Με ομοβροντία κατηγορηματικών αρνήσεων και διπλωματικών «όχι» απαντούν στη συντριπτική πλειονότητα οι ηγέτες της Ευρώπης στην πρόταση – απαίτηση του Ντόναλντ Τραμπ για συγκρότηση ναυτικής «συμμαχίας των προθύμων» προς διασφάλιση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, ενώ ο πόλεμος στο Ιράν συνεχίζεται για τρίτη εβδομάδα, προκαλώντας κλυδωνισμούς στη διεθνή οικονομία. Η Βρετανία είναι απρόθυμη, η Γερμανία κατηγορηματικά αντίθετη, η Ισπανία και η Ιταλία αρνητικές, το ίδιο και η Ελλάδα και άλλες χώρες, παρά τις συμμαχικές απειλές του αμερικανού προέδρου – «εάν η απάντηση είναι αρνητική, νομίζω ότι θα είναι πολύ κακό για το μέλλον του ΝΑΤΟ», είπε στους «Financial Times» – και την προειδοποίησή του πως «είτε λάβουμε υποστήριξη είτε όχι, θα το θυμόμαστε».
«Aρκετές χώρες μού έχουν πει ότι είναι καθ’ οδόν (για ναυτική συνδρομή στις ΗΠΑ), κάποιες είναι αρκετά ενθουσιώδεις, άλλες όχι», δήλωσε χθες ο Τραμπ, χωρίς να τις κατονομάσει. Αφήνοντας να φανεί ένα στρατηγικό αδιέξοδο για την κυβέρνησή του – χωρίς να πει πότε και πώς σχεδιάζει να τελειώσει ο πόλεμος -, επανέλαβε το αίτημά του προς «κράτη οι οικονομίες των οποίων εξαρτώνται από τα Στενά του Ορμούζ». Κατά τον ίδιο, έχει απευθυνθεί επίσης σε κράτη της Ασίας, μέχρι και στην Κίνα, στρατηγικό αντίπαλο των ΗΠΑ, εταίρο της Τεχεράνης και κορυφαίο αγοραστή ιρανικού πετρελαίου. «Κάποιες χώρες που τις βοηθούμε επί πολλά χρόνια, τις έχουμε προστατεύσει από φρικτούς εξωτερικούς παράγοντες, δεν ήταν τόσο ενθουσιώδεις. Και το επίπεδο του ενθουσιασμού είναι πάρα πολύ σημαντικό για εμένα», τόνισε ο αμερικανός πρόεδρος, χωρίς να αναφερθεί ονομαστικά στους Ευρωπαίους, τους οποίους ουδέποτε διαβουλεύτηκε για τα πολεμικά του σχέδια. «Εχουμε κάποιες χώρες όπου υπάρχουν 45.000 σπουδαίοι στρατιώτες που τις προστατεύουν από το κακό». «Θα ήθελα να θυμούνται ότι πάντα είχα αμφιβολίες για το εάν θα έπρεπε να προστατέψουμε αυτές τις χώρες, γιατί πίστευα ότι όταν εμείς θα τις χρειαζόμασταν δεν θα ήταν έτοιμες να μας βοηθήσουν», προσέθεσε, τονίζοντας με νόημα ότι «ο Πούτιν δεν φοβάται την Ευρώπη».
Υποστήριξε ωστόσο ότι η Γαλλία θα συνδράμει τις ΗΠΑ στα Στενά του Ορμούζ, αναφέροντας ότι μίλησε τηλεφωνικά την Κυριακή με τον πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν. «Σε μια κλίμακα από το 0 έως το 10, θα έλεγα ότι ήταν στο 8. Οχι τέλειος. Αλλά είναι η Γαλλία, δεν περιμένουμε το τέλειο», είπε σε ειρωνικό τόνο. Δήλωσε το ίδιο αισιόδοξος και για τη συμμετοχή της Βρετανίας. Εξέφρασε πάντως την ενόχλησή του από την έως τώρα στάση του βρετανού πρωθυπουργού Κιρ Στάρμερ, ο οποίος χθες διακήρυξε ότι δεν θα επιτρέψει στη χώρα του να συρθεί σε έναν «ευρύτερο πόλεμο» για το Ιράν και τόνισε ότι «συνεργάζεται με συμμάχους» για ένα βιώσιμο σχέδιο για τα Στενά του Ορμούζ, εκτός πλαισίου του ΝΑΤΟ, με το Λονδίνο να εξετάζει την αποστολή θαλάσσιων drones ανίχνευσης και εξουδετέρωσης ναρκών.
