Η ατζέντα Ντράγκι {LF}της ΕΕ δεν είναι {LF}αρκετά φιλόδοξη

Λίγοι εθνικοί ηγέτες καταφέρνουν να σώσουν τις κοινωνίες τους έστω και μία φορά, πόσο μάλλον δύο φορές. Πέρυσι, ο Μάριο Ντράγκι είχε την ευκαιρία να το κάνει.

Η πρώτη ηρωική στιγμή του Ντράγκι ήρθε στο αποκορύφωμα της κρίσης του ευρώ το 2012, όταν, ως πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, δήλωσε πως η ΕΚΤ θα κάνει «ό,τι χρειαστεί» για να αποτρέψει μια χρηματοπιστωτική κατάρρευση. Στη συνέχεια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τού έδωσε και πάλι τα κλειδιά του μέλλοντος της Ευρώπης. Τον περασμένο Σεπτέμβριο δημοσίευσε μια σημαντική έκθεση για την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα, το κεντρικό μήνυμα της οποίας έχει γίνει πιο επίκαιρο από ποτέ. Η έκθεση Ντράγκι δείχνει πως το κατά κεφαλήν εισόδημα στις ΗΠΑ έχει αυξηθεί περισσότερο από ό,τι στην Ευρώπη μετά την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2008, καθώς η Ευρώπη έχει μείνει τεχνολογικά πίσω από την Αμερική και την Κίνα. Δεδομένου ότι αυτό το χάσμα παραγωγικότητας είναι γέννημα της χρόνιας υποεπένδυσης – οι εταιρείες της ΕΕ δαπάνησαν 270 δισ. ευρώ λιγότερα για έρευνα και ανάπτυξη από τις αντίστοιχες εταιρείες των ΗΠΑ μόνο το 2021 –, ο Ντράγκι συνιστά στην Ευρώπη να επεκτείνει τις επενδύσεις της κατά 750-800 δισ. ευρώ ετησίως (περίπου 4,4%-4,7% του ΑΕΠ). Αλλά η Ευρώπη δεν χρειάζεται επενδύσεις για τις επενδύσεις. Χρειάζεται επενδύσεις για οικονομική πρόοδο.  Η μεγαλύτερη αδυναμία της Ευρώπης είναι η έλλειψη μεγάλων εταιρειών που θα μπορούσαν να ανταγωνιστούν τις Alphabet (Google), Amazon και Microsoft. Περισσότερο από το 80% των ψηφιακών υποδομών και τεχνολογιών της Ευρώπης εισάγονται, και περίπου το 70% των θεμελιωδών μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης αναπτύσσονται στις ΗΠΑ.

Η Ευρώπη χρειάζεται επίσης ένα «τείχος προστασίας» για να αποτρέψει τους ξένους τεχνολογικούς κολοσσούς από το να καρπωθούν τα οφέλη των αυξημένων επενδύσεων σε ψηφιακές υποδομές.

Η Ευρώπη διαθέτει ήδη ισχυρές βιομηχανικές θέσεις στα μηχανήματα που χρησιμοποιούνται στην κατασκευή τσιπ (ASML), στην τεχνητή νοημοσύνη (Mistral) και στις υπηρεσίες cloud (SAP), και διαθέτει ισχυρά επιστημονικά θεμέλια από τα οποία μπορεί να αναπτύξει νέες τεχνολογίες και καινοτομίες. Αλλά για να μην αντιγράψει την ψηφιακή φεουδαρχία της Αμερικής, το ευρωπαϊκό μοντέλο θα πρέπει να αυστηροποιήσει την επιβολή της αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας και να εμποδίσει τις ξένες εξαγορές υποσχόμενων ευρωπαϊκών ψηφιακών εταιρειών. Επιπλέον, οι Ευρωπαίοι θα πρέπει να απαιτούν από τους ξένους τεχνολογικούς κολοσσούς να μοιράζονται την τεχνολογία τους ως προϋπόθεση για την πρόσβαση στις αγορές της ΕΕ.  Σε τελική ανάλυση, η ευρωπαϊκή ασφάλεια και κυριαρχία εξαρτώνται από την ικανότητα της Ευρώπης να αναπτύξει τον δικό της ψηφιακό τομέα. Ενώ η έκθεση Ντράγκι προσφέρει συστάσεις για το πώς θα επιτευχθεί αυτό, η στρατηγική που βασίζεται στην απορρύθμιση και τις υψηλότερες επενδύσεις είναι ανεπαρκής για την κλίμακα της πρόκλησης.

Η Μαριάνα Μαζουκάτο είναι καθηγήτρια Οικονομικών στο University College του Λονδίνου
Ο Μπενγκτ Ακε Λούντβαλ είναι καθηγητής στο Aalborg University Business School