Μακροπρόθεσμα η παγκόσμια οικονομία θα είναι δέσμια των επιθυμιών του Ιράν ως προς το αν θα κρατήσει ανοιχτά ή όχι τα Στενά του Ορμούζ, δηλώνει στη συνέντευξή του στα «ΝΕΑ» ο Μάρτιν Γουλφ, επικεφαλής οικονομικός αρθρογράφος των «Financial Times».
Ο βρετανός αρθρογράφος εκτιμά πάντως ότι η κρίση δεν θα είναι χειρότερη από εκείνη της δεκαετίας του ’70 και των αρχών του ’80.
Βρισκόμαστε σε αχαρτογράφητα νερά, οδεύουμε προς μια κρίση που δεν έχουμε ξαναδεί, τουλάχιστον τις τελευταίες δεκαετίες;
Κανείς δεν ξέρει. Ο Ντόναλντ Τραμπ δεν ξέρει. Οι Ιρανοί προφανώς δεν ξέρουν. Μπορούμε να μιλήσουμε μόνο για σενάρια. Η χειρότερη περίπτωση είναι τα Στενά να παραμείνουν αποκλεισμένα για περισσότερο από έναν χρόνο, όχι επ’ αόριστον. Τότε οι τιμές του πετρελαίου θα φτάσουν τα 200 δολάρια το βαρέλι. Οι τιμές άλλων αγαθών θα αυξηθούν αντίστοιχα. Θα έχουμε σοβαρές ελλείψεις.
Το πετρέλαιο είναι το λιγότερο προβληματικό επειδή είναι ένα παγκοσμίως εμπορεύσιμο αγαθό και υπάρχουν πιθανοί, διαφορετικοί τρόποι διοχέτευσής του. Πιο προβληματικό είναι το φυσικό αέριο επειδή είναι λιγότερο διεθνώς εμπορεύσιμο. Οι χώρες που εξαρτώνται από τις εισαγωγές από τον Κόλπο, οι οποίες βρίσκονται κυρίως στην Ασία, θα έχουν σοβαρά προβλήματα. Επειτα, υπάρχουν πολλά ειδικά αγαθά που προέρχονται από αυτή την περιοχή, όπως το ήλιο ή τα λιπάσματα. Αυτό θα επηρεάσει την καλλιεργητική περίοδο σε όλο τον κόσμο.
Κάτι που σημαίνει σημαντική έλλειψη τροφίμων για τις χώρες της Δύσης. Αλλά η κρίση δεν θα είναι χειρότερη από εκείνη της δεκαετίας του ’70 και των αρχών του ’80, που οδήγησε σε τεράστια ύφεση. Αυτό μπορεί να αποφευχθεί. Το σημαντικό είναι ότι το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ ήταν πάντα μια γεωπολιτική στρατηγική καταστροφή που θα μπορούσε να συμβεί. Αν όντως συνεχιστεί για χρόνια, θα είναι μια σημαντική προσαρμογή. Το θετικό είναι ότι θα επιταχύνει τη στροφή προς τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
Ο Κιρ Στάρμερ ανέλαβε πρωτοβουλία για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ. Μπορεί να πετύχει ή οι Ιρανοί θα επιμείνουν;
Είναι αδύνατο να γνωρίζουμε τι θα απαιτήσουν οι Ιρανοί. Το Ιράν κέρδισε αυτόν τον πόλεμο. Δέχτηκε επίθεση από ανθρώπους που δεν είχαν συνεκτικό σχέδιο. Ο πρώτος στόχος ήταν η ανατροπή του καθεστώτος. Το ιρανικό καθεστώς επιβιώνει και, επιβιώνοντας, κερδίζει. Ο δεύτερος στόχος ήταν να αποδεχτούν οι Ιρανοί μια μακρά σειρά περιορισμών σε πυραύλους, πυρηνικά όπλα. Η ιρανική θέση είναι ότι αν υποσχεθείτε να μας αφήσετε ήσυχους για πάντα, επ’ αόριστον, θα εξετάσουμε αυτές τις απαιτήσεις.
Φυσικά, γνωρίζουν ότι μπορούν να κλείσουν τα Στενά, μπορεί να κάνουν αυτό που πολλοί λογικοί άνθρωποι πάντα φοβόντουσαν. Αυτή είναι μια στρατηγική θέση, δεν θα εξαφανιστεί όσο υπάρχει Ιράν. Εχει τον απόλυτο έλεγχο. Εχουν κερδίσει και πρέπει να το συνηθίσουμε. Ο Στάρμερ πρέπει να πείσει τους Αμερικανούς και τους Ισραηλινούς να συμφωνήσουν, όχι μόνο το Ιράν.