«Τι περιμένει ο Ντόναλντ Τραμπ από μια χούφτα ευρωπαϊκές φρεγάτες στα Στενά του Ορμούζ, που το ισχυρό αμερικανικό ναυτικό δεν μπορεί να κάνει;», διερωτήθηκε ο γερμανός υπουργός Αμυνας Μπόρις Πιστόριους. «Αυτός δεν είναι δικός μας πόλεμος», τόνισε, «δεν τον αρχίσαμε εμείς». Ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς απέκλεισε εκ νέου με κατηγορηματικό τρόπο το ενδεχόμενο στρατιωτικής συμμετοχής της Γερμανίας. «Δεν τίθεται θέμα», τόνισε, ενώ προειδοποίησε ότι μια αλλαγή καθεστώτος μέσω βομβαρδισμών «πιθανότατα δεν θα επιτύχει», ζητώντας διπλωματική λύση στην κρίση.
«Ο στόχος πρέπει να είναι να τελειώσει ο πόλεμος και να τελειώσει τώρα», ξεκαθάρισε η ισπανίδα υπουργός Αμυνας Μαργαρίτα Ρόμπλες. «Η Ιταλία δεν βρίσκεται σε πόλεμο με κανέναν και η αποστολή στρατιωτικών πλοίων σε εμπόλεμη ζώνη θα σήμαινε είσοδο στον πόλεμο», υπογράμμισε ο αντιπρόεδρος της ιταλικής κυβέρνησης Ματέο Σαλβίνι.
Σε διαφορετικό μήκος κύματος εμφανίστηκε πάντως η Δανία, παρά την πρόσφατη μείζονα κρίση στις σχέσεις με τις ΗΠΑ για το θέμα της Γροιλανδίας. «Ακόμα κι αν δεν μας αρέσει αυτό που συμβαίνει, νομίζω ότι είναι σοφό να έχουμε ανοιχτό μυαλό για το αν η Ευρώπη μπορεί με κάποιο τρόπο να συμβάλει, αλλά με σκοπό την αποκλιμάκωση», δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών Λαρς Λόκε Ράσμουσεν. Επίσης για «ανοιχτό μυαλό» μίλησε ο νέος πρωθυπουργός της Ολλανδίας Ρομπ Γέτεν, σε κοινή συνέντευξη Τύπου με τον Φρίντριχ Μερτς στο Βερολίνο. Τόνισε πάντως ότι η παρούσα κατάσταση στην περιοχή καθιστά αδύνατη την παροχή βοήθειας σε μια αποστολή για την προστασία των εμπορικών ροών στα Στενά του Ορμούζ.
Ο παράγοντας Κίνα και Ασία
Μεταξύ των χωρών που ο Τραμπ έχει κατονομάσει ως παραλήπτες του αιτήματός του για αποστολή πολεμικών πλοίων προς βοήθεια στις ΗΠΑ στα Στενά του Ορμούζ είναι – πέρα από τη Γαλλία και τη Βρετανία – η Κίνα, η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα. «Συνεχίζουμε να εξετάζουμε τι μπορεί να κάνει η Ιαπωνία ανεξάρτητα και τι μπορεί να γίνει εντός του νομικού πλαισίου», δήλωσε χθες η πρωθυπουργός της Ιαπωνίας Σανάε Τακαΐτσι, η οποία θα έχει συνάντηση την Πέμπτη με τον Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο.
«Θα λάβουμε μια απόφαση ύστερα από προσεκτική εξέταση», ανέφερε το προεδρικό γραφείο της Νότιας Κορέας. Η Αυστραλία ξεκαθάρισε ότι δεν προτίθεται να στείλει πολεμικά πλοία εάν της ζητηθεί από την Ουάσιγκτον. Η δε Κίνα αρκέστηκε στη δήλωση του εκπροσώπου του ΥΠΕΞ Λι Τζιαν ότι «είμαστε σε επικοινωνία με όλες τις πλευρές για την τρέχουσα κατάσταση και δεσμευμένοι να προωθήσουμε την εκτόνωση και την ηρεμία». Οσο για τη δήλωση Τραμπ στους «Financial Times» ότι μπορεί να αναβάλει τη σύνοδο κορυφής με τον κινέζο ομόλογό του Σι Τζινπίνγκ, στα τέλη του μήνα, στο Πεκίνο, ο αμερικανός υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ έσπευσε να δηλώσει χθες – κατόπιν κρίσιμων συνομιλιών με κινέζους αξιωματούχους στο Πεκίνο – ότι ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα οφείλεται στην ανάγκη παραμονής του Τραμπ στην Ουάσιγκτον λόγω του πολέμου στο Ιράν και όχι στη στάση της Κίνας.
