Δεν θα χρειαστεί να περάσει πολλή ώρα – για την ακρίβεια πριν από τους τίτλους αρχής ακόμα – για να αντιληφθούμε ότι στην ταινία του Τζος Σάφντι «Marty Supreme» (ΗΠΑ, 2025) ο Τιμοτέ Σαλαμέ θα παίξει με πατημένο σανίδα το γκάζι για όλη τη διάρκειά της και χωρίς ανάσα. Και, πραγματικά, αυτό γίνεται. Ο νεαρός ηθοποιός, κάτοχος από την περασμένη Κυριακή του βραβείου Χρυσή Σφαίρα για ανδρική ερμηνεία Α’ ρόλου σε κωμωδία ή μιούζικαλ, είναι, κυριολεκτικά, ένας μαγνήτης. Ασταμάτητος, ασυγκράτητος, άφταστος και απρόβλεπτος, ο Σαλαμέ είναι η μηχανή που κινεί τα γρανάζια μιας ταινίας για την κατάκτηση του αμερικανικού ονείρου, την εποχή που υπήρχε ακόμα αμερικανικό όνειρο, στη δεκαετία του 1950, επτά περίπου χρόνια μετά τη λήξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Γιατί περί αυτού πρόκειται.
Ο Μάρτι Μάουζερ του Σαλαμέ είναι μια ανάμνηση. Μας θυμίζει τον καπάτσο, εύστροφο Αμερικανό, ο οποίος χωρίς πολλά μέσα και με μοναδικό όπλο τον ίδιο τον χαρακτήρα του ήταν ικανός να κάνει οτιδήποτε περνά από το χέρι του για να πετύχει. Είναι πανέξυπνος, πιστεύει στον εαυτό του, θέλει να γίνει πρωταθλητής του πινγκ-πονγκ και όχι διευθυντής καταστήματος υποδημάτων στο Μπρούκλιν, γιατί για εκεί τον προορίζουν. Αλλά πολύ συχνά κάνει λάθη και ακόμα πιο συχνά την πατάει. Και αυτό δίνει στην ταινία ψυχή – δεν σε αφήνει σε ησυχία. Ο Μάρτι ποτέ δεν το βάζει κάτω. Πέφτει, ξανασηκώνεται. Πέφτει, ξανασηκώνεται. Πέφτει, ξανασηκώνεται. Για να κατακτήσει τον χρηματοδότη του (τον υποδύεται εξαιρετικά ο καναδός επιχειρηματίας, επενδυτής, δημοσιογράφος, συγγραφέας, οικονομικός σχολιαστής και τηλεοπτική προσωπικότητα Κέβιν Ο’ Λίρι, γνωστός από το «Shark Tank») δεν θα διστάσει να την «πέσει» στη γυναίκα του, μια πρώην σταρ του σινεμά (η Γκουίνεθ Πάλτροου επίσης σε μια καλή στιγμή). Και ο παρορμητισμός του θα τον φέρει αντιμέτωπο με έναν αδίστακτο μαφιόζο (ο σκηνοθέτης Εϊμπελ Φεράρα σε ένα πολύ χαρακτηριστικό ρόλο) και σε κίνδυνο την έγκυο φίλη του (Οντέσα Α’Ζιόν). Η ίδια η ζωή του Μάρτι είναι ένας αγώνας πινγκ-πονγκ και η κινηματογράφησή της από τον Σάφντι (που είναι αδελφός του Μπεν Σάφντι, με τον οποίο είχε συν-σκηνοθετήσει την ταινία «Good Τime» με τον Ρόμπερτ Πάτινσον) διακρίνεται από μια τρομερή ενέργεια που σου κόβει την ανάσα. Σε σημείο που όταν η ταινία τελειώνει δεν έχεις καταλάβει ότι έχουν περάσει δυόμισι ώρες.
