Μια ενδεχόμενη κλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή επαναφέρει στο προσκήνιο το σενάριο μαζικών μεταναστευτικών ροών προς την Ευρώπη, με την Ελλάδα, ως χώρα υποδοχής, να βρίσκεται για ακόμη μια φορά στην πρώτη γραμμή.
Υπό αυτό το πρίσμα, η κυβέρνηση φέρεται να επεξεργάζεται ένα πολυεπίπεδο σχέδιο διαχείρισης κρίσης, έχοντας έτοιμα προς ενεργοποίηση σενάρια μαζικής αποτροπής μεταναστών. Σε αυτά περιλαμβάνονται και η ενίσχυση των συνόρων καθώς και η προετοιμασία των δομών υποδοχής. Εξάλλου, βασικός στόχος είναι η αποφυγή αιφνιδιασμών και ταυτόχρονα η διασφάλιση ισορροπίας ανάμεσα στην ανθρωπιστική ευθύνη αλλά και τις αντοχές του κρατικού μηχανισμού.
Οπως, άλλωστε, δήλωσε πριν από λίγο καιρό και ο ίδιος ο έλληνας Πρωθυπουργός, προσερχόμενος στην πρόσφατη Σύνοδο Κορυφής στις Βρυξέλλες, ο πόλεμος δεν θα πρέπει να οδηγήσει την Ευρώπη σε μια νέα προσφυγική κρίση «σαν αυτήν του 2015». Αυτός είναι και ο λόγος που ο Κυριάκος Μητσοτάκης έθεσε το ζήτημα προκειμένου η Ευρώπη να είναι έτοιμη για όλα τα ενδεχόμενα, ζητώντας, παράλληλα, από τα ευρωπαϊκά κράτη να στείλουν σαφές μήνυμα προστασίας των εξωτερικών ευρωπαϊκών συνόρων.
Στη… φαρέτρα των μέτρων που εξετάζονται, πέρα από τις αυξημένες περιπολίες σε θάλασσα και χερσαία σύνορα αλλά και την αύξηση των επιστροφών, είναι η αναστολή ασύλου, την οποία η χώρα μας έχει ήδη εφαρμόσει μία φορά για διάστημα τριών μηνών το περασμένο καλοκαίρι. Τότε, μάλιστα, είχε επιλεγεί ως μέτρο για να ανακόψει τις αυξημένες μεταναστευτικές ροές από τις αφρικανικές ακτές προς την Κρήτη και τη Γαύδο.
Πάντως, και ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Θάνος Πλεύρης, κατά την ομιλία του το προηγούμενο διάστημα στο 1ο Blue Heritage Summit Thessaloniki, επιβεβαίωσε πως εάν παραταθεί η κρίση και προκύψουν συνθήκες ανωτέρας βίας, «τότε η κυβέρνηση θα λάβει πιο σκληρά μέτρα από αυτά του περασμένου καλοκαιριού. Είναι προφανές ότι εάν βρεθούμε σε τέτοιες καταστάσεις εργαλειοποίησης υπάρχει πάντοτε ο παράγοντας της ανωτέρας βίας, την οποία τη ζήσαμε το προηγούμενο καλοκαίρι που κάναμε αναστολή ασύλου».
Εσπευσε προφανώς να διευκρινίσει πως η αναστολή ασύλου στο πλαίσιο του Διεθνούς Δικαίου δεν είναι η κανονικότητα, «δεν είναι, όμως, κανονικότητα ούτε όταν ένας υπουργός, ένας Πρωθυπουργός βλέπει ότι σε τρεις μέρες έρχονται 3.000-3.500 άτομα και περιμένουν χιλιάδες στις ακτές και να λέει ότι θα παρακολουθώ το φαινόμενο. Αρα, αν βρεθούμε σε τέτοιες καταστάσεις είναι βέβαιο ότι τα μέτρα τα οποία θα πάρουμε θα είναι πιο σκληρά από αυτά του προηγουμένου καλοκαιριού.
Ελπίζουμε να μη βρεθούμε σε αυτή την κατάσταση και πάντοτε έχουμε και την προσοχή μας στον πόλεμο, όπως διαμορφώνεται, γιατί είναι απολύτως αντιληπτό ότι αν αυτός παραταθεί θα ζήσουμε και νέες ροές σαν τις ροές που ζήσαμε πριν αρκετά χρόνια, διότι θα έχεις και μια κατάσταση παγιωμένη».
Πηγές στο υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου τονίζουν στα «ΝΕΑ» πως ήδη οι διαδικασίες έκδοσης ασύλου είναι πολύ πιο γρήγορες – ταχύτερη εξέταση αιτήσεων, περισσότερες απορρίψεις ή επανεξετάσεις –, γεγονός που σημαίνει πως σε περίπτωση μαζικών αφίξεων δεν θα παρατηρηθούν οι μεγάλες αναμονές και καθυστερήσεις, ούτε εκκρεμείς υποθέσεις για χρόνια. Ταυτόχρονα, όπως εξηγούν, τους τελευταίους μήνες καταγράφεται μια μείωση μεταναστευτικών αφίξεων προς τη χώρα της τάξης του 41% – που οφείλεται κυρίως στις μειωμένες ροές από την Τουρκία.
Αυτό έχει ως αποτέλεσμα η πληρότητα των δομών στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου να «κρατιέται» σταθερά στο 40%, καθώς όσοι φτάνουν στις ελληνικές ακτές με γρήγορες διαδικασίες μεταφέρονται σε κέντρα στην ενδοχώρα. Αυτό πρακτικά σημαίνει πως στην περίπτωση που υπάρξουν νέες αυξημένες ροές προς την Ευρώπη από τις εμπόλεμες περιοχές στην Ελλάδα, ως πρώτη χώρα υποδοχής, υπάρχει σε πρώτη φάση η χωρητικότητα προκειμένου να «δεχθούν» τα νησιά το πρώτο κύμα.
Πιεσμένη η Κρήτη
Σαφώς πιο…πιεσμένη είναι η κατάσταση στην Κρήτη, η οποία εξακολουθεί να αποτελεί την πρώτη πύλη εισόδου προσφύγων και μεταναστών στη χώρα μας. Αρκεί κανείς να υπολογίσει πως το 2024 το 78% των ροών ήταν από το Αιγαίο και μόλις το 8% από τη Κρήτη, ενώ πλέον τα ποσοστά αυτά έχουν αλλάξει δραματικά. Είναι ενδεικτικό πως, σύμφωνα με τα στοιχεία της Υπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, από τις αρχές του έτους συνολικά 5.779 υπήκοοι τρίτων χωρών πέρασαν σε ελληνικό έδαφος μέσω παράνομων διελεύσεων. Από αυτούς, οι 2.157 έφτασαν στην Κρήτη και τη Γαύδο.
Στο μεταξύ, στο πλαίσιο της αποτελεσματικότερης προστασίας των ελληνικών συνόρων, το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου, στο πλαίσιο της αναζήτησης καινοτόμων ιδεών και βέλτιστων πρακτικών για την εντατικοποίηση των επιστροφών παράνομων μεταναστών, ξεκίνησε, με πρωτοβουλία του υπουργού Θάνου Πλεύρη, διαδικασία ενημέρωσης και εκπαίδευσης από τις αντίστοιχες αμερικανικές υπηρεσίες. Μάλιστα, οι επαφές μεταξύ των υπηρεσιών των δύο χωρών σε σειρά ζητημάτων που σχετίζονται με τη διαχείριση της παράνομης μετανάστευσης άρχισαν επίσημα την περασμένη εβδομάδα.
