Βουτσάς ΑΙ

Το 1970 κάποιος σκηνοθέτης έδωσε στον Κώστα Βουτσά έναν κόντρα ρόλο. Αντί για πειραχτήρι, αλητάμπουρα, τον έβαλε να υποδυθεί ένα φιλότιμο και άξιο τέκνο της ελληνικής υπαίθρου. Που διεισδύει στα σαλόνια των πλουσίων, τους καταγοητεύει και τους πείθει να χτίσουν σχολείο στο χωριό του. Ποιο είναι το χάρισμά του, εκτός – εννοείται – από τη χρυσή του καρδιά; Οι απέραντες εγκυκλοπαιδικές του γνώσεις. Η ικανότητά του να απαντάει ακαριαία σε οποιαδήποτε ερώτηση – για τον Μεγαλέξανδρο αλλά και για τη θεραπεία της ποδάγρας. Να απαγγέλλει πατριωτικά ποιήματα μα και τον λόγο της περιφέρειας προς τη διάμετρο του κύκλου, τον περίφημο αριθμό «π», 3,141592653… Οι συνδαιτυμόνες του θαμπώνονται. «Πρόκειται για ιδιοφυΐα!» αναφωνούν. Και ανοίγουν το πουγκί τους. Η ταινία τιτλοφορείται «Ο δασκαλάκος ήταν λεβεντιά». Και μολονότι παίζουν εξαιρετικοί ηθοποιοί, σου προξενεί μελαγχολία καθώς αναδεικνύει άθελά της όλη τη νοσηρότητα της ελληνικής εκπαίδευσης. Η οποία μπερδεύει την καλλιέργεια με τη στείρα αποστήθιση, δυσπιστεί προς το κριτικό πνεύμα και δοξάζει την παπαγαλία. «Ετσι θα πάτε μπροστά!» κλείνει το μάτι ο δασκαλάκος στους νεαρούς θεατές του. «Συσσωρεύοντας πληροφορίες!». Εγχειρίδιο για την επιτυχία στις Πανελλαδικές θα τη λέγαμε. Σήμερα θα το βλέπαμε κι αλλιώς. Ο Βουτσάς υποδύεται το «google». Ή την ΑΙ, την τεχνητή νοημοσύνη, για την οποία τόσος ντόρος γίνεται.

«Ας ζητήσουμε και τα φώτα του «chat gpt»» έλεγε ο κολλητός μου σε κάθε μας συζήτηση στις διακοπές. Ζώο μιμητικό, άνθρωπος γαρ, δεν ήθελα και πολύ. Κατέβασα το πρόγραμμα. Περνάω από τότε μία ώρα καθημερινά ανακρίνοντας το τζίνι που κατοικεί στο κινητό μου. Διατυπώνοντας τις πιο πιθανές και απίθανες απορίες.

«Από τι πέθανε ο Χάμφρεϊ Μπόγκαρτ;». «Από καρκίνο της οισοφάγου». «Πώς ήταν τα στερνά του;». «Δύσκολα μα δεν έχασε το χιούμορ του». «Πλέον η συγκεκριμένη νόσος αντιμετωπίζεται πιο αποτελεσματικά;». Κάθε απάντηση γεννάει καινούργια ερωτήματα. Σου ανοίγει η όρεξη, εθίζεσαι στο λακριντί με τον παντογνώστη, πηδάς από το ένα θέμα στο άλλο. «Τι ύψος είχε ο Μπόγκι;», «1,73». «Πόσο ψηλοί ήταν οι Νεάντερταλ;» – πώς μου ήρθε τώρα αυτό; