Ο Τραμπ-ούκος μπαλαντέρ!

Πολλά χρόνια πριν από την παγκόσμια εισβολή και επιβολή του από τη θέση του προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών, όραμα του Ντόναλντ Τραμπ ήταν να πάρει τη Νέα Υόρκη της παρακμής στη δεκαετία του 1970 και να την κάνει καινούργια. Στην περίοδο αυτή, από τα μέσα της δεκαετίας του 1970 ως τα τέλη εκείνης του 1980, στην οποία βλέπουμε τη σταδιακή άνοδο του Τραμπ στον κόσμο των επιχειρήσεων και την εξάπλωση της ακίνητης περιουσίας του, τοποθετείται η θαυμάσια ταινία του Αλι Αμπάσι «The apprentice» (ΗΠΑ, 2024) που έκανε πρεμιέρα πριν από μερικούς μήνες στο Φεστιβάλ των Καννών.

Με έναν Σεμπάστιαν Σταν σε εξαιρετική φόρμα, ο ιρανός σκηνοθέτης, που εδώ και χρόνια ζει και εργάζεται στη Δύση (προηγούμενή του ταινία είναι η «Ιερή αράχνη»), αποπειράται μια καταγραφή στιγμών από τα στάδια από τα οποία ο Τραμπ χρειάστηκε να περάσει προκειμένου να χτίσει την αυτοκρατορία του. Δύσκολα μπορείς να φανταστείς ότι αυτός ο αλαζονικός, άξεστος, αγενής, σεξιστής τραμπούκος ξεκίνησε με το να χτυπάει πόρτες άθλιων διαμερισμάτων συγκροτήματος πολυκατοικιών που ανήκαν στην οικογένειά του για να εισπράξει το ενοίκιο. Πόσω μάλλον το ότι αντί για χρήματα δεχόταν ύβρεις, ροχάλες, σκουπίδια και καυτό λάδι – με μια λέξη ταπείνωση. Η ταινία λέει ότι ενώ ο Τραμπ είχε μέσα του το μικρόβιο του εξουσιαστή από την αρχή, χρειαζόταν τον κατάλληλο άνθρωπο που θα του έδινε τη σωστή καθοδήγηση για να μπορέσει να το καλλιεργήσει. Και αυτός ο άνθρωπος ήταν ο Ρόι Κον, ένας ιδιοφυής μεγαλοδικηγόρος τον οποίο υποδύεται μαγνητικά ο Τζέρεμι Στρονγκ, σε μια ερμηνεία που αξίζει μεγάλη βράβευση. Με την ευστροφία, τη διορατικότητα αλλά και τις κατάλληλες διασυνδέσεις, ο Κον, που είχε το προφίλ του πιστού πατριώτη, άρρηκτες σχέσεις με τη μαφία και την ικανότητα να εκβιάζει πολιτικούς, έβαλε λάδι στη μηχανή Ντόναλντ Τραμπ και τον βοήθησε να ανοίξει τους ορίζοντές του, κάνοντάς τον πιο ανοιχτόμυαλο. Τον δίδαξε ότι για να πετύχεις πρέπει να γίνει «killer» και ότι αυτός, τελικά, είναι ο μόνος τρόπος για να κατακτήσεις το αμερικανικό όνειρο.

Εκεί εστιάζει ο Αμπάσι και το κάνει καλά, γιατί η μεταμόρφωση του Τραμπ γίνεται σχεδόν υπόγεια. Χωρίς καλά καλά να το καταλαβαίνουμε, βλέπουμε πως ο σχετικά ντροπαλός, συγκρατημένος αλλά πάντα φιλόδοξος Ντόναλντ Τραμπ ξέφυγε από τη σκιά τού (επίσης σκληρού) πατέρα του (Μάρτιν Ντόνοβαν) και εξελίχθηκε στο αδίστακτο «τέρας» που όλοι γνωρίζουμε. Το επίτευγμα αυτής της ταινίας είναι ότι το ενδιαφέρον της είναι στην ερμηνεία του φαινομένου Τραμπ, ενός πραγματικά αντιπαθητικού ανθρώπου, που ούτε ωραιοποιείται ούτε ηρωοποιείται. Το αντίθετο μάλιστα. Ο Αμπάσι τον γελοιοποιεί, κυρίως σε ό,τι αφορά τις παιδικές εμμονές του με το πάχος που ήθελε να αφαιρέσει μέσω χειρουργικής επέμβασης, την αραιότητα των μαλλιών του που τον απασχολούσε συνέχεια, τον φόβο του για το AIDS (νόμιζε ότι μεταδίδεται με την αναπνοή!) και τη σχέση με τη γυναίκα του Ιβάνα Τραμπ (Μαρία Μπακάλοβα), με την οποία σύντομα δεν μπορούσε να κάνει σεξ.

