Το στάτους κβο

Οι δύο κρίσεις θα μπορούσε να μη συναντιούνται πουθενά. Στο κάτω-κάτω, η μία αφορά έναν πόλεμο στη Μέση Ανατολή με άγνωστη διάρκεια και παγκόσμιες προεκτάσεις και η άλλη μια διαχρονική αντιπαράθεση που περίπου συμπυκνώνεται στο εύρος των χωρικών υδάτων της Ελλάδας και της Τουρκίας. Ομως στην πολιτική, όπως και στη ζωή, δεν υπάρχουν στεγανά. Κάθε κρίση έχει παρενέργειες, που μπορεί να επηρεάσουν ευθέως μια άλλη κρίση. Και η αλληλεπίδραση αυτή μπορεί να αξιοποιηθεί από τα εμπλεκόμενα μέρη είτε θετικά είτε αρνητικά.

Ο θετικός τρόπος στην προκειμένη περίπτωση θα ήταν να προβούν Αθήνα και Αγκυρα σε μια ψύχραιμη ανάλυση της παγκόσμιας κατάστασης όπως διαμορφώνεται όχι μόνο μετά τις αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις στο Ιράν, αλλά μετά την επανεκλογή του Ντόναλντ Τραμπ, ή και ακόμη νωρίτερα, μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Από μια τέτοια ανάλυση είναι πολύ πιθανό να προέκυπτε ότι οι αντίπαλοι των δύο χωρών είναι κοινοί, όπως και τα συμφέροντά τους. Η Τουρκία, κατόπιν αυτού, δεν θα είχε λόγο να συνεχίσει να προσπαθεί να ισορροπεί σε δύο βάρκες ούτε να διατηρεί μια πολεμική απειλή εναντίον μιας γειτονικής ευρωπαϊκής χώρας. Η Ελλάδα, πάλι, θα αναπροσδιόριζε τις αμυντικές της προτεραιότητες και θα έπαυε να βάζει εμπόδια στη συνεργασία της Ευρώπης με την Τουρκία στον στρατιωτικό τομέα.

Με άλλα λόγια, η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή θα συνέβαλλε στην ουσιαστική ελληνοτουρκική προσέγγιση. Το γεγονός ότι σε έναν πόλεμο που αποφασίστηκε από δύο ηγέτες για ιδιοτελείς λόγους δέχθηκαν τις τελευταίες ημέρες εχθρικά πυρά τόσο η Κύπρος όσο και η Τουρκία θα έπειθε ότι οι ισορροπίες στη γειτονιά μας πρέπει να αλλάξουν.

Ακούγεται πολύ ωραίο για να είναι αληθινό. Γιατί αυτό που βλέπουμε στην πραγματικότητα είναι ένας ανταγωνισμός ανάμεσα στην Ελλάδα και την Τουρκία για το ποια χώρα είναι από τη μια μεριά πιο πιστή σύμμαχος των Ηνωμένων Πολιτειών κι από την άλλη πιο σημαντική δύναμη στην Ανατολική Μεσόγειο. Αποτελεί κοινό μυστικό ότι ένα μέρος της ελληνικής πολιτικοστρατιωτικής ελίτ είδε την αποστολή των ελληνικών πλοίων στην Κύπρο όχι μόνο ως μια αυτονόητη κίνηση για την προστασία μιας χώρας με την οποία μας συνδέουν ισχυροί ιστορικοί δεσμοί, αλλά και ως «μήνυμα» προς την Τουρκία (για να μη μιλήσουμε για τις κραυγές εκείνων που μίλησαν για «Ενωσι»). Από την άλλη πλευρά, αποτελεί απόδειξη μιας βαθιά ριζωμένης δυσπιστίας ανάμεσα στις δύο πλευρές το γεγονός ότι η Τουρκία επαναφέρει σε μια τόσο εκρηκτική στιγμή  το ζήτημα της αποστρατιωτικοποίησης των ελληνικών νησιών και αντιμετωπίζει τη μεταφορά πυραύλων Patriot στην Κάρπαθο ως προσπάθεια δημιουργίας τετελεσμένων.

Με αυτά τα δεδομένα, το μόνο που μπορούμε να ελπίζουμε είναι ότι ο πόλεμος δεν θα αλλάξει το στάτους κβο στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Για άλλη μια φορά, μπορούσαμε καλύτερα.