Αρα, μακροπρόθεσμα, η παγκόσμια οικονομία θα είναι όμηρος του Ιράν ως προς το αν θα κρατήσει ανοιχτά τα Στενά του Ορμούζ ή όχι;
Μακροπρόθεσμα, η παγκόσμια οικονομία θα είναι δέσμια των επιθυμιών του Ιράν ως προς το αν θα κρατήσει ανοιχτά ή όχι τα Στενά του Ορμούζ. Ελέγχουν ασφυκτικά την παγκόσμια οικονομία. Αλλά υπάρχουν ορισμένες σημαντικές μη δυτικές χώρες που επηρεάζονται επίσης αρνητικά, η Κίνα και η Ινδία. Το Ιράν δεν θέλει να αποξενώσει τους πάντες. Από ευρωπαϊκής άποψης, ο καλύτερος σύμμαχός μας εδώ είναι η Κίνα.
Η Ινδία έχει επίσης καλές σχέσεις με το Ισραήλ και με τα κράτη του Κόλπου. Θα πρέπει να συνεργαστούμε μαζί τους, όλοι έχουμε ζωτική εξάρτηση από τα προϊόντα που προέρχονται από τον Κόλπο. Οι Αμερικανοί δεν βρίσκονται σε αυτή τη θέση. Αν βρούμε κοινή βάση με τις χώρες αυτές, μπορεί να βρεθεί μια συμφωνία για μια προσωρινή εκεχειρία και οι Αμερικανοί φαίνεται ότι δεν θέλουν να συνεχίσουν τον πόλεμο επ’ αόριστον.
Σε τι κατάσταση θα αφήσει ο πόλεμος την Ευρώπη; Βλέπουμε για άλλη μία φορά πόσο ευάλωτη είναι σε ενεργειακά σοκ.
Η Ευρώπη είναι στρατηγικά ευάλωτη σε τουλάχιστον τρεις διαστάσεις. Πρώτον, όπως η Κίνα, η Ινδία, η Ιαπωνία, χρειάζεται εισαγωγές. Δεν είναι αυτάρκης σε κρίσιμες πρώτες ύλες. Εξαρτάται από το εμπόριο με τρόπο που δεν ισχύει για τις ΗΠΑ. Επομένως, είναι οικονομικά ευάλωτη και αυτό είναι δύσκολο να επιλυθεί. Δεύτερον, εξαρτάται από έναν εξωτερικό εγγυητή της ασφάλειάς της. Δεν μπορείς να δημιουργήσεις μια στρατιωτική δύναμη παγκόσμιας κλάσης από τη μια μέρα στην άλλη.
Πρόκειται για μια πολυετή επένδυση. Οι Αμερικανοί απειλούν τώρα ότι θα σταματήσουν να δίνουν αμερικανικά όπλα στην Ουκρανία. Αυτή είναι μια σοβαρή απειλή. Η τρίτη στρατηγική αδυναμία της Ευρώπης είναι ότι είναι δομικά κατακερματισμένη. Εξακολουθεί να λειτουργεί σε επίπεδο κρατών – μελών. Τα κράτη – μέλη δυσκολεύονται να συνεργαστούν σε βάθος μεταξύ τους.
Αρα, αυτός ο πόλεμος θα αφήσει την Ευρώπη σε χειρότερη κατάσταση;
Βραχυπρόθεσμα έως μεσοπρόθεσμα, εξαρτάται από το τι θα συμβεί. Θα μπορούσε κανείς να πει ότι η Ευρώπη θα ανταποκριθεί σε αυτό διορθώνοντας ορισμένες από τις αδυναμίες της. Θα χρειαστούν πολλά χρόνια, αλλά θα μπορούσε να αποφασίσει ότι θα δημιουργήσει συνασπισμούς των προθύμων για να προχωρήσει ορισμένα ζητήματα. Αν επιλυθούν οι αδυναμίες, θα είναι δυνατό να γίνουν πολύ περισσότερα για την κινητοποίηση οικονομικών πόρων για ανάπτυξη και μετασχηματισμό. Αυτό που με ανησυχεί, όμως, είναι ότι η Ευρώπη δεν είναι μόνο πολιτικά διχασμένη μεταξύ των κρατών, είναι διαιρεμένη και εντός των κρατών.
Ποιες θα είναι οι συνέπειες για τον ρόλο των ΗΠΑ ως παγκόσμιου ηγέτη και ηγετικής οικονομίας;
Εξαρτάται από το τι θα συμβεί. Το μέλλον για τις ΗΠΑ γίνεται όλο και πιο άγνωστο. Η αισιόδοξη άποψή μου είναι ότι οι άνθρωποι θα καταλήξουν στο συμπέρασμα ότι ο Τραμπ είναι επικίνδυνος ηλίθιος. Οι οικονομικές του πολιτικές είναι βαθιά καταστροφικές. Εχει αποδυναμώσει βαθιά τη διακυβέρνηση της μεγαλύτερης δύναμης του κόσμου. Η ελπίδα είναι ότι οι Αμερικανοί θα διώξουν τους Ρεπουμπλικανούς από το Κογκρέσο και ότι δεν θα εκλέξουν ξανά κάποιον σαν τον Τραμπ ή χειρότερο.