Γράμμα από τη Δυτική Οχθη

Διαμαρτυρίες, καταπίεση, αδιέξοδο. Πιάνεται κυριολεκτικά η ψυχή σου παρακολουθώντας το ντοκιμαντέρ «Καμιά άλλη γη» (No other Land, Κατεχόμενη Παλαιστίνη/Νορβηγία, 2024), που χωρίς να προσφέρει λύσεις καταγράφει μια σκληρή πραγματικότητα, υπογραμμίζοντας το μέγεθος της αδικίας που λαμβάνει χώρα στην περιοχή Masafer Yatta της Δυτικής Οχθης στη Παλαιστίνη που εδώ και πέντε χρόνια εκκαθαρίζεται από Παλαιστινίους (ύστερα από απόφαση του ισραηλινού δικαστηρίου που πάρθηκε 22 χρόνια μετά!). Στην ταινία, που είναι το αποτέλεσμα της συλλογικής δημιουργίας μιας ομάδας παλαιστίνιων και ισραηλινών ακτιβιστών, βλέπουμε μπουλντόζες να γκρεμίζουν καλύβες και σπίτια, μανάδες και νήπια να κλαίνε, ακόμα και άοπλους ανθρώπους να πυροβολούνται εν ψυχρώ. Η διεθνής κοινότητα απούσα, καμία απολύτως βοήθεια, κανένα στήριγμα και το ποσοστό της αδικίας να αυξάνεται διαρκώς.

Αξονας του ντοκιμαντέρ ο Μπάζελ, ένας νεαρός παλαιστίνιος δικηγόρος (που αναγκάζεται να δουλέψει οικοδόμος αφού άλλος δρόμος δεν υπάρχει), ο οποίος παλεύει με μόνο στήριγμα έναν ισραηλινό δημοσιογράφο, του Γιουβάλ Εϊμπραχαμ που κινηματογραφεί την καταστροφή της περιοχής (αυτοί οι δύο μαζί με τους Ρέιτσελ Ντορ, Χαμντάν Μπαλάλ υπογράφουν την παραγωγή, τη σκηνοθεσία, το σενάριο και το μοντάζ της ταινίας). «Ενδιαφέρει πολλούς στο Ισραήλ αυτό το ρεπορτάζ που κάνεις για εμάς;» ρωτά κάποια στιγμή ο Μπαζέλ τον Γιουβάλ. «Οχι πολλούς» απαντά εκείνος. Ομως το κάνει γιατί κάποια πράγματα οφείλουν να γίνουν ανεξαρτήτως από το πόσοι θα τα αφουγκραστούν και αν.

