Για αιώνες κάθονται σ’ αυτά τα σκαλοπάτια
Η πρώτη φορά που είδε το διάσημο ρετάμπλ των αρχών του 16ου αιώνα ήταν τον χειμώνα του 1963, όταν ήταν γεμάτος ελπίδα...
Ρεύματα και ιδέες
Η προκατάληψη και το προνόμιο
Mια δημοσκόπηση που έγινε πρόσφατα στη Γαλλία έδειξε ότι το 62% των ερωτηθέντων πιστεύει ότι «παλιά ήταν καλύτερα», ενώ το 70% θα...
Η φιλία είναι πάνω από την αλήθεια
Η Αρεντ έκανε τρεις μήνες να του απαντήσει. Με μια εξίσου μακροσκελή επιστολή της, υπερασπίστηκε σημείο προς σημείο την άποψή της ότι...
Θα μπορούσε να έχουν πάει καλύτερα
Ενας αέρας μελαγχολίας φυσά γύρω από τη μνήμη του Γιούργκεν Χάμπερμας. Ο ένας λόγος είναι ότι οι θεωρίες του περί της δύναμης...
Όχι πολύ κουτσομπολιό, παρακαλώ
Χωρίς κουτσομπολιό, βέβαια, δεν γίνεται...
Επιτυχία είναι το άθροισμα των αποτυχιών
Πριν από τρία χρόνια έγραψε το πρώτο του βιβλίο, με το οποίο υπερασπιζόταν τον έρωτα. Του έδωσε τον τίτλο «Superemocional». Κι έλεγε...
Άνδρες χωρίς αναστολές
Ο Tζον Ρόνσον ξύπνησε από μια βροχή μηνυμάτων που του είχε στείλει ο γιος του. Διάβασε πρώτα το τελευταίο για να βεβαιωθεί...
Όταν το «κοινό καλό» διχάζει
Η αποστολή μιας κυβέρνησης είναι να εξασφαλίζει την ελευθερία στους πολίτες ή να υπηρετεί το κοινό καλό;
Οργασμός, ένα τυφλό σημείο της κοινωνίας
Αυτά τα κείμενα αρχίζουν συνήθως με έναν ορισμό. Αλλά εδώ υπάρχει μια σύγχυση. Οι νευρολόγοι λένε ότι πρόκειται για τη νευρολογική απάντηση...
Είμαστε όλοι τζίτζικες!
O μύθος είναι πασίγνωστος, αποδίδεται στον Αίσωπο και έχει διδάξει σε γενιές και γενιές την αξία της εργασίας, την αρετή της προσπάθειας και το βαρύ κόστος της ανεμελιάς. Ας θυμηθούμε μόνο το τέλος, όταν ο τζίτζικας ζητάει από τον μέρμηγκα να του δανείσει λίγη τροφή, εκείνος τον ρωτάει τι έκανε όλο το καλοκαίρι κι ο τζίτζικας απαντά ότι δεν προλάβαινε γιατί είχε πολύ κέφι και τραγουδούσε όλη μέρα. «Α, τότε τραγουδούσες», λέει θριαμβευτικά ο μέρμηγκας, «τώρα λοιπόν μπορείς να χορέψεις!»
Στα καφενεία της Ευρώπης
Στην αυτοβιογραφία του με τίτλο «Ο κόσμος του χθες» (1942), ο Στέφαν Τσβάιχ παρομοίαζε την προπολεμική περίοδο με μια «χρυσή εποχή σταθερότητας», όπου όλα στη χιλιετή αυστριακή μοναρχία έδειχναν να στηρίζονται στη μονιμότητα. Οι πολίτες της Βιέννης ζούσαν στην αυτοκρατορία σαν να ήταν ένα στέρεο πέτρινο σπίτι. Κατά βάθος πίστευαν ότι η τεχνική πρόοδος της ανθρωπότητας θα οδηγούσε αναπόφευκτα σε μια εξίσου ταχεία ηθική εξύψωση. Αυτά που γίνονταν στη Σερβία ή οπουδήποτε αλλού έξω από την αυτοκρατορία δεν τους ενδιέφεραν.
Ποιος φοβάται τον κινηματογράφο;
Αυτόν τον τίτλο, «Μια ξαφνική αναλαμπή φωτός», δίνει ο βρετανός ιστορικός Ντέιβιντ Τόμσον στο τελευταίο του βιβλίο, που έχει προκαλέσει μεγάλες συζητήσεις...
