Οι πολιτικές δυνάμεις που διαμορφώνονται στη χώρα μας το τελευταίο έτος πριν από τις βουλευτικές εκλογές δείχνουν την ακατανίκητη τάση να αντιγράφουμε ξανά και ξανά τον εαυτό μας. Η ιστορία των ιδεολογικών και κομματικών συσχετισμών στη χώρα μας εκτυλίσσεται σε λούπα: αν και άνθρωποι εκδημούν εις Κύριον, αν και κόμματα διαλύονται, αντικαθίστανται από κλώνους που επαναλαμβάνουν τις ίδιες κοινοτοπίες, την ίδια γλώσσα, τις ίδιες χειρονομίες.
Το ΠΑΣΟΚ έχει επιστρέψει στον πρώιμο παπανδρεϊσμό, με κινητήρα της τακτικής του το μένος εναντίον την επάρατης δεξιάς, του κ. Μητσοτάκη και ορισμένων κυβερνητικών στελεχών, τα οποία, από την πλευρά τους, απαντούν, ως μη όφειλαν, στη λάσπη με λάσπη. Ο κ. Ανδρουλάκης φαίνεται ότι ενεργοποιεί τα χειρότερα ένστικτα της ΝΔ, η οποία, ενώ μας απασχολούν σοβαρά προβλήματα, ασχολείται με τις καταθέσεις του «στο εξωτερικό» –που δεν είναι καν «εξωτερικό», αλλά μια ευρωπαϊκή τράπεζα.
Όλες αυτές οι ανοησίες περί ηθικής, νομιμότητας και συνέπειας του επικεφαλής του ΠΑΣΟΚ –ο οποίος, όπως όλοι ξέρουμε, είναι υπερευαίσθητος στα θέματα λογοδοσίας των πολιτικών του αντιπάλων– εικονογραφούν την πεισματική απουσία συναίνεσης στη χώρα μας, για την οποία νομίζω ότι, στις παρούσες συνθήκες, ευθύνεται το ΠΑΣΟΚ, όχι η ΝΔ. Η ΝΔ, εκτός του ότι έχει αντλήσει στελέχη από τη Σοσιαλδημοκρατία, την έχει προσεγγίσει σε πολλά ζητήματα. Ας είμαστε στοιχειωδώς δίκαιοι.
Παρά τον ευρωπαϊκό του προσανατολισμό (αντίθετα από τον τριτοκοσμικό λαϊκισμό του Ανδρέα Παπανδρέου), το σημερινό ΠΑΣΟΚ χρησιμοποιεί ακροαριστερή ρητορεία σε τόνους ουρλιαχτού αποκλείοντας τις συνεργασίες ως εντελώς απαράδεκτες ή/και τερατώδεις. Παραλλήλως, το κοινό αδυνατεί να διακρίνει τις αποχρώσεις μεταξύ των κομμάτων της αριστερής αντιπολίτευσης: είναι άραγε αριστερότερος και εντιμότερος όποιος κραυγάζει περισσότερο;
Η διάκριση των αποχρώσεων είναι ακόμα δυσκολότερη ανάμεσα στον ΣΥΡΙΖΑ – Προοδευτική Συμμαχία του οποίου ηγείται, τύποις, ο κ. Φάμελλος, και της Νέας Αριστεράς, της οποίας, ενώ γράφω αυτές τις λέξεις, ηγούνται ο κ. Σακελλαρίδης και η κ. Πέρκα. Το μόνο που μπορεί να παρατηρήσει κανείς με κάποια βεβαιότητα είναι ότι αμφότερα αυτά τα μικρά κόμματα της ριζοσπαστικής αριστεράς δεν είναι «νέα»· εμφορούνται από παραδοσιακή μαρξιστική ιδεολογία, αμφιθυμία έναντι της Ευρωπαϊκής Ένωσης και εχθρότητα προς το ΝΑΤΟ και τη Δύση ως πολιτική και πολιτιστική οντότητα. Στο εσωτερικό τους συνωθούνται πολλοί αυτοαποκαλούμενοι αντισυστημικοί, αναρχοπατέρες, αντιεξουσιαστές, τροτσκιστές, ρωσόφιλοι, κινεζόφιλοι –οι γνωστές παραλλαγές της αντικαπιταλιστικής αριστεράς του 19ου και 20ού αιώνα.
