Ποια Συρία;

Αφού στη Συρία πάνε πρόσφυγες από τον Λίβανο, η Συρία πρέπει να είναι ασφαλής χώρα. Αυτό είχε δηλώσει πριν από μερικές εβδομάδες ο αυστριακός καγκελάριος στο πλαίσιο της Συνόδου Κορυφής της ΕΕ.

Είναι προφανές ότι αυτή η δήλωση μοιάζει εντελώς άτοπη και ατυχής σήμερα, όταν μετά την πτώση του Ασαντ και το τέλος της αιμοσταγούς διακυβέρνησής του τρεις τουλάχιστον χώρες διεξάγουν πολεμικές επιχειρήσεις στο έδαφος της πολύπαθης αυτής χώρας.

Οι ΗΠΑ βομβαρδίζουν στόχους οι οποίοι σχετίζονται με το Ισλαμικό Κράτος, η Τουρκία πραγματοποιεί επιχειρήσεις εναντίον των Κούρδων και το Ισραήλ βομβαρδίζει στρατιωτικές υποδομές.

Παρ’ όλα αυτά πολλά κράτη-μέλη της ΕΕ έχουν ήδη προχωρήσει στη λήψη μέτρων με αφορμή την «αλλαγή» στη Συρία, παγώνοντας τη διαδικασία ασύλου για τους σύρους πρόσφυγες. Αυτό σημαίνει είτε ότι δεν δέχονται αιτήματα ασύλου από πολίτες Συρίας, είτε, όπως σκέφτεται να κάνει η Ελλάδα, δεν εκδίδονται αποφάσεις ασύλου. Αυτό έχει μια λογική, αφού ο λόγος που δίνεται άσυλο, δηλαδή η βία του καθεστώτος Ασαντ, έχει εκλείψει. Βέβαια αυτό δεν σημαίνει ότι όλα βαίνουν καλώς και δεν υπάρχουν προβλήματα και ξαφνικά η Συρία είναι ασφαλής, αφού, όπως είπαμε, η χώρα είναι ακόμη πεδίο πολεμικών επιχειρήσεων.

Επιπλέον πρέπει να δούμε πώς θα εξελιχθεί η διαδικασία μετάβασης, αφού για την ώρα η κυβέρνηση είναι προσωρινή και δεν είναι σαφές πώς θα λειτουργήσει το κράτος.

Αν και μοιάζει εξαιρετικά πρόωρο το ερώτημα που αφορά τη διεξαγωγή εκλογών, είναι κρίσιμο στο πλαίσιο μιας συζήτησης για την επιστροφή στη δημοκρατική ομαλότητα. Ποιοι θα λάβουν μέρος; Θα υπάρξουν αποκλεισμοί; Κ.τλ.

Εκτός εάν επικρατήσει η λογική «ο σκοπός αγιάζει τα μέσα» και η πτώση του Ασαντ θεωρηθεί «η λύση στο πρόβλημα» και αποφασιστεί ότι πλέον η Συρία είναι ασφαλής και δεν συντρέχει λόγος ασύλου για τους πολίτες της. Μοιάζει ακραίο αλλά δεν θα μπορούσε να αποκλειστεί ως πιθανότητα, αφού φαίνεται ότι πολλές χώρες προτιμούν μια εύκολη και γρήγορη λύση στο «πρόβλημα» των προσφύγων.

Πάντως η Ευρωπαϊκή Επιτροπή με τη σειρά της τόνισε ότι «δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις για την ασφαλή, εθελοντική και αξιοπρεπή επιστροφή στη Συρία».

Η κατάσταση είναι πολύ ρευστή ακόμη και δεν είναι εύκολο να γίνουν προβλέψεις για το πού θα οδηγηθεί η κατάσταση, με το ερώτημα «ποια Συρία;» να έχει λογική, αλλά για τους πρόσφυγες είναι σαφές ότι δεν πρέπει να μείνουν σε νομικό κενό για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα και τα κράτη που έχουν επιλέξει να «παγώσουν» τις διαδικασίες ασύλου θα πρέπει να τις επαναφέρουν το ταχύτερο δυνατόν. Ετσι κι αλλιώς όποιοι άνθρωποι θέλουν να επιστρέψουν στη Συρία μπορούν να το κάνουν και ως αναγνωρισμένοι πρόσφυγες.

Δεν μπορούμε να επιτρέψουμε να εργαλειοποιηθεί το άσυλο για κανέναν λόγο.

Ο Λευτέρης Παπαγιαννάκης είναι διευθυντής του Ελληνικού Συμβουλίου για τους Πρόσφυγες