Ο εκτροχιασμός τριών επαναστάσεων
Η διακήρυξη της 4ης Ιουλίου υπονομεύεται από τον ίδιο τον αμερικανό πρόεδρο, και όχι μόνο επειδή επέλεξε να τιμήσει τα 250ά της...
Η νέα μάχη των γενεών
Ο Ράντολφ Μπορν, ένας αμερικανός ριζοσπάστης συγγραφέας, το είχε διατυπώσει πολύ παραστατικά πριν από έναν αιώνα, για την ακρίβεια το 1913: «Οι ηλικιωμένοι ζουν με την ψευδαίσθηση ότι έχουν βελτιώσει και εκλογικεύσει τις ιδέες που είχαν στα νιάτα τους χάρις στην εμπειρία και τη συσσωρευμένη τους σοφία, ενώ το μόνο που έχουν κάνει είναι λίγο-πολύ, και συνήθως πολύ, να τις καταστρέφουν». Ο ίδιος ήταν τότε 27 ετών και πέντε χρόνια μετά θα εγκατέλειπε τον μάταιο τούτο κόσμο χωρίς να παγιδευτεί κι εκείνος σε αυτή την ψευδαίσθηση
Μια θρησκεία σε αναζήτηση θεού
Eχουν γραφτεί κι έχουν ειπωθεί τα πάντα για το Μουντιάλ. Οτι είναι το πιο ακριβό (αφού τα εισιτήρια κοστίζουν τέσσερις φορές περισσότερο σε σχέση με το προηγούμενο), ότι είναι το πιο πολιτικό (αφού συμμετέχουν σε αυτό δύο χώρες σε εμπόλεμη κατάσταση, οι ΗΠΑ και το Ιράν), ότι από κλιματική άποψη είναι το πιο επικίνδυνο (λόγω των υψηλών θερμοκρασιών σε πολλά στάδια), ακόμη κι ότι μπορεί να είναι το τελευταίο. Ας γυρίσουμε λοιπόν σε πιο αθώα χρόνια, εκεί στα μέσα της δεκαετίας του ’90.
Το νέο τοπίο του φόβου
Στέλνεις ένα μήνυμα που έχει σημασία για σένα. Μπορεί να απευθύνεται σε έναν γιατρό, μπορεί να αφορά μια δουλειά, μπορεί να είναι πρόταση για ραντεβού. Και περιμένεις εναγωνίως την απάντηση. Η ώρα περνάει, το κινητό είναι σιωπηλό κι εσύ αρχίζεις να φτιάχνεις διάφορα σενάρια στο μυαλό σου. Κι αν η εξέταση για την οποία περιμένεις αποτελέσματα είναι κακή και στην κρύβουν; Κι αν η δουλειά πέταξε και απλώς δεν σου το λένε; Κι αν έπρεπε να προσεγγίσεις με διαφορετικό τρόπο το πρόσωπο που σε ενδιαφέρει;
ΑΙ: οι δυνατές φωνές δεν αρκούν
Mια περίεργη συμμαχία διαμορφώνεται αυτόν τον καιρό στον πλανήτη. Απέναντι στον καλπασμό της τεχνητής νοημοσύνης, η Εκκλησία, η Αριστερά και οι φοιτητές δείχνουν να «συνασπίζονται» ζητώντας να μπουν όρια ή, όπως είπε ο Πάπας, να «αφοπλιστεί» η ΑΙ. Μόνο που μερικές φορές αυτή η έκκληση μοιάζει με τις «προοδευτικές πανστρατιές για έναν καλύτερο κόσμο». Τα λόγια είναι εύκολα, τα συναισθήματα ξέχειλα, ο στόχος ευγενής, αυτό που απαιτείται όμως είναι τα κατάλληλα εργαλεία για την επίτευξή του.
Να μην προβλέπουμε, να προετοιμαζόμαστε
To περασμένο καλοκαίρι, το Pew Research ρώτησε 9.916 αμερικανούς ενηλίκους αν θα προτιμούσαν, εφόσον τους δινόταν η επιλογή, να εκτοξευθούν στο μέλλον, να μεταφερθούν στο παρελθόν ή να παραμείνουν στο παρόν. Το 45% απάντησαν ότι θα ήθελαν να ζήσουν στο παρελθόν, πάνω από τους μισούς μάλιστα από αυτούς έκαναν αυτή την επιλογή γνωρίζοντας ότι θα ζούσαν λιγότερο από 50 χρόνια. Το 40% είπαν ότι μια χαρά είναι εδώ όπου βρίσκονται. Και μόλις το 14% απάντησαν ότι θα προτιμούσαν να μεταφερθούν στο μέλλον.
