Η παραίτηση Φάμελλου από την προεδρία είναι το τελευταίο – και πιθανότατα τελικό – επεισόδιο στη μακρόσυρτη, σπονδυλωτή επιθανάτια περιπέτεια του ΣΥΡΙΖΑ. Κάποια επεισόδια ήταν δραματικά όπως η ήττα στις εκλογές του 2023, κάποια κωμικά, όπως η εκλογή Κασσελάκη, κάποια γκροτέσκα όπως το δήθεν συνέδριο στα μπουζούκια, κάποια έμοιαζαν με φάρσα όπως η εικόνα της εξόριστης στον εξώστη ηγεσίας, και κάποια πραγματικά θλιβερά, όπως η θητεία Φάμελλου με αποκορύφωμα την ανακοίνωσή του ότι στηρίζει την πολιτική πρωτοβουλία του πρώην αρχηγού, αφού εκείνος είχε ήδη κλείσει την πόρτα καταπρόσωπο στους πρώην συντρόφους του.
Αλλά η ουσία είναι ότι ο ΣΥΡΙΖΑ στην πραγματικότητα είχε εκδημήσει τα ξημερώματα της 13ης Ιουλίου του 2015 στις Βρυξέλλες. Ο,τι συνέβαινε από τότε – ακόμη και η νίκη στις εκλογές του Σεπτεμβρίου, ακόμη και η κυβερνητική τετραετία – ήταν το υστερόγραφο ενός προδιαγεγραμμένου τέλους, που απλώς παρατεινόταν βασανιστικά.
Όπως οι θρησκείες, έτσι και τα κόμματα γεννιούνται από μια κεντρική ιδέα. Γύρω της χτίζεται ένα μεγάλο, σύνθετο οικοδόμημα και στοιχίζονται πολλοί και διαφορετικοί άνθρωποι – από πρωταγωνιστές μέχρι χειροκροτητές. Χωρίς το γενεσιουργό αφήγημα, όμως, το οικοδόμημα εξαϋλώνεται.
Δεν έχει ούτε λόγο ούτε δυνατότητα ύπαρξης. Ο ΣΥΡΙΖΑ, σε αντίθεση με τις προγονικές πολιτικές του καταβολές, δεν ήταν ένα αριστερό κόμμα. Οι αρχικές συνιστώσες του, και αρκετοί αλλά σίγουρα όχι όλοι οι ψηφοφόροι του, ήταν.
Ο ίδιος ο ΣΥΡΙΖΑ, όμως, αναδείχθηκε και εξελίχθηκε σε φορέα εξουσίας ως κόμμα αντιμνημονιακό – κι ας βαυκαλιζόταν με τη φαντασίωση της «πρώτης φοράς» Αριστεράς. Ποτέ στη σύγχρονη Ελλάδα η παραδοσιακή Αριστερά δεν είχε ποσοστά της τάξης του 35% που έφεραν τον ΣΥΡΙΖΑ στην εξουσία. Μέχρι και στις εκλογές του 1958, η ΕΔΑ των ιστορικών 80 (ακριβέστερα: 79) βουλευτών δεν είχε φτάσει το 25%.
Η εκλογική πλειοψηφία του ΣΥΡΙΖΑ ήταν μια αντιμνημονιακή πλειοψηφία. Έτσι έσπασε το «γυάλινο ταβάνι» της παραδοσιακής Αριστεράς στην κάλπη. Και γι’ αυτό όταν ήρθε η κρίσιμη ώρα της επιλογής, όχι μόνο τον Γενάρη αλλά και τον Σεπτέμβρη του 2015, προτίμησε να συνεργαστεί με την εθνικιστική, λαϊκιστική δεξιά του Καμμένου παρά με το κεντρώο Ποτάμι – ούτε συζήτηση βέβαια τότε για το καθυβριζόμενο ΠΑΣΟΚ του Βενιζέλου.
Η συνάφεια της αντίθεσης στα μνημόνια ήταν πολύ ισχυρότερη από τις οποιεσδήποτε ιδεολογικές διαφορές, όσο κι αν ηχεί παράδοξο για τους ίδιους που καταγγέλλουν όποιον τολμήσει να ισχυριστεί ότι η διαχωριστική Αριστεράς/Δεξιάς είναι ένα σχήμα του παρελθόντος.
Ο ΣΥΡΙΖΑ της εξουσίας, λοιπόν, θεμελιώθηκε πάνω σε μια αφετηριακή υπόσχεση: ότι υπήρχε για την Ελλάδα άλλος δρόμος εξόδου από την κρίση εκτός από τα μνημόνια. Συνοδευόταν από την απόλυτη άγνοια των ευρωπαϊκών και διεθνών συσχετισμών, μια χαρούμενη αυταρέσκεια πολύ νεαρών ή πολύ γερασμένων «συνομιλητών της Ιστορίας» και τη φαεινή ιδέα ότι χωρίς την Ελλάδα, το ευρώ –ενδεχομένως και η ενωμένη Ευρώπη – θα κατέρρεαν.
Όταν οι βεβαιότητες και οι ελπίδες διαψεύστηκαν, η υπόθεση ΣΥΡΙΖΑ είχε λήξει. Το κατάλαβε νωρίτερα και καλύτερα από όλους ο κ. Τσίπρας. Ο ΣΥΡΙΖΑ ήταν πια ένα σχήμα που δηλητηρίαζε τις προσδοκίες. Η διάρρηξη των δεσμών με τον φορέα και τα πρόσωπα έγινε προϋπόθεση για να διατηρήσει ο ίδιος την προοπτική του.
Η νέα κεντρική ιδέα είναι πιο απλή: μια εναλλακτική πρόταση εξουσίας, η δυνατότητα ενός πρωθυπουργού άλλου από τον κ. Μητσοτάκη. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν πως για ένα τέτοιο πρόταγμα – από λευκό χαρτί – υπάρχει δυναμική και ακροατήριο.