Ενα ζευγάρι, τρεις εποχές

Μια από τις πιο μυστηριώδεις «ερωτικές» ταινίες με στοιχεία επιστημονικής φαντασίας που έχουμε δει τα τελευταία χρόνια, το «Θηρίο» (La bete, Γαλλία, 2023) του Μπερτράν Μπονελό είναι μοιρασμένο σε τρία μέρη, σε τρεις διαφορετικές χρονικές περιόδους, σε μια προσπάθεια «διαλόγου» ανάμεσα σε παρελθόν, παρόν και μέλλον (1910, 2014, 2044). Κοινός παρονομαστής και στις τρεις ιστορίες είναι ένα ζευγάρι, η Λεά Σεϊντού και ο Τζορτζ Μακέι, η σχέση των οποίων (μεταξύ τους και με τον υπόλοιπο κόσμο) είναι η πρώτη ύλη της ταινίας. Θα μπορούσες να πεις ότι το «θηρίο» του τίτλου είναι το ίδιο το ανθρώπινο συναίσθημα. Οσο πιο πίσω πηγαίνουμε τόσο τα συναισθήματα γίνονται πιο γνήσια και καθαρά, την ώρα που δείχνουν θολά στο παρόν και εντελώς εξαφανισμένα στο μέλλον (σαν ξένο σώμα). Αυτό το παράξενο μείγμα είναι «δύσκολο» στη χώνεψή του αλλά εύγευστο και πολύ γοητευτικό στην όψη, όπως και στην αισθητική του.

Λάιτ ιρλανδικό «Trainspotting»

Η ανάγκη των ιρλανδόφωνων της Βόρειας Ιρλανδίας να κάνουν γνωστή τη φωνή τους στον κόσμο είναι το βασικό μοτίβο της ταινίας «Kneecap» (Αγγλία/Βόρεια Ιρλανδία, 2024), η οποία μάλιστα κέρδισε το βραβείο κοινού στο φετινό Φεστιβάλ του Σάντανς. Ο τίτλος παραπέμπει σε ένα ραπ ιρλανδέζικο συγκρότημα που κατάφερε αυτό ακριβώς, έχοντας πρώτα περάσει από την κόλαση (πρόκειται για αναπαράσταση αληθινής ιστορίας που τοποθετείται στο Μπέλφαστ μετά την εποχή των Troubles, όταν οι Kneecap έκαναν την εμφάνισή τους θέτοντας το υπόβαθρο για την αναβίωση της ιρλανδικής γλώσσας ενάντια στο κατεστημένο). Ολα αυτά στην ταινία μεταφράζονται ως dealing ναρκωτικών, αποξένωση, διαλυμένες οικογένειες βυθισμένες στον πόνο και, κυρίως, βίαιη αντιμετώπιση από τη βρετανική αστυνομία. Ο κόσμος της ταινίας «Kneecap» σφύζει από ενέργεια αλλά συγχρόνως έχει την όψη μιας κάπως πιο light εκδοχής του «Trainspotting», που προφανώς υπήρξε μια από τις εμπνεύσεις του σκηνοθέτη Ριτς Πέπιατ, πρώην δημοσιογράφου.

Ασιατική ενηλικίωση

Αθόρυβα σκληρό λόγω περιεχομένου αλλά συγχρόνως ειλικρινές και τίμιο στην αντιμετώπισή του, το «οικογενειακό δράμα» «Σύντομη ιστορία μιας οικογένειας» (Jia ting jian shi /Brief history of a family, Κίνα/Δανία/Γαλλία/Κατάρ, 2024) εξετάζει τις συνέπειες της επίμονης προσήλωσης των ευκατάστατων γονέων ενός αγοριού προς τον ορφανό από μητέρα φίλο του. Το ξένο αγόρι, που καταπιέζεται από τον πατέρα του, φιλοξενείται στο σπίτι του φίλου του και σιγά σιγά τον υποσκιάζει. Είναι καλύτερος μαθητής, δείχνει πιο έξυπνος, πιο φερέγγυος. Οι ξένοι γονείς αντιλαμβάνονται ότι πάνω στον καινούργιο επισκέπτη αντικρίζουν όλα όσα θα ήθελαν να έβλεπαν στο δικό τους παιδί. Ομως πώς θα εκλάβει τη στάση τους το δικό τους παιδί; Μυστήριο και δράμα δημιουργούν ένα παράξενο κοκτέιλ το οποίο ο Τζιάντζε Λιν ανακατεύει δεξιοτεχνικά σε αυτή τη χαμηλών τόνων και υψηλής αισθητικής ταινία (στους βασικούς ρόλους οι Μουράν Λιν, Κε Γιου Γκούο, Φενγκ Ζου, Ξιλού Σουν).

