Αντιδρώντας στην ψηφιακή φεουδαρχία

Η σύνοδος για την τεχνητή νοημοσύνη στο Παρίσι έρχεται σε μια κρίσιμη καμπή στην ανάπτυξη του ΑΙ. Το θέμα δεν είναι αν η Ευρώπη μπορεί να ανταγωνιστεί την Κίνα και τις Ηνωμένες Πολιτείες σε έναν αγώνα εξοπλισμών τεχνητής νοημοσύνης. Είναι αν οι Ευρωπαίοι μπορούν να πρωτοστατήσουν σε μια διαφορετική προσέγγιση που θέτει τη δημόσια αξία στο επίκεντρο της τεχνολογικής ανάπτυξης και της διακυβέρνησης. Το καθήκον είναι να απομακρυνθούμε από την ψηφιακή φεουδαρχία, τον όρο που επινόησα το 2019 για να περιγράψω το μοντέλο λειτουργίας κυρίαρχων ψηφιακών πλατφορμών.

Το AI δεν είναι απλώς ένας ακόμη κλάδος. Είναι μια τεχνολογία που θα διαμορφώσει όλους τους τομείς της οικονομίας. Αυτό σημαίνει ότι θα μπορούσε είτε να δημιουργήσει τεράστια αξία είτε να προκαλέσει σοβαρή βλάβη. Το ΑΙ απαιτεί για παράδειγμα πρόσβαση στις πλατφόρμες υπολογιστικού νέφους – όπως το Amazon Web Services, το Microsoft Azure και το Google Cloud. Αυτή η εξάρτηση καθιστά την καθοδήγηση της ανάπτυξης της τεχνολογίας προς το κοινό καλό πιο επείγουσα από ποτέ. Αντί να εποπτεύουμε ή να φορολογούμε τον τομέα μόνο εκ των υστέρων, πρέπει να δημιουργήσουμε ένα αποκεντρωμένο οικοσύστημα καινοτομίας που θα εξυπηρετεί το δημόσιο καλό.

Εταιρείες ανάπτυξης ΑΙ όπως η OpenAI και η Anthropic κρύβουν, μεταξύ άλλων, τις πηγές των δεδομένων εκπαίδευσής τους. Επιπλέον, ο μεγάλος και αυξανόμενος περιβαλλοντικός αντίκτυπος της τεχνητής νοημοσύνης λόγω ρύπων προσθέτει ένα ακόμη επίπεδο επείγοντος στην πρόκληση.

Ευτυχώς, οι πρόσφατες εξελίξεις υποδηλώνουν ότι είναι δυνατές εναλλακτικές οδοί. Η DeepSeek, η κινεζική εταιρεία τεχνητής νοημοσύνης, φαίνεται να έχει αποδείξει ότι συγκρίσιμες επιδόσεις μπορούν να επιτευχθούν με σημαντικά λιγότερη υπολογιστική ισχύ και κατανάλωση ενέργειας.

Αν και είναι πολύ νωρίς για να πούμε εάν η σημαντική ανακάλυψη της DeepSeek θα οδηγήσει σε αναδιάρθρωση της αγοράς, μας υπενθυμίζει ότι η καινοτομία σε επίπεδο λογισμικού παραμένει εφικτή και απαραίτητη για την αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων της τεχνητής νοημοσύνης.

Αν δεν αντιμετωπιστεί η φύση της ψηφιακής φεουδαρχίας, οποιαδήποτε προσπάθεια απελευθέρωσης πιο ισχυρής, βιώσιμης ανάπτυξης θα συντριβεί στους βράχους νέων και βαθύτερων ανισοτήτων. Ενας πιθανός δρόμος προς τα εμπρός είναι το «EuroStack», μια ανεξάρτητη πρωτοβουλία ψηφιακής υποδομής που περιλαμβάνει υπολογιστικό νέφος, προηγμένα τσιπ, τεχνητή νοημοσύνη και δεδομένα, όπου όλα θα διέπονται ως δημόσια αγαθά και όχι μέσω μονοπωλιακών επιχειρήσεων.

Πρέπει να διεκδικήσουμε εκ νέου την τεχνητή νοημοσύνη ώστε να παρέχει δημόσια αξία αντί να γίνουμε μια άλλη μηχανή εξαγωγής ενοικίων. Η Σύνοδος Κορυφής του Παρισιού για το ΑΙ προσφέρει μια ευκαιρία να επιδείξουμε αυτό το εναλλακτικό όραμα.

Η Μαριάνα Μαζουκάτο είναι καθηγήτρια Economics of Innovation and Public Value στο University College London