Προστίθεται το υπό κατασκευήν κόμμα του κ. Τσίπρα, που, εκ των πραγμάτων, δεν μπορεί να διαφέρει από αυτά τα δύο, αν και ο κ. Τσίπρας επιβάλλει πάντοτε κάποιου είδους βοναπαρτισμό. Πάντως, οι εν λόγω σχηματισμοί αγωνίζονται για τα πρωτεία της αριστεροσύνης απορρίπτοντας τους «άλλους» με τη συνήθη αριστερή μισαλλοδοξία –που, ορισμένα στελέχη εκφράζουν με ύβρεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης –επαναλαμβάνοντας το ιστορικό μοτίβο της εσωτερικής εμπάθειας που χαρακτήριζε ανέκαθεν την παράταξη, με αποτέλεσμα γνωστές και λιγότερο γνωστές αδικίες, σφαγές και εξευτελισμούς. Όχι ότι οι σημερινοί οπαδοί της αριστεράς γνωρίζουν τη Μαύρη Βίβλο της παράταξής τους: το αριστερό αφήγημα είναι γεμάτο μουντζούρες και σβησίματα· τα εγκλήματα έχουν διαγραφεί· οι «αγώνες» έχουν μυθοποιηθεί· οι αντίπαλοι περιγράφονται με εγκληματικούς όρους. Αλλά, ας μη λέμε τα ίδια και τα ίδια. Η ουσία σήμερα είναι ότι, για τον εξωτερικό παρατηρητή, τα μικρά αριστερά κόμματα δεν διαφοροποιούνται ιδεολογικά· άρα, αν παραμέριζαν τα προσωπικά μίση και πάθη, θα μπορούσαν να επανενωθούν. Καμιά παράταξη δεν είναι εντελώς ομοιογενής.
Το ΚΚ είναι. Βαριανασαίνοντας εντός του μαυσωλείου, επηρεάζει περίπου το 10% του ελληνικού λαού –κυρίως νέους και seniors– με παραμυθένιες ιστορικές αφηγήσεις, θούριους και επαναστατικά συνθήματα που χρονολογούνται από το 1959: Ζήτω η Κουβανική Επανάσταση! Αλλά, ακούγονται και κάποια παλαιότερα: Ο Οκτώβρης φωτίζει την πάλη των λαών, ο Σοσιαλισμός είναι ανάγκη των καιρών. Η ζημιογόνος παρουσία του ΚΚΕ διαποτίζει συνδικάτα, δήμους (σύμφωνα με τον δήμαρχο Πατρέων κ. Πελετίδη, «Όσο θα είμαστε εμείς, αυτοί που θα θελήσουν να κάνουν επενδύσεις να ξέρουν ότι θα έχουν κόλαση!») και πανεπιστήμια· αλλά, καθώς δεν επιδεικνύουμε ιδιαίτερη έφεση να προοδεύσουμε, το ανεχόμαστε –όπως ανεχόμαστε τους αναρχοφασίστες– δίνοντας βήμα και αποτίοντας σεβασμό στους αρτηριοσκλητωτικούς δολιοφθορείς της κοινωνικής μας ζωής.
Εξάλλου, ο επιθετικός αντισυστημισμός του ΚΚΕ έχει δημιουργήσει γραφικούς επιγόνους, μία εκ των οποίων μπορεί να θεωρηθεί η κ. Κωνσταντοπούλου με την προσωπαγή ομάδα της «Πλεύση Ελευθερίας». Η «Πλεύση Ελευθερίας» χρησιμεύει συχνά ως παράδειγμα της θεωρίας του πετάλου, επειδή, σύμφωνα με πολλούς αναλυτές, προσομοιάζει, ως ήθος και συμπεριφορά, με την αντισυστημική, εθνικιστική δεξιά –αν και μάλλον η φωνητική της στάθμη είναι υψηλότερη. Τουλάχιστον αυτό αποτυπώνεται από την εικόνα του Κοινοβουλίου και από τις δημόσιες παρεμβάσεις της κ. Κωνσταντοπούλου.
Όσο για τη λαϊκή δεξιά, συσπειρώνει συνωμοσιολόγους, ρωσόφιλους και θρησκόληπτους, που απευθύνονται σε πολίτες με χαμηλό μορφωτικό επίπεδο και αχαλίνωτη φαντασία, οι οποίοι φαίνονται έτοιμοι να πιστέψουν στην Ιπτάμενη Τσαγιέρα, στον Ιπτάμενο Ροζ Μονόκερο και στο Μακαρονοτέρας που μπορεί να είναι ιπτάμενο ή να έρπει επί της επίπεδης Γης. Ίσως ο κ. Σαμαράς, βρεθεί μπροστά σε κοινό που δεν του αξίζει –αν τελικά προσπαθήσει να στριμώξει ένα ακόμα νέο κόμμα στο συνωστισμένο πολιτικό μας τοπίο.
Παρά τον συνωστισμό, η κ. Καρυστιανού δεν βρήκε στέγη που να της ταιριάζει και αποφάσισε να αναδιατάξει τον χώρο της αντιπολίτευσης με ένα ελαφρώς φιλοπουτινικό κόμμα. Το ότι η κ. Καρυστιανού δεν φαίνεται να διαθέτει κανένα πολιτικό υπόβαθρο θεωρείται πλεονέκτημα: μεταξύ των ιδιοτήτων που μισούμε είναι ο επαγγελματισμός· όπως όλες οι κοινωνίες που αρνούνται να ενηλικιωθούν, εκτιμούμε τον πολυτεχνίτη και ερημοσπίτη, τον άνθρωπο που είναι καλλιτέχνης, υδραυλικός και βλαχοδήμαρχος. Κι όμως, η πολιτική είναι επάγγελμα που απαιτεί συγκεκριμένες γνώσεις για τη διοίκηση, για τις διαπραγματεύσεις, για τη διαχείριση ανθρώπων, χρόνου και προτεραιοτήτων· συν μεγάλη αντοχή και ευελιξία ηθικών ορίων.
