«Ο Τραμπ θα είναι απρόβλεπτος»

Υπάρχει ο κίνδυνος ο Τραμπ να οδηγήσει την Ευρώπη σε διάσπαση αν δεν υπάρξει κοινή ευρωπαϊκή στρατηγική με στόχο να αντιμετωπιστούν οι πολιτικές του, εκτιμά στη συνέντευξή του στα «ΝΕΑ» ο Τζάκσον Τζέινς, ανώτερος συνεργάτης του German Marshall Fund (GMF) στην Ουάσιγκτον. Ο πολιτικός αναλυτής τονίζει πάντως ότι οι Ευρωπαίοι δεν έχουν άλλη επιλογή παρά να αντιμετωπίσουν τον Τραμπ είτε από κοινού είτε μεμονωμένα.

Πώς προδιαγράφεται η επόμενη μέρα στις ΗΠΑ μετά τη νίκη Τραμπ;

Ολοι είμαστε σε σοκ. Ο Τραμπ θα είναι όσο απρόβλεπτος ήταν στην πρώτη του θητεία. Το ερώτημα που τίθεται είναι πού θα θέσει έμφαση για να αποδείξει ότι μπορεί, όπως υποστήριζε, «να το φτιάξει» (I will fix it), να πει «μου δώσατε την εξουσία και εγώ έφτιαξα τα πράγματα». Αλλά θα πρέπει να έχει αποδείξεις. Οταν εκλέχθηκε την πρώτη φορά είχε πει ότι θα έχτιζε το τείχος και το Μεξικό θα το πλήρωνε. Αυτό δεν συνέβη, το Μεξικό δεν πλήρωσε και το τείχος είναι ημιτελές. Θα πρέπει να αποφασίσει πού θα δώσει έμφαση τα δύο πρώτα χρόνια μέχρι τις ενδιάμεσες εκλογές του 2026. Θα είναι απρόβλεπτος.

Στην εξωτερική πολιτική ποιον δρόμο εκτιμάτε ότι θα ακολουθήσει;

Θα προσπαθήσει να κάνει τουλάχιστον μία κίνηση εξωτερικής πολιτικής για να πει ότι τα κατάφερε. Είτε με παύση του πυρός στην Ουκρανία είτε με μια κίνηση όσον αφορά τη Μέση Ανατολή, ώστε να υποστηρίξει ότι τα κατάφερε, όπως με τις Συμφωνίες του Αβραάμ. Θα θελήσει να πει ότι έχω τα προσόντα για το Νομπέλ Ειρήνης. Αν όμως δεν καταφέρει να γίνουν τα πράγματα σε 24 ώρες, όπως λέει, ή να αλλάξει τον κόσμο, όπως νομίζει ότι μπορεί, δεν γνωρίζουμε πώς θα αντιδράσει. Και εδώ θα είναι «απρόβλεπτος». Και υπάρχουν πολλά ερωτήματα που καθιστούν την κατάσταση ακόμα πιο απρόβλεπτη. Ποιοι θα εργαστούν για αυτόν, ποιοι θα βρίσκονται στον στενό του κύκλο, ποιος θα τον συμβουλεύει. Παρά τη συζήτηση για το Project 2025, είναι δύσκολη οποιαδήποτε πρόβλεψη.

Θα καταφέρει η Ευρώπη να συνεργαστεί με τον Τραμπ;

Δεν έχει άλλη επιλογή. Το ερώτημα είναι πώς θα κινηθούν οι ηγέτες στη Βαρσοβία, στο Παρίσι, στη Μαδρίτη, στο Λονδίνο κ.λπ., προκειμένου να αντιμετωπίσουν τον παράγοντα του απρόβλεπτου Τραμπ. Μια επιλογή θα ήταν μια συντονισμένη προσπάθεια εντός της ΕΕ υπό την ηγεσία της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Αλλά μπορεί να υπάρξει το αντίθετο αποτέλεσμα. Αντί να υπάρξει συναίνεση, η Ευρώπη να κινηθεί προς απο-συναίνεση για το πώς θα αντιμετωπιστεί ο Τραμπ. Ο Ορμπαν θα θέλει να έχει μια ιδιαίτερα κοντινή σχέση με τον Τραμπ, διότι προετοιμάστηκε για αυτό. Δεν γνωρίζουμε προς τα πού θα κοιτάξουν οι ευρωπαίοι ηγέτες όταν θα αναζητούν το ίδιον συμφέρον όταν αφορά τους εμπορικούς πολέμους ή άλλου είδους σχέσεις με τις ΗΠΑ. Υπάρχει ο κίνδυνος ο Τραμπ να οδηγήσει την Ευρώπη σε διάσπαση όσον αφορά είτε την ΕΕ είτε το ΝΑΤΟ, αν δεν υπάρξει κοινή ευρωπαϊκή στρατηγική για να αντιμετωπιστεί. Η σχέση μεταξύ Παρισιού και Βερολίνου έχει διαλυθεί. Δεν γνωρίζουμε πού θα βρίσκονται τα κέντρα εξουσίας της ΕΕ τα επόμενα χρόνια, ας δούμε τη Μελόνι στην Ιταλία, που επιδιώκει να παίξει ρόλο για το μέλλον της Ευρώπης, όπως ο Ορμπαν. Ο Σολτς βρίσκεται σε αδύναμη θέση, ενώ στο Παρίσι η κατάσταση για τον Μακρόν είναι δύσκολη. Αυτό σημαίνει ότι η Ευρώπη μπορεί να αποτύχει. Οχι ως Ενωση, αλλά υπό την έννοια ότι δεν θα μπορεί να έχει συναίνεση για να αντιμετωπίσει τις πολιτικές του Τραμπ. Αλλά οι Ευρωπαίοι δεν έχουν άλλη επιλογή παρά να αντιμετωπίσουν τον Τραμπ και το ερώτημα είναι αν θα το κάνουν από κοινού ή μεμονωμένα.

