«Υπάρχει ειδική Θεία Πρόνοια που προστατεύει τους ηλίθιους, τους μπεκρήδες, τα παιδιά και τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής».
Στην πολυδιάστατη εφαρμογή της σοφίας αυτού του γνωμικού φαίνεται ότι ποντάρει ο πρόεδρος Τραμπ στις σημαντικές αποφάσεις, στην επιβολή δασμών (σε πιγκουίνους και πάνω) αλλά και στην επίθεση στο Ιράν. Φέρεται να το εκστόμισε ο σιδηρούς καγκελάριος της Γερμανίας Οτο φον Μπίσμαρκ, σχολιάζοντας γεγονότα του ισπανοαμερικανικού πολέμου του 1898.
Τότε, σε μια κατά λάθος σύρραξη (την οποία υποδαύλισε με fake news ο αμερικανικός κίτρινος Τύπος), οι ΗΠΑ βούλιαξαν τον ισπανικό στόλο στην Κούβα, με την απώλεια ενός ναύτη και τον τραυματισμό ενός άλλου. Κατέστρεψαν ό,τι είχε απομείνει από την Ισπανική Αυτοκρατορία (εκτός από λίγη έρημο στο Μαρόκο) και απέκτησαν μια δική τους – τις Φιλιππίνες, το Πουέρτο Ρίκο και την ίδια την Κούβα ως προτεκτοράτο. Το έκαναν αυτό συνεχίζοντας τις διαμαρτυρίες ότι παρέμεναν αντιιμπεριαλιστική δύναμη…
Αυτή η ίδια Θεία Πρόνοια φρόντισε να μην επιβεβαιωθούν οι (δικαιολογημένες) προβλέψεις για τις επιπτώσεις της απότομης και χαοτικής επιβολής δασμών. Αυτοί συνέπεσαν με τον επενδυτικό πυρετό της τεχνητής νοημοσύνης που έσπρωχνε τις μετοχές προς τα πάνω και έτσι απέτρεψε μεγαλύτερη πτώση.
Στην περίπτωση των πετρελαίων στο Ιράν, η άνοδος των τιμών διεθνώς κατευθύνει πακτωλούς σε αμερικανικές εταιρείες ενέργειας και σε υποστηρικτές του προέδρου (ενώ βοηθά το ισοζύγιο συναλλαγών αφού οι ΗΠΑ είναι καθαρός εξαγωγός).
Ομοίως αποκρύπτεται το λάθος της απόσυρσης από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας τη στιγμή που αυτές αποκτούν μεγαλύτερη σημασία (λέγεται ότι η αντιπάθειά του στα αιολικά ήταν επειδή χαλούσαν τη θέα σε τραμπικό γήπεδο γκολφ στη Σκωτία).
Οσο εμπεδώνεται το χάος στις διεθνείς χρηματαγορές, τόσο καλλιεργείται κλίμα φόβου το οποίο στέλνει τους πανικόβλητους επενδυτές στο ασφαλές (ακόμη) λιμάνι του δολαρίου. Με τον ίδιο μηχανισμό διατηρούνται τα επιτόκια στις ΗΠΑ χαμηλά, ικανοποιώντας την άλλη εμμονή του προέδρου. Οσο περισσότερο μπάχαλο, τόσο καλύτερα για τους Αμερικανούς (περισσότερο, βέβαια, για όσους διαθέτουν εσωτερική πληροφόρηση) και τόσο χειρότερα για τους υπόλοιπους.
Εν τω μεταξύ, κερδίζονται πόντοι στο γεωπολιτικό παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος που τόσο αγαπά ο πρόεδρος.
Οπως είχε πει με δόση φθόνου ο Μπίσμαρκ, «oι Αμερικανοί είναι πολύ τυχερός λαός. Συνορεύουν στα βόρεια και τα νότια με αδύναμους γείτονες και στα ανατολικά και τα δυτικά με ψάρια». Η ομήγυρις του προέδρου συμφωνεί και με την πιο διάσημη ρήση του καγκελάριου (όταν άρχιζε τον πόλεμο με τη Δανία το 1864 – άλλη ομοιότητα): «Τα μεγάλα ζητήματα δεν λύνονται με ομιλίες και ψηφοφορίες… αλλά με ατσάλι και αίμα», Eisen und Blut – όπερ έδει δείξαι.
Οι ημιμαθείς φοιτητές μαθαίνουν τα SOS θέματα απ’ έξω, αλλά αγνοούν τα υπόλοιπα. Ετσι, δεν φαίνεται να έχουν αφομοιωθεί δύο άλλα αποφθέγματα του Μπίσμαρκ. «Μόνο ένας ανόητος μαθαίνει από τα δικά του λάθη. Ο σοφός μαθαίνει από τα λάθη των άλλων». Και λάθη υπάρχουν πολλά στις εξωτερικές περιπέτειες των ΗΠΑ – από το Βιετνάμ μέχρι τον χειρισμό του Ιράν από τον πρόεδρο Κάρτερ. Αλλά ίσως πιο επίκαιρος ήταν ο ετεροχρονισμένος σχολιασμός της δικαιολογίας επίθεσης προκειμένου να προλάβει εξελίξεις στο Ιράν: «Ο προληπτικός πόλεμος είναι σαν να αυτοκτονείς επειδή φοβάσαι τον θάνατο».
Ο Πλάτων Τήνιος είναι οικονομολόγος, ομότιμος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Πειραιά
