Αμφίρροπη μάχη

Οι προεδρικές εκλογές της Κυριακής στην Πολωνία είναι σημαντικές όχι μόνο για την ίδια τη χώρα αλλά για την Ευρώπη συνολικά. Γιατί μας ενδιαφέρει η Πολωνία; Γιατί είναι μια μεγάλη χώρα που αναπτύσσεται με δυναμισμό και διεκδικεί ηγετική θέση στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Οι συνθήκες της ζωής βελτιώνονται συνεχώς για τους κατοίκους της (διπλασιασμός του ΑΕΠ τα τελευταία 20 χρόνια και πρόβλεψη για ετήσια ανάπτυξη 3,3% φέτος). Ποιοτικοί δείκτες  επιβεβαιώνουν την άνοδο του βιοτικού επιπέδου (όπως οι επιδόσεις των μαθητών που είναι πάνω από τον μέσο όρο των χωρών του ΟΟΣΑ). Λογικά, μαζί με τους δείκτες ευημερίας θα έπρεπε να  ανεβαίνει και η εθνική αυτοπεποίθηση των πολιτών.

Γιατί τότε, δύο χρόνια μετά τη νίκη των φιλοευρωπαϊστών με επικεφαλής τον Ντόναλντ Τουσκ, την Κυριακή μπορεί να  κερδίσει τις εκλογές ένας λαϊκιστής υποψήφιος;

Συνήθως αποδίδουμε την ενίσχυση των δυνάμεων του λαϊκισμού στο Μεταναστευτικό. Η κυβέρνηση Τουσκ όμως  δεν μπορεί να θεωρηθεί «φιλελεύθερη» στα θέματα της μετανάστευσης – ίσα ίσα!

Αρα, τι συμβαίνει και ένα κόμμα λαϊκιστικό και ένα καθαρόαιμο αντισυστημικό- ακροδεξιό μπορεί να κερδίσουν την πλειοψηφία;

Στη σημερινή Πολωνία ο λαϊκισμός χτίζεται πάνω στην αξιοποίηση της δυσαρέσκειας και της δυσανεξίας μεγάλου μέρους του πληθυσμού για τον «Αλλο», που δεν είναι τόσο ο ξένος, ο μετανάστης από την Αφρική ή τη Μέση Ανατολή αλλά ο διαφορετικός Πολωνός! Ο κοσμοπολίτης κάτοικος της Βαρσοβίας που ταξιδεύει στη Μεσόγειο ή στο Παρίσι, η Πολωνέζα που ντύνεται με ιταλικά ρούχα και δεν έχει πρόβλημα να παραδεχτεί ότι έκανε άμβλωση ή ο gay που δεν κρύβεται πια. Αυτή η νέα τάξη της Πολωνίας έχει μπει στο μάτι των  παραδοσιακών καθολικών Πολωνών. Ας σκεφτούμε ότι οι άνθρωποι αυτοί, ύστερα από χρόνια με κομμουνιστικό καθεστώς, εντάχθηκαν στην Ευρωπαϊκή Ενωση για να νιώσουν ασφαλείς – όχι για να αλλάξουν τις συνήθειες και τις πεποιθήσεις τους! Ηθελαν να μπορούν να ασκούν ελεύθερα τα θρησκευτικά τους καθήκοντα και βρέθηκαν σε ένα περιβάλλον όπου αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία είναι να μην εκδηλώνονται προκαταλήψεις κατά των άλλων θρησκειών. Είχαν μάθει ότι το σχολείο βγάζει καλούς καθολικούς και είδαν ότι η Ευρωπαϊκή Ενωση ενθαρρύνει τη διδασκαλία της σεξουαλικής αγωγής!

Ακριβώς πάνω στην πολιτισμική δυσανεξία για τη φιλελεύθερη Ευρώπη και όσους συμπατριώτες τους τη θαυμάζουν, χτίζεται η εκστρατεία της σημερινής αντιπολίτευσης. Ας παραφράσουμε τον Κλίντον «Είναι η ταυτότητα ανόητε – όχι η οικονομία»!

Με σημαντική την επιρροή των social

media, αφού εκεί μπορεί να απευθύνει κάποιος στοχευμένα μηνύματα ανάλογα με το τι προκαλεί δυσαρέσκεια στον κάθε χρήστη! Είσαι γυναίκα καθολική; Δες πώς γέμισε η Βαρσοβία μαντίλες σε μια γειτονιά (κι ας είναι ελάχιστες στην πραγματικότητα…). Είσαι παραδοσιακός άντρας αγρότης; Δες στο βίντεο αυτό τι δηλώνει ο υποψήφιος της «Πλατφόρμας  Πολιτών» για τα δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ. Και πάει λέγοντας…

Δεν συμμερίζομαι την ισοπεδωτική άποψη ότι τις εκλογές τις κρίνουν πλέον τα social media. Ολα παίζουν τον ρόλο τους και τίποτα δεν είναι από μόνο του καθοριστικό. Ομως όταν οι διαφορές σε ψήφους είναι πολύ μικρές, τότε η εκμετάλλευση της δυσανεξίας κάποιων στρωμάτων με στοχευμένη επικοινωνία μπορεί πράγματι να γείρει την πλάστιγγα.

Δεν γνωρίζουμε πώς θα εξελιχθεί η κυριακάτικη μάχη. Η προοπτική νίκης των συντηρητικών λαϊκιστών κινητοποιεί την άλλη πλευρά. Η Πολωνία φάνηκε πριν από δύο χρόνια να παίρνει ένα δρόμο φιλελεύθερο και έντονα φιλοευρωπαϊκό. Είναι τόσο αποτελεσματικοί οι λαϊκιστές ώστε να γυρίσουν το παιχνίδι ακόμη και σε μια χώρα που ανθεί οικονομικά;

Ο Χάρης Γούλιος είναι επικοινωνιολόγος, διευθυντής Μάρκετινγκ της Alter Ego Media