Εξακολουθεί να υπάρχει υψηλός βαθμός εξαρτήσεων της Ευρώπης από τις αμερικανικές στρατιωτικές ικανότητες, δηλώνει στη συνέντευξή του στα «ΝΕΑ» ο υπουργός Αμυνας της Σουηδίας Παλ Τζόνσον, τον οποίο συναντήσαμε πρόσφατα στις Βρυξέλλες. Ο σουηδός υπουργός εκφράζει, παράλληλα, απόλυτη σιγουριά για τη δέσμευση των ΗΠΑ στο Αρθρο 5 της συλλογικής άμυνας.
Βλέπουμε ότι διοικητικές θέσεις του ΝΑΤΟ περνούν σε Ευρωπαίους και γνωρίζουμε ότι οι ΗΠΑ θέλουν να μειώσουν την εμπλοκή τους στην Ευρώπη. Πώς βλέπετε τις εξελίξεις;
Οι ΗΠΑ έχουν ανακοινώσει ότι μειώνουν το προσωπικό γραφείου από 400 σε 200 άτομα σε διάστημα τεσσάρων ετών. Για παράδειγμα, στη βάση JFC Norfolk θα είναι υπεύθυνος Βρετανός. Οσον αφορά το στρατιωτικό τους αποτύπωμα στην ευρωπαϊκή ήπειρο, εξακολουθούν να έχουν 85.000 στρατιώτες. Εχουν κάνει κάποιες μειώσεις στη Ρουμανία και δεν αποκλείω να υπάρξουν περισσότερες. Ομως εξαρτάται επίσης από το πώς οργανώνουν τις ένοπλες δυνάμεις τους στην αμερικανική ήπειρο και πόση υποστήριξη μπορούμε να λάβουμε από εκεί. Αλλά οι ΗΠΑ είναι σαφείς ότι το Αρθρο 5 θα υπάρχει, η συμβατική και πυρηνική αποτροπή θα υπάρχει. Οσον αφορά τη συμβατική αποτροπή, αναμένουν ότι θα επιτύχουμε τους στόχους ικανοτήτων. Η δέσμευσή μας για δαπάνες 5% του ΑΕΠ, εκ των οποίων 3,5% θα αφορούν βασικές αμυντικές δαπάνες, θα επηρεάσει επίσης τον συσχετισμό δυνάμεων μεταξύ ημών και της Ρωσίας. Η ΕΕ έχει 10 φορές μεγαλύτερη οικονομία από τη Ρωσία. Είναι φυσικό να αναλάβουμε δράση στη συμβατική αποτροπή.
Πώς αντιλαμβάνεστε το ΝΑΤΟ 3.0 που διατυπώνουν οι Αμερικανοί;
Πρόκειται για μια νέα εποχή όπου οι Ευρωπαίοι θα αναλάβουν πολύ μεγαλύτερη ευθύνη για τη συμβατική αποτροπή της Συμμαχίας. Ο αμερικανός υπουργός Κόλμπι μίλησε επίσης για το ΝΑΤΟ υπό ευρωπαϊκή ηγεσία. Ο SACEUR πιθανότατα θα συνεχίσει να είναι Αμερικανός, αλλά υπάρχουν αναλογικά περισσότεροι Ευρωπαίοι σε καίριες θέσεις – και στους στόχους δυνατοτήτων καθώς και στις επίγειες δυνάμεις θα υπάρχουν περισσότεροι Ευρωπαίοι.
Μπορούμε να αμυνθούμε χωρίς τις ΗΠΑ;
Οχι βραχυπρόθεσμα. Εξακολουθούμε να εξαρτιόμαστε σε κρίσιμα στοιχεία από τους Αμερικανούς. Εξακολουθεί να υπάρχει υψηλός βαθμός εξαρτήσεων. Οι Αμερικανοί λένε ότι δεν φεύγουν, ίσως να μειώσουν και μας καλούν να αναλάβουμε δράση.
Θα εκπληρώσουν τα κράτη – μέλη του ΝΑΤΟ, που υστερούν σε δαπάνες, τις υποχρεώσεις τους εγκαίρως;
Το μήνυμα είναι σαφές. Υπάρχει έντονη αίσθηση επείγοντος όσον αφορά την ευρωπαϊκή ασφάλεια. Είναι απολύτως σημαντικό για τη συνοχή της αλληλεγγύης εντός της Συμμαχίας να ακολουθούν όλοι το σχέδιο αμυντικών επενδύσεων στο 5% του ΑΕΠ έως το 2035. Η Σουηδία θέλει να το φτάσει εκεί έως το 2030, επειδή πιστεύουμε ότι είναι απαραίτητο.
Πρέπει η Ευρώπη να έχει τον δικό της στρατό;
Οχι. Ενας ευρωπαϊκός στρατός είναι μια παραπλανητική έννοια, επειδή θα έχουμε μια Ευρώπη στρατών αντί για έναν ενιαίο στρατό. Ασφάλεια και άμυνα είναι θέμα εθνικής κυριαρχίας. Τα κράτη – μέλη θέλουν να είναι υπεύθυνα. Βλέπω πολύ μεγαλύτερη συνεργασία μεταξύ των ενόπλων δυνάμεών μας με κάθε χώρα να έχει τον δικό της στρατό.