Τα μικρά πράγματα που αξίζουν
Οσο «στην κίνηση» και στο νεύρο βρίσκεται διαρκώς ο «Marty Supreme» τόσο ζεν και «ακίνητη», στην ακριβώς απέναντι όχθη, είναι η νοτιοκορεατική ταινία «Τι σου λέει αυτή η φύση» (Geu jayeoni nege mworago hani / What does that nature say to you, 2025). Οι έχοντες επαφή με το έργο του νοτιοκορεάτη σκηνοθέτη Χονγκ Σανγκ Σου γνωρίζουν τον χαρακτηριστικό φορμαλισμό των ταινιών του (θυμίζουμε την «Επόμενη μέρα μιας σχέσης», όπως και την «Ταξιδιώτισσα» με την Ιζαμπέλ Ιπέρ που έχουν παιχτεί στη χώρα μας). Σε όλες τις ταινίες του ο κινηματογραφικός φακός παραμένει σταθερός απέναντι στους ηθοποιούς, με υπομονή παρακολουθεί τα δρώμενα στο κάθε κάδρο. Χωρίς την παρέμβαση του μοντάζ, παρακολουθούμε ανθρώπους να συνομιλούν και, πράγματι, οι ηθοποιοί του Χονγκ Σανγκ Σου είναι που κάνουν την περισσότερη δουλειά. Αλλοι νιώθουν την υπομονή τους να εξαντλείται, άλλοι βυθίζονται στα μονοπλάνα του σκηνοθέτη και τα παρακολουθούν, αν όχι με όρεξη, τουλάχιστον με περιέργεια. Συνεπώς στην ταινία «Τι σου λέει αυτή η φύση», ο Χονγκ Σανγκ Σου μας καλεί να παρακολουθήσουμε μια ημέρα από την τυχαία επίσκεψη του Ντονγκουά (Σονγκ-Γκουκ Χα), ενός τριαντάρη ποιητή, στο σπίτι των γονιών της φίλης του Γιουνχί (Γιουν-Χι Τσο), κάπου έξω από τη Σεούλ, στην επαρχία. Από εκεί και πέρα, βλέπουμε αυτό που περίπου περιμένουμε, τις συναντήσεις του ποιητή με τα μέλη της οικογένειας της κοπέλας, τις συνομιλίες τους, το πώς περνούν την ώρα του. Ο πατέρας της Γιουνχί δείχνει γοητευμένος από το παλιό αυτοκίνητο του Ντονγκουά και τον φέρνει σε επαφή με τη φύση. Η μητέρα της φίλης του, όπως μαθαίνουμε, είναι επίσης ποιήτρια, ενώ η αδελφή της δείχνει παθιασμένη με ένα έγχορδο όργανο ονόματι gayageum. Ο Ντονγκουά συλλέγει και σχολιάζει εμπειρίες, εικόνες – γέλιο, ιστορίες, στοχασμός, φαγητό, ποτό. Αν τώρα κάτι τελικά «βγαίνει» μέσα από αυτά τα δρώμενα, αυτό είναι υπόθεση του κάθε θεατή. Ισως κάπως να περνά από τον νου μας ότι αυτά τα μικρά πράγματα που βλέπουμε, χωρίς καμία επιτήδευση, χωρίς κανένα εφέ, τίποτα με το ζόρι, είναι τελικά τα μόνα που πραγματικά αξίζουν στη ζωή.
