Δεν είχα καμιά αμφιβολία ότι το σχόλιο του Ευ. Βενιζέλου για την εξαγγελθείσα αναθεώρηση θα προκαλούσε επιθέσεις από όσους αντιλαμβάνονται τον πολιτικό και νομικό διάλογο με οπαδικούς όρους. Και ήταν επίσης βέβαιο ότι θα επαναληφθεί η ανιστόρητη κατηγορία περί του άρθρου 86 «που έβαλε ο Βενιζέλος στο Σύνταγμα». Είδα όμως, με έκπληξη, την κατηγορία αυτή να επαναλαμβάνει και ο καθηγητής Νίκος Αλιβιζάτος, ο οποίος μας έχει δώσει μερικά από τα σημαντικότερα έργα συνταγματικής ιστορίας.
Η ιδιαίτερη αντιμετώπιση των υπουργικών αδικημάτων προβλεπόταν ήδη από το Προσωρινό Πολίτευμα (1822) και τον Νόμο της Επιδαύρου (1823) που όριζε εννεαμελή επιτροπή, η οποία εξέταζε τη βασιμότητα της κατηγορίας. Κατά το Σύνταγμα της Τροιζήνας (1827) ομοίως επιτροπή εξέταζε τη βασιμότητα της κατηγορίας και πρότεινε στη Βουλή, η οποία αποφάσιζε την παραπομπή. Στο Σύνταγμα του 1844 η Βουλή ασκούσε τη δίωξη και την υπόθεση δίκαζε ως δικαστήριο η Γερουσία και το ίδιο προέβλεπε και το Σύνταγμα του 1927.
Απευθείας πρόγονος της σημερινής διάταξης του άρθρου 86 Σ. είναι η πρόβλεψη του Συντάγματος του 1864. Μόνη η Βουλή είχε το δικαίωμα να κατηγορεί τους υπουργούς, τους οποίους παρέπεμπε σε Ειδικό Δικαστήριο αποτελούμενο από τον πρόεδρο του Αρείου Πάγου και δώδεκα μέλη που κληρώνονταν μεταξύ αρεοπαγιτών, προέδρων εφετών και εφετών. Την ίδια διαδικασία προέβλεπε και το άρθρο 80 του Συντάγματος του 1952.
Το Σύνταγμα του 1975 επανέλαβε τη ρύθμιση του Συντάγματος του 1952 με μόνες διαφορές ότι τα μέλη του Ειδικού Δικαστηρίου κληρώνονταν μεταξύ αρεοπαγιτών και προέδρων και ότι προστέθηκε μια παράγραφος η οποία όριζε ότι αν προκύψουν στοιχεία κατά μέλους της κυβέρνησης διαβιβάζονται στη Βουλή.
Το άρθρο 86 αναθεωρήθηκε το 2001. Οι τροποποιήσεις ήταν ότι προβλέφθηκε στο Σύνταγμα η αποσβεστική προθεσμία των δυο βουλευτικών συνόδων, ενώ με τον τότε ισχύοντα νόμο περί ευθύνης υπουργών η προθεσμία ήταν μιας βουλευτικής συνόδου, ότι η εκδίκαση των υποθέσεων ανατέθηκε σε δικαστήριο αποτελούμενο εξ ολοκλήρου από ανώτατους δικαστές και ότι καθήκοντα εισαγγελέα ασκεί μέλος της Εισαγγελίας του Αρείου Πάγου, ενώ με τον τότε ισχύοντα νόμο καθήκοντα εισαγγελέα ασκούσε βουλευτής – οι παλιότεροι θυμόμαστε τον κ. Κωνσταντόπουλο εισαγγελέα στη δίκη του Ανδρέα Παπανδρέου.
Δηλαδή, για όποιον έχει γνώσεις συνταγματικού δικαίου και ιστορίας, η διάταξη «που έβαλε ο Βενιζέλος» το 2001 υπήρχε επί της ουσίας όμοια ως προς την αρμοδιότητα της Βουλής να ασκεί τη δίωξη και την εκδίκαση της υπόθεσης από Ειδικό Δικαστήριο, 179 χρόνια πριν να τη «φέρει ο Βενιζέλος», 135 χρόνια πριν καν γεννηθεί και 42 χρόνια πριν γεννηθεί ο συνεπώνυμός του Ελευθέριος Βενιζέλος, για να έχουμε μια αντίληψη του ιστορικού και πολιτικού χρόνου. Αυτό που έκανε η αναθεώρηση του 2001 είναι ότι «αυξήθηκε» η συμμετοχή της δικαστικής εξουσίας στη διερεύνηση και εκδίκαση των ποινικών αδικημάτων των υπουργών και επιμηκύνθηκε ο χρόνος παραγραφής. Τα αντίθετα δηλαδή από αυτά για τα οποία κατηγορείται ο Βενιζέλος από τους «φρουρούς» της κυβέρνησης και τα τρολ των «ιδιωτικών ομάδων» και, δυστυχώς, και από τον σεβαστό καθηγητή, ο οποίος είμαι βέβαιος ότι θα διορθώσει το σφάλμα του, γιατί η δική του εντιμότητα και καλή πρόθεση δεν αμφισβητούνται από κανέναν.
Από εκεί και πέρα, καλό είναι να σκεφτούν κάποιοι γιατί σε όλο τον συνταγματικό βίο της χώρας υπήρχε τέτοια διάταξη και γιατί υπάρχουν ανάλογες ρυθμίσεις στις περισσότερες φιλελεύθερες κοινοβουλευτικές δημοκρατίες, γιατί στην αναθεώρηση του 2001 τη διάταξη που «έφερε ο Βενιζέλος» ψήφισε η συντριπτική πλειοψηφία της Βουλής, της Νέας Δημοκρατίας συμπεριλαμβανομένης, γιατί ο νυν Πρωθυπουργός στην πρότασή του, ως νέος βουλευτής, την οποία συχνά πυκνά επικαλείται, για την αναθεώρηση του άρθρου 86 το 2006 δεν πρότεινε την κατάργηση της αρμοδιότητας της Βουλής για τη δίωξη και της εκδίκασης από Ειδικό Δικαστήριο και γιατί εν τέλει η πλειοψηφία του κ. Μητσοτάκη το 2019 δεν τροποποίησε το άρθρο 86 ως προς αυτά, παρά μόνο κατάργησε την αποσβεστική προθεσμία, «ξεχνώντας» όμως να την καταργήσει και από τον νόμο, με αποτέλεσμα ήδη να έχουν παραγραφεί τα περισσότερα από τα αδικήματα για τα οποία θα μπορούσαν να ελεγχθούν τα μέλη των κυβερνήσεών της, π.χ. υποκλοπές, Τέμπη, ΟΠΕΚΕΠΕ. Η διάταξη έχει ιστορικό και κοινοβουλευτικό βάθος, έχει ratio, και τυχόν αναθεώρησή της θα πρέπει να γίνει ύστερα από σοβαρή συζήτηση και αφού εξηγηθεί τι πραγματικά ισχύει, γιατί ισχύει και αφού εξαφανιστούν από τον δημόσιο διάλογο οι ουρανομήκεις μπαρούφες που ακούγονται.
Ο Αντύπας Καρίπογλου είναι δικηγόρος