Είστε βέβαιος ότι εάν η Ρωσία επιτεθεί στη Σουηδία, οι ΗΠΑ θα υπερασπιστούν τη Σουηδία;
Ναι. Είμαστε σίγουροι ότι το Αρθρο 5 είναι απολύτως έγκυρο. Εχουμε κοινά αμυντικά σχέδια. Εχουμε 85.000 αμερικανούς στρατιώτες στην Ευρώπη και τη Σουηδία. Οι ΗΠΑ και η Ευρώπη έχουν τις ισχυρότερες εμπορικές σχέσεις στον κόσμο. Θα ήταν φυσικά προς το συμφέρον των ΗΠΑ αφενός να διατηρήσουν το ΝΑΤΟ και αφετέρου να ανταποκριθούν στις δεσμεύσεις τους. Αλλά γνωρίζουμε ότι οι ΗΠΑ έχουν άλλες προκλήσεις. Ο υπουργός Κόλμπι διατύπωσε πολύ καλά ότι οι ΗΠΑ ανησυχούν ότι θα μπορούσε να υπάρξει μια πρόκληση, για παράδειγμα, τόσο με την Κίνα όσο και με τη Ρωσία ταυτόχρονα. Επομένως, εμείς ως Ευρωπαίοι πρέπει να επωμισθούμε μεγαλύτερη ευθύνη και να έχουμε καλύτερη ικανότητα να τολμάμε και να αμυνόμαστε.
Ποια είναι η άποψή σας για το ζήτημα της νέας Ευρωπαϊκής Στρατηγικής Ασφάλειας;
Είναι σημαντικό να υπάρχει μια σαφής αξιολόγηση απειλών. Η Ρωσία δεν είναι η μόνη απειλή στην οποία είμαστε εκτεθειμένοι, αλλά είναι η κύρια απειλή. Είναι επίσης σημαντικό τα κράτη – μέλη να συμμετέχουν ενεργά στη σύνταξη της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής Ασφάλειας, επειδή έτσι θα υπάρξει μεγαλύτερη δέσμευση και θα νιώσουμε ότι αναλαμβάνουμε την ευθύνη αυτής της στρατηγικής ασφάλειας.
Θα πρέπει να δώσουμε μεγαλύτερη έμφαση στην αγορά ευρωπαϊκών όπλων μέσω του δανείου των 90 δισ. προς την Ουκρανία;
Η Ουκρανία πρέπει να αποφασίσει πώς θα χρησιμοποιηθούν τα δάνεια. Η βασική αρχή περιλαμβάνει ότι εάν πρόκειται για αμυντικό εξοπλισμό που δεν είναι διαθέσιμος στην Ευρώπη, η Ουκρανία έχει το δικαίωμα να τον αγοράσει από αλλού. Είναι λογικό οι ανάγκες της Ουκρανίας να βρίσκονται στο επίκεντρο και να έχουν οι Ουκρανοί το δικαίωμα να χρησιμοποιούν τον δανεισμό σύμφωνα με τις στρατιωτικές τους ανάγκες.
Πώς βλέπετε τις συνεισφορές στο PURL;
Η Σουηδία ανακοίνωσε ότι συνεισφέρουμε 100 εκατ. δολάρια μαζί με το Ηνωμένο Βασίλειο, την Ολλανδία και τη Νορβηγία. Πρόκειται για το τρίτο μας πακέτο, έχοντας συνεισφέρει συνολικά 430 εκατ. δολάρια στο PURL. Μέχρι στιγμής 24 από τους συμμάχους έχουν δεσμευτεί για το PURL. Υπάρχει όμως εξοπλισμός περίπου 1,5 δισ. δολαρίων που θα μπορούσε να είναι διαθέσιμος. Ενθαρρύνουμε όλους να επωφεληθούν, επειδή πρόκειται για εξοπλισμό που δεν παράγουμε στην Ευρώπη και που οι Ουκρανοί πραγματικά χρειάζονται κυρίως όσον αφορά την αεράμυνα και τον χειρισμό εισερχόμενων βαλλιστικών πυραύλων.
Πώς θα συνεισφέρετε στη νατοϊκή αποστολή Arctic Sentry;
Θα συμμετάσχουμε με το μαχητικό αεροσκάφος Gripen. Το χειριζόμαστε αυτή τη στιγμή από την Ισλανδία και θα μπορούσαμε να διευρύνουμε την αποστολή ώστε να αποτελέσει σημαντικό πλεονέκτημα και για την Arctic Sentry. Πολύ σύντομα θα ξεκινήσουμε την Cold Response, μια πολύ σημαντική στρατιωτική άσκηση με πάνω από 20.000 στρατιώτες, η οποία θα πραγματοποιηθεί στο βόρειο τμήμα της Νορβηγίας, της Σουηδίας και της Φινλανδίας. Υπάρχει δικαιολογημένη ανησυχία για την ασφάλεια στην Αρκτική λόγω του λιωσίματος των πάγων, των νέων εμπορικών οδών, που μπορεί να επηρεάσει τη στρατιωτική ισορροπία στον Βορρά. H Ρωσία επανεγκαθίσταται σε πολλά μέρη στην Αρκτική, τα οποία χρησιμοποιούσε στον Ψυχρό Πόλεμο. Είναι φυσικό η Συμμαχία να αναλάβει μεγαλύτερη ευθύνη και να εμπλακεί πλήρως και στην Αρκτική. Από όσο καταλαβαίνω, και οι Αμερικανοί θα εμπλακούν στην Arctic Sentry. Είναι σημαντικό για όλες τις χώρες, αν μπορούν, να συνεισφέρουν, αλλά ιδιαίτερα για τους επτά συμμάχους που θεωρούνται χώρες της Αρκτικής.
