Πρέπει να προσπαθούμε να τρέξουμε «σωστότερα»;

Το 2011, δύο χρόνια μετά την κυκλοφορία του βιβλίου «Born to Run» (στα ελληνικά από τις εκδ. Key Books, μτφ. Στέλλα Κάσδαγλη), το οποίο πυροδότησε τη νέα τάση του φυσικού τρεξίματος και των μίνιμαλ παπουτσιών, ο συγγραφέας του Κρίστοφερ ΜακΝτούγκαλ έκανε την εξής διευκρίνιση: «Η απάντηση στο πώς θα τρέχουμε καλύτερα δεν αφορά τα παπούτσια. Αφορά το δρομικό στυλ». Πέρα από το να εγκαταλείψουν τα χοντρόσολα παπούτσια τους, οι άνθρωποι έπρεπε πρωτίστως να μάθουν πώς να τρέχουν σωστότερα. Υπήρχε όμως ένα πρόβλημα: κανείς δεν μπορούσε να συμφωνήσει ποιο ήταν το ιδανικό στυλ, η σωστή «φόρμα», ούτε και για το ποια στοιχεία είχαν σημασία. Απαιτείτο έρευνα, οπότε οι επιστήμονες σε όλο τον κόσμο άρχισαν να εργάζονται πάνω σε αυτό. Τα αποτελέσματα των μελετών δεν ήταν εύκολο να ερμηνευθούν, όντας πολλές φορές και αντιφατικά, σχολίασε πριν από λίγες ημέρες ο Αλεξ Χάτσινσον στη στήλη του Sweat Science, στο αμερικανικό περιοδικό «Outside». Σε μια προσπάθεια να δοθεί μεγαλύτερη σαφήνεια, μια ομάδα κορυφαίων ερευνητών εμβιομηχανικής από όλο τον κόσμο αποφάσισε να συγκεντρώσει τα υπάρχοντα δεδομένα. Επικεντρώθηκαν στη δρομική οικονομία, έναν δείκτη αποδοτικότητας του αθλητή, ο οποίος ποσοτικοποιεί την ενέργεια που απαιτείται για να διατηρήσεις έναν συγκεκριμένο ρυθμό. Τα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν νωρίτερα φέτος στην επιστημονική επιθεώρηση «Sports Medicine», προσφέρουν μερικές ενδείξεις για το πώς μπορούμε να τρέξουμε αποδοτικότερα. Αλλά εγείρουν και ένα ερώτημα: Υπάρχει πραγματικά «ένας και μόνο ιδανικός τρόπος» για να τρέxουμε;

Τι δείχνουν τα νεότερα ευρήματα

Αυτή η νέα μετα-ανάλυση έγινε υπό την καθοδήγηση του Μπας Φον Χούρεν, αθλητικού επιστήμονα στο Πανεπιστήμιο του Μάαστριχτ στην Ολλανδία και ελίτ δρομέα με ρεκόρ 28:41 στα 10Κ και 63:34 στα 21.1Κ. Ο ίδιος και οι συνάδελφοί του συγκέντρωσαν δεδομένα από 51 μελέτες, με περισσότερους από 1.000 συμμετέχοντες συνολικά, αναζητώντας τα σχετικά μοτίβα. Τα πιο αξιοσημείωτα ευρήματα ήταν αυτά που δεν βρήκαν. Το μήκος διασκελισμού δεν συσχετίστηκε με τη δρομική οικονομία. Ούτε η γωνία του αστραγάλου, του γονάτου ή του ισχίου, ο χρόνος επαφής με το έδαφος, οι μέγιστες κάθετες δυνάμεις ή τα μοτίβα ενεργοποίησης των μυών, όπως μετρήθηκαν με ηλεκτρόδια. Αντίθετα από ό,τι είχαν υποθέσει ο ΜακΝτούγκαλ και πολλοί άλλοι, η προσγείωση στη φτέρνα δεν βρέθηκε να είναι καλύτερη ή χειρότερη από την προσγείωση στο μέσο ή το μπροστινό μέρος του ποδιού. Η ανάλυση βρήκε μία μικρή αλλά στατιστικά σημαντική σύνδεση μεταξύ συχνότητας διασκελισμού (πόσα βήματα κάνετε ανά λεπτό) και οικονομίας. Αυτό υποδηλώνει ότι μία μικρή αύξηση των βημάτων θα μπορούσε πιθανώς να βελτιώσει τη δρομική οικονομία σας, αν και αυτή η ιδέα αμφισβητείται από πολλούς. Η μικρότερη κάθετη αναπήδηση και τα σφιχτότερα πόδια που λειτουργούν σαν σκληρά «ελατήρια», επίσης φάνηκε να βοηθούν, χαρακτηριστικά που μπορούν να αναπτυχθούν με πλειομετρικές ασκήσεις και ενδυνάμωση.

Μπορεί να μην υπάρχει ιδανικό στυλ

Η γενική εικόνα είναι ότι τα στοιχεία του «πατήματος» που μπορούμε να μετρήσουμε, μπορεί τελικά να έχουν μικρή επίδραση στο πόσο αποδοτικό είναι το πάτημα αυτό καθαυτό. Απ’ την άλλη, θα μπορούσε κάποιος να πει ότι ένα ωραίο και σωστό δρομικό στυλ, σύμφωνο με τους θεωρητικούς «κανόνες», είναι και αποδοτικό. Τα δεδομένα όμως δεν υποστηρίζουν αυτόν τον ισχυρισμό. Πριν από λίγα χρόνια, ερευνητές από το Πολιτειακό Πανεπιστήμιο του Τενεσί στις ΗΠΑ έστειλαν βίντεο πέντε δρομέων σε 121 προπονητές και τους ζήτησαν να τους κατατάξουν βάσει της δρομικής οικονομίας τους, πάντα σύμφωνα με την εικόνα που έβλεπαν. Οι προπονητές απέτυχαν πλήρως να κατατάξουν σωστά τους δρομείς, όσο έμπειροι κι αν ήταν.