Οσο ήσυχη και χαμηλότονη είναι η ταινία «Η ηλιαχτίδα μου» (Boku no ohisama/My Sunshine, Ιαπωνία/Γαλλία, 2024) τόσο ηχηρή είναι η νέα φωνή του ιαπωνικού σινεμά που λέγεται Χιρόσι Οκουγιάμα και υπογράφει τη σκηνοθεσία της. Με φόντο ένα «παγωμένο» μικρό νησί κατά τη διάρκεια ενός βαριού χειμώνα και με όπλα του τη δύναμη της εικόνας και την ευαισθησία στην αφήγηση, ο νεαρός σκηνοθέτης (που επίσης έγραψε το σενάριο και έκανε τη διεύθυνση φωτογραφίας και το μοντάζ) συνθέτει μια ασυνήθιστη ιστορία ενηλικίωσης: εμμένει στη σχέση ανάμεσα σε δύο παιδιά (αγόρι – κορίτσι) και τον γυμναστή τους που διακρίνει ταλέντο στην κοπέλα στο καλλιτεχνικό πατινάζ. Η αρμονία που διακρίνεις ανάμεσα στους τρεις αυτούς ανθρώπους θα διαταραχθεί από προκαταλήψεις και ταμπού που μόνο λεκέδες αφήνουν πίσω τους (το τρίο της ιστορίας υποδύονται οι Κεϊτάτσου Κοσιγιάμα, Κιάρα Νακανίσι, Σοσούκε Ικεμάτσου).

Το φαινόμενο Ασάνζ

Γυρισμένο σε μια περίοδο μεγαλύτερη από δύο χρόνια, σε τρεις ηπείρους, δέκα πόλεις και αφηγητές (εκτός άλλων) τους Σούζαν Σαράντον, Ρότζερ Γουότερς, το ντοκιμαντέρ «The Trust Fall: Julian Assange» (Αυστραλία, 2023) του Κιμ Στέιτον αποτελεί μια απόπειρα κατανόησης του φαινομένου Τζούλιαν Ασάνζ, του οποίου το «έγκλημα» ήταν η ερευνητική, αποκαλυπτική δημοσιογραφία στο WikiLeaks.

Προβάλλονται επίσης

Στις αίθουσες θα βρούμε επίσης το θρίλερ «Smile 2» (ΗΠΑ, 2024), συνέχεια της επιτυχημένης ταινίας τρόμου «Smile» (2022), γυρισμένη από τον ίδιο σκηνοθέτη, τον Πάκερ Φιν, και το μελόδραμα «Ζούμε τη στιγμή» (We Live in time, ΗΠΑ, 2024) στο οποίο ο Αντριου Γκάρφιλντ και η Φλόρενς Πιου υποδύονται το ευτυχισμένο παντρεμένο ζευγάρι που θα βρεθεί αντιμέτωπο με τη μεγαλύτερη κρίση που θα μπορούσε να διανοηθεί (η ταινία του Τζον Κρόλεϊ μοιάζει με σημερινή απάντηση στο «Love story» του 1970). Δύο κινούμενα σχέδια, τέλος, η συμπαραγωγής Γαλλίας/Βελγίου/Ελβετίας «Γιούκου και το λουλούδι των Ιμαλαΐων» (Yuku and the Himalayan flower) των Αρνό Ντεμουίνκ, Ρεμί Ντουρίν και το διεθνούς συμπαραγωγής «200% λύκος» (2024) του Αλέξις Στάντερμαν που αποτελεί συνέχεια του «100% λύκος» (2020).

Βαθμολογία
(από 0 έως 10)

• «The apprentice»: 9
•  «Καμιά άλλη γη»: 8
• «Το θηρίο»: 7
• «Kneecap»: 5 ½
• «Σύντομη ιστορία μιας οικογένειας»: 7
• Η ηλιαχτίδα μου»: 7 ½
• «The Trust Fall: Julian Assange»: 5 ½
•  «Smile 2»: 3
• «Ζούμε τη στιγμή»: 5