Συζητήσεις διαρκείας
Περίπου της ίδιας λογικής με την ταινία «Τι σου λέει αυτή η φύση» είναι και η «Kontinental ’25» (διεθνής συμπαραγωγή με βάση τη Ρουμανία, 2025) του Ράντου Γιούντε, του οποίου το σκηνοθετικό ύφος, σε όλο σχεδόν το έργο του, διακρίνεται από την ίδια στατικότητα με του Χονγκ Σανγκ Σου, χωρίς ωστόσο τα συναισθήματα που προκαλούνται να είναι τα ίδια. Συζητήσεις διαρκείας και εδώ, ανάμεσα σε δύο, συνήθως, ηθοποιούς, μέσα από τις οποίες αναπτύσσεται το θέμα. Στο «Kontinental ’25» πυρήνας της ιστορίας είναι ένα πραγματικά σοβαρό ζήτημα των καιρών μας, αυτό της στέγασης και της έξωσης. Ολη η ταινία, που διαρκεί παραπάνω από δύο ώρες, ασχολείται με τις ενοχές μιας δικαστικής επιμελήτριας (Εστερ Τόμπα) που παλεύει με τη συνείδησή της επειδή εξαιτίας της ένας άστεγος (Γκαμπριέλ Σπαχιού) αυτοκτόνησε. Αυτό που ο Γιούντε κάνει είναι κάτι σαν μια συλλογή απόψεων γύρω από το θέμα, τις οποίες ακούμε παρακολουθώντας τη δικαστική επιμελήτρια να επαναλαμβάνει ξανά και ξανά την ίδια ιστορία. Στην αστυνομία, στη μάνα της, σε μια συνάδελφο, στον σύζυγό της, στον ιερέα, στον νεαρό κούριερ που για λόγους ασφαλείας κυκλοφορεί με το σύνθημα «ΕΙΜΑΙ ΡΟΥΜΑΝΟΣ» στην τσάντα μεταφορών πάνω στη μοτοσικλέτα του. Με τις απόψεις του καθενός, ο Γιούντε καλύπτει όλο το φάσμα της ρουμανικής κοινωνίας (και ίσως όχι μόνο), επισημαίνοντας – συχνά με ένα υπόγειο χιούμορ – τους λόγους που κάνουν τον κόσμο που ζούμε ακόμα περισσότερο άσχημο από όσο είναι. Ωστόσο, η ταινία πάσχει από σοβαρό πρόβλημα οικονομίας χρόνου, κάτι που την κάνει δύσκαμπτη και σε σημεία κουραστική, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι από πλευράς περιεχομένου είναι αδιάφορη.
Περιβαλλοντικό ντοκουμέντο
Με το ντοκιμαντέρ «Mankind’s folly» (Ελλάδα/Γαλλία, 2026), στο οποίο υπάρχει και ο υπότιτλος «Υβρις της ανθρωπότητας», ο έγκριτος δημοσιογράφος και ντοκιμαντερίστας Γιώργος Αυγερόπουλος («Agora: Από τη δημοκρατία στις αγορές», 2014, «Γάζα ερχόμαστε», 2010, «Παρόντες», 2021) αφήνει τον φακό του να σχολιάσει τα γεγονότα και τις συνέπειες που προκύπτουν από ένα ανατριχιαστικό φαινόμενο τραυματισμού του πλανήτη Γη: ανιχνεύει το φαινόμενο permafrost – το επί χιλιετηρίδες παγωμένο έδαφος που πλέον με ραγδαίους ρυθμούς ξεπαγώνει γκρεμίζοντας ό,τι έχει χτιστεί πάνω του, καταστρέφοντας τις υποδομές σε πολλά σημεία της Αρκτικής και όχι μόνο.
Μοιράζοντας την «ιστορία» σε δύο κατά βάση περιοχές (Βόρεια Αλάσκα, ΗΠΑ και Ανατολική Σιβηρία, Ρωσία, εκατέρωθεν του Βερίγγειου Πορθμού), ο Αυγερόπουλος απλώς καταγράφει τα γεγονότα και χωρίς να «εκβιάζει» τίποτα ωθεί σε σκέψεις τον (σκεπτόμενο) θεατή: ο κίνδυνος στις κατοικίες, τα δίκτυα ηλεκτρισμού, τους αγωγούς ορυκτών καυσίμων, τους δρόμους, ως και σε ολόκληρες πόλεις, όχι μόνο πλέον είναι υπαρκτός, αλλά έχει δημιουργήσει το φαινόμενο των «κλιματρικών προσφύγων»! Τα πράγματα είναι πολύ σοβαρά, λέει το φιλμ, καθώς το μόνο που πλέον μένει είναι να προσευχηθείς όπως ακούμε στην ταινία. Και όλα αυτά βεβαίως την ώρα που οι ηγέτες κρατών περιθωριοποιούν από την ατζέντα τους την κλιματική κρίση. Και όμως, αυτή η αστείρευτη ομορφιά που όχι μόνο χάνεται, αλλά μεταμορφώνεται σε μια επικίνδυνη ασχήμια, είναι εξίσου σοβαρή για το μέλλον του πλανήτη, εξίσου σοβαρή με τους πολέμους και την οικονομική αβεβαιότητα που αυτή την περίοδο τον έχουν καταρρακώσει. Ενα άκρως ενημερωτικό (και πολύ ανησυχητικό) περιβαλλοντικό ντοκουμέντο.
