Συνεχιζόμενη ανησυχία σχετικά με τον πιστωτικό κίνδυνο των καταναλωτικών δανείων στην ευρωζώνη διακρίνει η Τράπεζα της Ελλάδος (ΤτΕ) στην Ενδιάμεση Εκθεση Νομισματικής Πολιτικής που δημοσιεύθηκε στα τέλη Δεκεμβρίου. Σε αυτό το πλαίσιο, στο σύνολο της ευρωζώνης υπήρξε μέτρια αυστηροποίηση των κριτηρίων δανεισμού για καταναλωτικές δαπάνες. Στην Ελλάδα, τα κριτήρια χορήγησης καταναλωτικών δανείων έμειναν σταθερά σε όλο το 2025, όμως αυξήθηκε σημαντικά η αναλογία των απορριφθέντων αιτήσεων για δάνειο, την ώρα που η ζήτηση συνεχίζει να κινείται ανοδικά.
Τα καταναλωτικά δάνεια έχουν υποστηρίξει σημαντικά την πιστωτική επέκταση των ελληνικών τραπεζών στα δάνεια προς νοικοκυριά τα τελευταία χρόνια, με τις νέες εκταμιεύσεις στους πρώτους 10 μήνες του 2025 να ανέρχονται σε 1,59 δισ. ευρώ, αυξημένες κατά 10% σε σχέση με την ίδια περίοδο του 2024. Το ποσό αυτό αποτελεί ρεκόρ στις νέες εκταμιεύσεις καταναλωτικών δανείων στους πρώτους 10 μήνες του έτους από το 2013, όταν υπολογιζόταν στα 2,19 δισ. ευρώ. Βέβαια, απέχει σημαντικά από τις εποχές των… παχιών αγελάδων και των διακοποδανείων, καθώς το 2008 οι εκταμιεύσεις νέων καταναλωτικών δανείων στο δεκάμηνο ανέρχονταν σε 7,79 δισ. ευρώ!
Η μικρή, συγκριτικά, έκθεση των τραπεζών σε καταναλωτικά δάνεια καθησυχάζει σε έναν βαθμό τις ανησυχίες για ένα ξαφνικό «κοκκίνισμα» των δανείων. Τα «ανοιχτά» καταναλωτικά δάνεια στους ισολογισμούς των τραπεζών ανέρχονταν τον περασμένο Νοέμβριο σε 8,85 δισ. ευρώ και αντιστοιχούσαν στο 26% της συνολικής χρηματοδότησης των νοικοκυριών. Επί του συνόλου της χρηματοδότησης της ελληνικής οικονομίας από τις τράπεζες, τα καταναλωτικά δάνεια αντιστοιχούν σε λίγο περισσότερο από το 4%.
Ελλειψη ρευστότητας
Η ολοένα αυξανόμενη ζήτηση για καταναλωτικά δάνεια, πάντως, δείχνει ότι το μεγάλο πρόβλημα έλλειψης ρευστότητας που αντιμετωπίζουν τα νοικοκυριά… καλά κρατεί. Αυτό προκύπτει και από τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για το β’ τρίμηνο του έτους, όταν οι καταναλωτικές δαπάνες των νοικοκυριών ξεπέρασαν – για ακόμα ένα τρίμηνο – το διαθέσιμο εισόδημα. Ενώ το ακαθάριστο διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών ανήλθε σε 41,9 δισ. ευρώ, η ιδιωτική κατανάλωση έφτασε τα 43,2 δισ. ευρώ, με αποτέλεσμα οι καταναλωτές να «μπαίνουν μέσα» κατά περίπου 1,3 δισ. ευρώ.
Ετσι, η αποταμίευση εξακολουθεί να κινείται σε αρνητικά επίπεδα (-3%), αν και η εικόνα παρουσιάζει μια σχετική βελτίωση. Κομβικό ρόλο σε αυτό παίζει η διαρκώς αυξανόμενη ακρίβεια, ιδιαιτέρως στις τιμές των τροφίμων και των υπηρεσιών.
Ρευστότητα από neobanks
Σε αυτό το πλαίσιο, οι neobanks, δηλαδή οι μικρές, νέου τύπου τράπεζες με αποκλειστικά ψηφιακή παρουσία που έχουν αρχίσει να δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα, αναμένεται να παρουσιάσουν μέσα στο πρώτο τρίμηνο τα πρώτα τους δανειακά προϊόντα. Θα πρόκειται για «ενέσεις» ρευστότητας που θα δίνουν στον πελάτη γρήγορη πρόσβαση σε μετρητά. Συγκεκριμένα, η Snappi θα ξεκινήσει να προσφέρει καταναλωτικό δάνειο έως 1.000 ευρώ έναντι σταθερής, εφάπαξ προμήθειας (της τάξεως των 10-15 ευρώ), ενώ η Klarna θα ετοιμάζει την εισαγωγή του «fair financing» για τη χρηματοδότηση αγορών με σταθερό επιτόκιο, λίγο χαμηλότερο από τα αντίστοιχα των άλλων τραπεζών.
