Στο πιο βασικό και ταυτόχρονα πιο εύθραυστο στοιχείο της σκηνής, το σώμα του ηθοποιού, επιστρέφει ο Θοδωρής Δόβρης στη νέα του παράσταση «Νταρfστέλερ» που ανεβάζει σε συνεργασία με την ομάδα Fabrica Athens. Ο πυρήνας του νέου έργου το οποίο βασίζεται στη νουβέλα του Γουόλτερ Μ. Μίλερ Τζ. «The Darfsteller», τοποθετείται σ’ ένα υποθετικό αλλά όχι και τόσο μακρινό μέλλον όπου οι ηθοποιοί έχουν αντικατασταθεί από άψογες, αλάνθαστες παρουσίες τεχνητής νοημοσύνης. Σ’ αυτό το περιβάλλον, ένας παλιός ερμηνευτής αρνείται να σιωπάσει κι επιμένει να εμφανίζεται στη σκηνή, να εκτίθεται και να κάνει λάθη, διεκδικώντας το δικαίωμα της ατέλειας.
Πίσω από την παράσταση, υπάρχει κάποια προσωπική σας ανησυχία για το πώς αλλάζει η έννοια της δημιουργίας σήμερα;
Φυσικά και υπάρχει. Για τους ισχυρούς αυτού του πλανήτη, έφτασε ξανά η ώρα να ξεσαλώσουν. Χρέος – σε τέτοιες περιόδους της ανθρωπότητας – της δημιουργίας και της τέχνης είναι να αντιστέκεται απέναντι σ’ αυτό το τέρας του «πραγματικού» που ορμάει κατά πάνω μας. Η δημιουργία, στις αιμοβόρες περιόδους της ανθρώπινης ύπαρξης, πάντα ήταν ένα αιμάτινο ανάχωμα γεμάτο ελπίδα και ποίηση, μια χαραμάδα φωτός στο σκοτάδι που μας περικυκλώνει.
Αν μια μηχανή μπορεί να αναπαράγει τέλεια μια ερμηνεία, τι είναι αυτό που εξακολουθεί να κάνει τον άνθρωπο αναντικατάστατο πάνω στη σκηνή;
Μα η ιδιοσυγκρασία του, η ελπίδα του, ο φόβος του θανάτου! Αυτά έχει ο άνθρωπος. Δηλαδή όλους τους αντιπάλους της κατανάλωσης, της ψευδαίσθησης της Αθανασίας και του βλακώδους υλισμού. Ο ηθοποιός δεν είναι θέαμα, είναι άνθρωπος.
Το κοινό αναζητά ακόμη την ανθρώπινη ατέλεια στο θέατρο;
Δεν ξέρω. Μακάρι να την αποζητά. Ως προϊόν, το θέατρο είναι «χάρτινο». Δεν υπάρχει ούτε σχεδόν καλά καλά το σωστό και φυσικά ακόμα λιγότερο το λάθος. Ως Τέχνη, το θέατρο εμπεριέχει το λάθος και υπάρχουν θεατές που αυτό το λαμβάνουν και τους ανακουφίζει.
Ο παλιός ηθοποιός του έργου επιμένει να βρίσκεται στη σκηνή. Είναι μια πράξη αντίστασης ή μια πράξη ανάγκης;
Και τα δύο. Είναι απόλυτη ανάγκη για αυτόν να αντιστέκεται. Να επιλέξει αυτός, πότε και για ποιον, θα παίξει. Εχει την απόλυτη ανάγκη της ελεύθερης επιλογής που θα τον οδηγήσει σε αυτό που εμείς οι ηθοποιοί λέμε «κενό». Μια προσομοίωση του θανάτου.
Το έργο του Μίλερ αποκτά νέα σημασία σήμερα. Τι είναι αυτό που θεωρείτε ότι μας λέει τώρα για τον καλλιτέχνη;
Το έργο του Μίλερ θυμίζει ότι ο καλλιτέχνης πάντα υπερασπίζεται τον άνθρωπο. Ακόμα και ο πουλημένος καλλιτέχνης αφ’ εαυτού του μιλάει για το ανθρώπινο υποκείμενο. Υπενθυμίζει ότι η τέχνη, ακόμη και όταν φαίνεται να υπηρετεί άλλους σκοπούς ή να βρίσκεται μέσα σε πιέσεις της εποχής της, δεν παύει να επιστρέφει στον άνθρωπο, στις ανάγκες, στους φόβους και στις ελπίδες του. Ο καλλιτέχνης δεν απομονώνεται από τον κόσμο, αλλά συνομιλεί μαζί του, σχολιάζει τις αντιφάσεις του και φέρνει στο προσκήνιο ζητήματα που αφορούν όλους.
Θεωρείτε ότι το πραγματικό ερώτημα σήμερα δεν είναι τι μπορεί να κάνει η τεχνολογία, αλλά τι σημαίνει να παραμένεις άνθρωπος μέσα σε αυτήν;
Το πραγματικό ερώτημα είναι πότε ο άνθρωπος θα φέρει σε ισορροπία τη χρήση των τεχνολογικών επιτευγμάτων. Πόσος χρόνος θα χρειαστεί και πόσες θα είναι οι απώλειες, γιατί το ποτάμι δεν γυρίζει πίσω. Η τεχνολογία προχωρά συνεχώς και αλλάζει τον τρόπο που ζούμε, εργαζόμαστε και επικοινωνούμε, όμως ο άνθρωπος καλείται κάθε φορά να προσαρμοστεί και να βρει τα όρια ανάμεσα στην πρόοδο και στη διατήρηση των αξιών του.