Το ενδιαφέρον ερώτημα είναι γιατί ενώ έχουμε τόσο πολλές έρευνες, τα ευρήματα είναι τόσο λίγα. «Δεν νομίζω ότι υπήρξαν πολλές αλλαγές στα βασικά σημεία που στοχεύαμε», λέει η Ιζαμπελ Μουρ, ερευνήτρια στο βρετανικό Μητροπολιτικό Πανεπιστήμιο του Κάρντιφ και συνεργάτιδα στη μετα-ανάλυση. Σε αυτό το σημείο δεν είναι απαραίτητα η έλλειψη δεδομένων το πρόβλημα. Αντιθέτως, μπορεί να οφείλεται στο ότι το ανθρώπινο σώμα είναι απλά υπερβολικά μεταβλητό. Οι άνθρωποι έχουν διαφορετικά σχήματα, μεγέθη, αναλογίες άκρων και αναπτυξιακό παρελθόν, επομένως ο ιδανικός διασκελισμός του καθενός είναι μοναδικός. «Δεν νομίζω ότι θα μπορέσουμε ποτέ να προσδιορίσουμε ένα καλό στυλ που να ταιριάζει σε όλους», σχολιάζει η Μουρ. Ο Ρότζερ Κραμ, έμπειρος ερευνητής εμβιομηχανικής στο Πανεπιστήμιο του Κολοράντο, του οποίου το έργο αναφέρεται πολλές φορές στη νέα ανασκόπηση, είναι επίσης σκεπτικός για το αν περισσότερες μελέτες θα φέρουν και περισσότερες απαντήσεις στο ερώτημα. «Η αποσαφήνιση των συσχετισμών μεταξύ δρομικής οικονομίας και εμβιομηχανικής είναι ένα πολύ δύσκολο αίνιγμα και οι μέσοι όροι των δειγμάτων δεν φαίνεται να είναι ο σωστός τρόπος», λέει. «Αλλιώς θα είχαμε λύσει το πρόβλημα από το 1980».

Πρόληψη τραυματισμών

Πέραν της αποδοτικότητας, θα μπορούσαμε να εξετάσουμε το ζήτημα του δρομικού στυλ και για άλλους λόγους. Μπορεί η εξοικονόμηση ενέργειας να μας κάνει γρηγορότερους, η αποφυγή όμως τραυματισμών είναι εξίσου υψηλή προτεραιότητα για πολλούς δρομείς. Ο τρόπος τρεξίματος που υιοθετούμε μπορεί να προσαρμόζεται εν μέρει και από ένα ένστικτο αποφυγής της επιβάρυνσης μεμονωμένων μυών ή τενόντων. Κι είναι κάτι που όπως έχει αποδειχθεί, γίνεται αυτόματα από τον εγκέφαλο. Αυτό είναι πιθανό να επιδρά στη σχέση μεταξύ εμβιομηχανικής και δρομικής οικονομίας. Και η προσπάθεια διαχείρισης και διόρθωσης στοιχείων του διασκελισμού σας, έχει ένα κόστος: αρκετές μελέτες έχουν δείξει ότι ακόμη και η απλή εστίαση στον τρόπο πατήματος, αντί αυτό να προκύπτει ελεύθερα, μειώνει τη δρομική οικονομία κατά ένα ποσοστό.

Πρέπει λοιπόν να προσπαθούμε να τρέξουμε «σωστότερα»; «Θα έλεγα ότι είναι κάτι που πρέπει να λάβουμε υπόψη», λέει ο Φον Χούρεν, «αλλά όχι ως κύριο παράγοντα, καθώς οι περισσότεροι άνθρωποι θα αυτοβελτιστοποιηθούν με την επαρκή προπόνηση». Αυτό είναι ένα βασικό σημείο: ένα ερευνητικό εύρημα που είναι αδιαμφισβήτητο, είναι ότι γινόμαστε πιο αποδοτικοί με την εμπειρία. Στοιχεία όπως για παράδειγμα οι ασκήσεις ενδυνάμωσης, μπορεί να επιταχύνουν αυτή την αυτοβελτίωση, αλλά δεν είναι σαφές ότι τελικά καταλήγεις απαραίτητα και με το ιδανικό στυλ. Υπό αυτή την έννοια, ο Εντ Γουίτλοκ, ο θρύλος των βετεράνων μαραθωνοδρόμων, που έτρεξε 2:54 σε ηλικία 73 ετών, ίσως είχε τη σωστή προσέγγιση. Σε μια συζήτηση σε κάποιο πάνελ για την επιστήμη του τρεξίματος, πριν από τον Μαραθώνιο του Τορόντο, διάφοροι ειδικοί εξέφραζαν απόψεις σχετικά με τη διατροφή, την ιδανική προπόνηση και αναπόφευκτα, το δρομικό στυλ. Καθώς το στυλ του Γουίτλοκ παρέμενε «ρευστό» και δυναμικό ακόμη και στα ογδόντα του χρόνια, όλοι περίμεναν με ανυπομονησία να αποκαλύψει το μυστικό του. Και το αποκάλυψε: «Απλά τρέχω».

Με τη συνεργασία της δρομικής
πλατφόρμας www.gorun.gr