Με τα δεδομένα αυτά πώς θα συνιστούσατε να αντιμετωπίσει η Ευρώπη τον Τραμπ;

Υπάρχουν φυγόκεντρες δυνάμεις εντός της Ευρώπης που θα αμφισβητούν το πώς θα πρέπει να ελιχθεί γύρω από τις επιδιώξεις του Τραμπ για ζητήματα ασφάλειας, εμπορίου, οικονομίας, τεχνολογίας. Θα είναι πρόκληση για την Ευρώπη διότι υπάρχουν πολλοί μη αστάθμητοι παράγοντες για να γνωρίζει κανείς τι προτεραιότητες πρέπει να τεθούν. Υπάρχει ένας πόλεμος, που ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι μπορεί να τελειώσει. Πώς θα το κάνει χωρίς να θυσιάσει την Ουκρανία στον Πούτιν, πόσο ενωμένη θα είναι η Ευρώπη έναντι του ενδεχόμενου αυτού; Τα πράγματα για την Ευρώπη δυσκολεύουν ακόμα περισσότερο με την επικράτηση των Ρεπουμπλικανών στη Γερουσία. Ενα από τα τυφλά σημεία της συζήτησης στην Ευρώπη για τις εκλογές στις ΗΠΑ είναι το ότι αγνοήθηκε η σύνθεση του Κογκρέσου. Αλλά ανεξάρτητα από τις αμερικανικές εκλογές η Ευρώπη έχει προβλήματα – τα οποία θα πρέπει να αντιμετωπίσει –, με τις αμυντικές ικανότητες, την οικονομία, η ύφεση σας κοιτά κατάματα, ιδίως στη Γερμανία.

Ως προς το ΝΑΤΟ θα κινηθεί ο Τραμπ προς την κατεύθυνση για την οποία έχει ήδη προϊδεάσει;

Θα είναι απρόβλεπτος τόσο σχετικά με την απαίτηση να παίξει η Ευρώπη μεγαλύτερο ρόλο στις αμυντικές ικανότητες όσο και στις διαπραγματεύσεις που θεωρεί ότι μπορεί να κάνει για την Ουκρανία. Επίσης δεν μπορούμε να γνωρίζουμε αν θα σταματήσει πραγματικά την αμερικανική χρηματοδότηση στην Ουκρανία από το 2025. Πολλά θα εξαρτηθούν από το αν οι Ευρωπαίοι θα ανταποκριθούν στην πρόκληση. Ο Μαρκ Ρούτε θα πρέπει να αφιερώσει πολλή σκέψη, διότι δεν θα είναι εύκολο για αυτόν να έχει γρήγορα τη Συμμαχία μαζί του. Και αποτελεί ερώτημα το πόσο γρήγορα μπορεί η Ευρώπη να ανταποκριθεί στο αίτημα Τραμπ για μεγαλύτερες αμυντικές δαπάνες. Αλλά το μείζον άμεσο πρόβλημα για την Ευρώπη θα είναι αν πει ότι «από το 2025 σταματάμε με τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας και πρέπει να την αναλάβετε εσείς». Οι συνέπειες θα είναι σημαντικές και μακροπρόθεσμα. Ο άνθρωπος αυτός είναι συναλλακτικός, όλα γίνονται με ανταλλάγματα και κανένας δεν γνωρίζει πώς θα παίξει τα παιχνίδια αυτά. Είναι μια κλήση αφύπνισης για την Ευρώπη.

Τι θα πρέπει να κάνουν τώρα οι Δημοκρατικοί;

Οι Δημοκρατικοί θα πρέπει να εισέλθουν σε μια βαθιά ενδοσκόπηση. Εκτιμώ ότι έχουν αρκετούς ανθρώπους οι οποίοι θα μπορέσουν να ηγηθούν του κόμματος, αλλά δεν πρέπει να χάσουν χρόνο. Θα είναι πάντως πρόκληση να υπάρξει πρόοδος και να μαζευτούν τα κομμάτια. Ενας που θα μπορούσε να το κάνει είναι ο κυβερνήτης της Πενσιλβάνια. Οποιοσδήποτε και να έχανε τις εκλογές αυτές, το κόμμα θα έπρεπε να κάνει μια μεγάλη κάθαρση, να καταλάβουν γιατί έχασαν και να προετοιμαστούν για τις επόμενες εκλογές του 2026 και του 2028.