Παρ’ όλα αυτά συνεχίζουν
Σε δύο εβδομάδες κυκλοφορεί το νέο άλμπουμ του Πολ ΜακΚάρτνεϊ με τίτλο «The Boys of Dungeon Lane». Ο 83χρονος Πολ έχει εδώ και το πρώτο του ντουέτο με τον 85χρονο Ρίνγκο Σταρ. Στις 10 Ιουλίου θα κυκλοφορήσει το 25ο άλμπουμ των Rolling Stones με τίτλο «Foreign Tongues». Ο Μικ Τζάγκερ και ο Κιθ Ρίτσαρντς είναι 82 ετών, ο Ρόνι Γουντ 78. Κι αν η επιμονή των παλιών ρόκερ να μη σταματούν αποτελεί μια νέα ερμηνεία αυτού που ο Αντόρνο αποκαλεί «ύστερο ύφος»;
Να είμαστε λογικοί, όχι ορθολογικοί
To πείραμα είναι γνωστό, επινοήθηκε από τον ψυχολόγο Ντάνιελ Κάνεμαν και συνεργάτες του το 1986 και λέγεται «Το παιχνίδι του δικτάτορα». Ο Προτείνων λαμβάνει ένα χρηματικό ποσό και καλείται να αποφασίσει τι μέρος του ποσού αυτού θα μοιραστεί με τον Εισπράττοντα. Ο τελευταίος δεν έχει δικαίωμα να απορρίψει την προσφορά. Θα φανταζόταν λοιπόν κανείς ότι ένας «ορθολογικός» (rational) παίκτης, κάποιος δηλαδή που κινείται αποκλειστικά με βάση το προσωπικό του συμφέρον, θα κρατούσε ολόκληρο το ποσό για τον εαυτό του.
Τα 50χρονα μιας «οικουμενικής εφημερίδας»
To λέει ωραία ο μπαγάσας, όπως και να το κάνουμε. «Εχω γράψει επανειλημμένα, και ανοιχτά, στην εφημερίδα εναντίον της γραμμής της. Και...
Αν θέλεις έναν καλύτερο κόσμο…
Στις αρχές της δεκαετίας του 1980, ο Τίμοθι Γκάρτον Ας επισκέφθηκε την Πολωνία. Ηταν η εποχή που ανέβαινε η Αλληλεγγύη, το πρώτο ανεξάρτητο συνδικάτο του σοβιετικού συνασπισμού, που θα κατέληγε να έχει εννιά εκατομμύρια μέλη. Ο βρετανός ιστορικός συνάντησε πολλούς διαφωνούντες, από εργαζόμενους στα ναυπηγεία μέχρι ποιητές, και θαύμασε τον τρόπο με τον οποίο παραγνώριζαν τις δυσκολίες. Οπως θα έγραφε αργότερα, «υποκινούνταν από μια βασική αρχή: να συμπεριφέρεσαι εδώ και τώρα σαν να ζούσες σε μια ελεύθερη χώρα».
Ο λαϊκισμός δεν λειτουργεί πια
Αυτό που κανείς δεν περίμενε συνέβη: ο Βίκτορ Ορμπαν όχι μόνο ηττήθηκε καθαρά στις εκλογές της περασμένης Κυριακής, αλλά έσπευσε να συγχαρεί τον αντίπαλό του για τη νίκη του, μιλώντας για επώδυνο, αλλά σαφές αποτέλεσμα. Κι αν η ψήφος στην Ουγγαρία είναι το πρώτο ρήγμα σε ένα αφήγημα που έμοιαζε να έχει κατακτήσει μυαλά και καρδιές στην Ευρώπη και την Αμερική; Κι αν ο λαϊκισμός έφαγε τα ψωμιά του, έχοντας αποτύχει να πείσει ότι έχει λύσεις για τα μεγάλα προβλήματα;
«Περιπατών επί της θαλάσσης» – ή μήπως όχι;
Το τελευταίο βιβλίο του Μπαρτ Ερμαν λέγεται «Αγάπα τον ξένο σου». Ο αμερικανός καθηγητής παρουσιάζει εδώ τον Ιησού ως έναν ηθικό επαναστάτη,...
