Μια πόλη γεμάτη αντιφάσεις

^«Αθήνα και πάλι Αθήνα…», αυτό τραγουδούσε κάποια άλλη εποχή η Σοφία Βέμπο. Μια εποχή που δεν έζησα κι όμως τη «νοσταλγώ» ενστικτωδώς. Τότε που όλα – ή σχεδόν όλα – φάνταζαν σαν κάδρο με χίλια χρώματα, φωνές και αρώματα.

Δεκαετίες μετά, η δικιά μου η Αθήνα πήρε υπόσταση μέσα στην εφηβεία, όταν ως παιδί της θάλασσας και της ανοιχτωσιάς ήρθα, από την Ανδρο στην Αθήνα, για να προετοιμαστώ για τις εξετάσεις στην Ιατρική Σχολή.

Ολα πρωτόγνωρα, όλα αλλιώτικα… Η βουή της πόλης, οι πλατείς δρόμοι και οι πλατείες, τα πάρκα, τα μαγαζιά, τα κέντρα, τα μνημεία, το ζωηρόχρωμο πλήθος…

Πολύχρωμη «παρέλαση». Μέσα στα επόμενα χρόνια, λοιπόν, έζησα και περπάτησα μέσα σε μια πολύχρωμη «παρέλαση». Εκεί όπου πάντα δέσποζε το αθηναϊκό φως: από το αχνό γαλάζιο της αυγής, μέχρι το τολμηρό μπλε της λιακάδας και το μαβί του σούρουπου.

Και κάτω από αυτό η πόλη… Μικρές ανάσες ανάμεσα στην ασφυξία του μπετόν έδιναν τα δέντρα. Οι ακακίες στην Ακαδημίας, οι τζακαράντες της Αθηνάς, οι γαζίες στο Παγκράτι. Και ο Εθνικός Κήπος ή το πάρκο Ριζάρη σαν καταφύγια για τις μεγάλες ζέστες. Μέσα σε αυτή την εικόνα θυμάμαι τα παιδιά… Στη δικιά μου Αθήνα, μέχρι το κατώφλι του 2000, ξεχώριζες τα παιχνίδια, τις φωνές και τα γέλια τους στις γειτονιές της πόλης. Κάτι που σήμερα μου λείπει αφάνταστα. Αυτή η αίσθηση ανεμελιάς που χάθηκε μέσα στο αστικό «οικοσύστημα» κατά τα επόμενα χρόνια.

Μετά θυμάμαι και τα νιάτα… Τα πολύχρωμα κορίτσια. Αυτά με τα μπλε μοντγκόμερι και τα βιβλία στο χέρι. Και τα άλλα με τα χρωματιστά μίνι και το Φαντάζιο στην τσάντα. Εξίσου συναρπαστικά αμφότερα.

Και μετά, οι φωτισμένες βιτρίνες των καινούργιων πολυκαταστημάτων: το Μινιόν, ο Δραγώνας, το Athenée, ο Κλαουδάτος και ο Κατράντζος.

Μαζί τους και τα παραδοσιακά σημεία, όπως ο Πάλλης, το Βιβλιοπωλείο της Εστίας ή ο Ελευθερουδάκης, απ’όπου, μεταξύ των βιβλίων που θα διάλεγες, θα έπαιρνες οπωσδήποτε τη «Λέξη» και την «Οδό Πανός».

Τα χρόνια της μετάβασης. Στα πρώτα χρόνια της μετάβασης σε πραγματική μεγαλούπολη, έχουν ήδη ξεφυτρώσει και νέα τοπόσημα: ο Πύργος των Αθηνών και το τελεφερίκ στον Λυκαβηττό. Το Χίλτον και το Κάραβελ. Αργότερα, ο Δρομέας της Ομόνοιας επί δημαρχίας Μιλτιάδη Εβερτ. Το Πολεμικό Μουσείο και η Εθνική Πινακοθήκη. Και μαζί τους όλες οι Κυριακές που σήμαιναν απαραιτήτως μια βόλτα σε κάποιο από αυτά.

Πολλές φορές παρασυρμένος από τις παρέες ή την περιπλάνηση, το στομάχι σου διαμαρτυρόταν για να σε οδηγήσει στου Γιαμπάνη, στη Φυλακή του Σωκράτη ή στου Απότσου. Και τα βράδια, ανάμεσα στους πολύβουους δρόμους και στα στενά με τα γιασεμιά, μοίραζες τον χρόνο σου στον παλιό καλό Λώρα, στη Ράτκα, στην Απανεμιά και στις Εσπερίδες, ή στον Κόμη αργότερα.

