθολική συναίνεση ούτε για τον ρυθμό με τον οποίο θα συνεχιστεί η εξέλιξή του, ούτε για τον βαθμό στον οποίο θα […]

Ο Ε. Βενιζέλος έχει προκαλέσει πολλή συζήτηση με τη φράση ότι η Ελλάδα έχει καταστεί μια χώρα «μη διακυβερνήσιμη». Εδώ και δύο μήνες ο ίδιος εξηγεί σε κάθε ευκαιρία τι εννοούσε – κάτι που δεν θα χρειαζόταν εάν απλώς οι σχολιαστές του είχαν διαβάσει ολόκληρη τη στιχομυθία (με τον Γ. Κουβαρά στην ΕΡΤ). «Μη διακυβερνήσιμη» […]

Εχουμε υπουργό Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Τον κ. Παπαστεργίου ο οποίος στη συζήτηση για τον προϋπολογισμό μας είπε πως «η χώρα αλλάζει πίστα». Ο προκάτοχός του κ. Πιερρακάκης μας διαβεβαίωσε από το digital forum ότι η Ελλάδα θα βρεθεί «στην πρώτη πεντάδα της ψηφιακής Ευρώπης». Και προ ημερών ο αντιπρόεδρος κ. Χατζηδάκης μας θύμισε ότι «δεν έχει […]

Η κυβέρνηση έχει μια συγκεκριμένη (και αισιόδοξη) ανάγνωση των δημοσκοπήσεων. Βλέπει το συνολικό ποσοστό της στην πρόθεση ψήφου – κάπου στο 25% – και εκτιμήσεις ότι σε πραγματικές εκλογικές συνθήκες αντιστοιχεί σε μια επίδοση στην περιοχή του 30%, χωρίς δεύτερον στον ορίζοντα. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το μεγαλύτερο ποσοστό εκείνων που καταλήγουν στην όλο και […]

Ο αγροτικός πληθυσμός στην Ελλάδα το 1974 ήταν το 34% του συνολικού. Πέρυσι είχε πέσει στο 19%. Η συμμετοχή της γεωργίας και κτηνοτροφίας στο ΑΕΠ από 22% στις αρχές της δεκαετίας του ’70 είναι σήμερα κάτω από 4% και απασχολείται περίπου το 12% του εργατικού δυναμικού. Ποσοστά μικρά και διαρκώς συρρικνούμενα. Δεν συμβαίνει το ίδιο […]

Από τους 12 πρώην πρωθυπουργούς της Μεταπολίτευσης, μόνο τρεις έχουν γράψει απομνημονεύματα. Οι «Ωρες ευθύνης» του Γεωργίου Ράλλη, πρώτες χρονολογικά (Ευρωεκδοτική, 1983), είναι μια γλαφυρή και ανθρώπινη καταγραφή – σχεδόν χρονογράφημα – της πρωθυπουργίας του. Η «Πολιτική για μια δημιουργική Ελλάδα» του Κώστα Σημίτη (Πόλις, 2005) δίνει έμφαση στην πολιτική παρακαταθήκη οκταετίας 1996-2003, τις αρχές […]

Η κυβέρνηση βρίσκεται στη χειρότερη δημοσκοπική της στιγμή – χειρότερα και από την περασμένη άνοιξη «των Τεμπών». Το χαρτί του «μονόδρομου» και της απουσίας εναλλακτικής θα παιχτεί έως το τέλος. Το αφήγημα παραμονής στην εξουσία αφορά την εσωτερική και γεωπολιτική σταθερότητα και τον πιθανό αντίκτυπο μιας παρατεταμένης ρευστότητας στην οικονομία. Ο κ. Μητσοτάκης θα προβάλλει […]

Η υπόθεση των ΕΛΤΑ αποκάλυψε όλη τη δύσκολη καθημερινότητα μιας διαχειριστικής διακυβέρνησης. Η εξέλιξη ήταν απολύτως προβλέψιμη. Τα ταχυδρομεία αποτελούν μια ιδιαίτερη κληρονομιά, που η διαχείρισή της αποδεικνύεται προβληματική σε όλον τον κόσμο. Στη Βρετανία, το ιστορικό πρότυπο όλων των ταχυδρομικών υπηρεσιών του κόσμου, η Royal Mail, αντιμετωπίζει ελλείμματα, καθυστερήσεις στην αλληλογραφία, πρόστιμα, δυσαρέσκεια του […]

Το κόμμα του ΣΥΡΙΖΑ δεν υπάρχει πια. Η κοινοβουλευτική ομάδα μοιάζει σήμερα ζωντανή-νεκρή σαν τον Ελ Σιντ, αλλά ανίκανη να τρομάξει τους εχθρούς ή να δώσει οποιαδήποτε πολιτική μάχη. Τη ληξιαρχική πράξη του τέλους υπέγραψε ο επικεφαλής της Σωκράτης Φάμελλος, ο πρώτος αρχηγός υποτίθεται μεγάλου κόμματος που αναγνωρίζει ότι η ηγεσία του είναι κατάλληλη μόνο […]

Από την ύστερη εποχή του Ανδρέα Παπανδρέου, στα μέσα της δεκαετίας του ’90, έχουμε να δούμε μια τόσο ανοιχτή μάχη διαδοχής εν ενεργεία πρωθυπουργού που δεν έχει εκφράσει καμία επιθυμία να αποχωρήσει. Από εδώ και πέρα, όλες οι κινήσεις, στο εσωτερικό τουλάχιστον, όποτε κι αν γίνουν οι εκλογές, θα αφορούν τη διαχείριση του αποτελέσματός τους. […]

Το υπουργείο Εθνικής Άμυνας είναι ένα στρατιωτικό νεκροταφείο πρωθυπουργικών φιλοδοξιών. Από εκεί προετοίμαζε ο Ευάγγελος Αβέρωφ την επιχείρηση διαδοχής του Κωνσταντίνου Καραμανλή – και έχασε από τον Ράλλη το 1980. Από εκεί ξεκίνησε και ο Γιάννης Βαρβιτσιώτης, αλλά ηττήθηκε από τον Μιλτιάδη Εβερτ το 1993. Τον διαδέχθηκε ο Γεράσιμος Αρσένης, αλλά δυόμισι χρόνια αργότερα είπε […]