Κάποια πρωινά στριμωχνόσουν στο Brazilian μόνο και μόνο για να δεις τον Χατζιδάκι, τον Ταχτσή και τον Τσαρούχη. Ή ανηφόριζες για λουκουμάδες στου Μπόκολα – στο σημερινό Da Cappo – όπου μαζεύονταν οι γηραιότεροι για να αναπολήσουν την παλιά Αθήνα…

Οι Δευτέρες είχαν πρεμιέρες στο Παλλάς. Οι υπόλοιπες μέρες είχαν σινεφίλ ταινίες στο παλιό Ιλιον, στο Τριανόν, στο ιστορικό Αστυ ή στο Θησείον. Είχαν και θέατρο, όπου ζούσες το αδιαχώρητο για να απολαύσεις έναν Χορν, μια Λαμπέτη, έναν Κατράκη, ή για να δεις τις επιθεωρήσεις της Ελεύθερης Σκηνής…

Ενα βήμα πιο μπροστά. Ενα μεγάλο κομμάτι από αυτή την Αθήνα δεν υπάρχει πια. Σήμερα οι εικόνες της μαρτυρούν μια άλλη πόλη. Αλλοτε καλύτερη – άλλοτε χειρότερη… Στα χρόνια που ήρθαν είχα το προνόμιο ως «πρώτος πολίτης»της να κάνω ό,τι περνούσε από το χέρι μου για να την πάω ένα βήμα πιο μπροστά. Η αλήθεια είναι πως στην πράξη δεν αρκεί μόνο το συναίσθημα στα όμορφα, αλλά χρειάζεται και η λογική στα άχαρα. Πάνω σε αυτά λοιπόν δουλέψαμε και πετύχαμε πολλά, παρά την ανελέητη αντίδραση που δεχτήκαμε. Ετσι καταφέραμε να πρασινίσουμε την πόλη, με 12.500 νέα δέντρα και 100.000 φυτά, 24 νέους χώρους πρασίνου και αναπλάθοντας ταυτόχρονα τους ήδη υπάρχοντες. Τον ίδιο καιρό δουλέψαμε πολύ στην καθαριότητα, με 500 ειδικά οχήματα που περισυνέλεγαν καθημερινά γύρω τους 1.500 τόνους απορριμμάτων, δίνοντας ώθηση στην ανακύκλωση που εκτινάχθηκε την περίοδο εκείνη.

Την ίδια στιγμή, με οδηγό τις εικόνες της πρώτης νιότης μου, φιλοδόξησα να φέρω στο προσκήνιο την ανθρωπιά και τον πολιτισμό. Και πιστεύω πως το αποτέλεσμα τελικά μας δικαίωσε. Φτιάξαμε νέους παιδικούς σταθμούς και προγράμματα δημιουργικής απασχόλησης ενώ αναβαθμίσαμε σημαντικά τα κτίρια των σχολείων μας. Εξελίξαμε τις Λέσχες Φιλίας για τους μεγαλύτερους, δημιουργήσαμε εξαιρετικά Δημοτικά Ιατρεία, ενώ δώσαμε βάρος στις παιδικές χαρές και στα προγράμματα άθλησης για όλες τις ηλικίες. Πήραμε στα χέρια μας τον θησαυρό του πολιτισμού και τον τιμήσαμε μέσα από τη μουσική, το θέατρο και τις βραδιές κινηματογράφου στις γειτονιές. Τότε ήταν που ανεβάσαμε ταχύτητες και στην Τεχνόπολη, στο Μουσείο Μαρία Κάλλας, στη Δημοτική Πινακοθήκη και στο Πολιτιστικό Κέντρο Μελίνα. Και όλα αυτά για να νιώσει ο κάθε πολίτης και ο κάθε φιλοξενούμενος της πόλης ότι ανήκει σε αυτήν. Να αισθανθεί ότι η Αθήνα τον αγαπάει και ότι μπορεί να του προσφέρει αυτό που χρειάζεται. Κι έτσι, με τη σειρά του, να την αγαπήσει κι εκείνος…

Αυτή λοιπόν η αγάπη κρατάει δεκαετίες. Για μια πόλη γεμάτη ομορφιές, γεμάτη αντιφάσεις, γεμάτη δυσκολίες και συνεχείς μετασχηματισμούς, που είτε τη λατρεύεις, είτε την αποφεύγεις. Προσωπικά εξακολουθώ να ανήκω στους πρώτους: παραμένω αθεράπευτα ρομαντικός και πιστός θαυμαστής της, γι’ αυτό και συνεχίζω να λέω πάντα «Αθήνα και πάλι Αθήνα…».

Ο Νικήτας Κακλαμάνης είναι Πρόεδρος της Βουλής των Ελλήνων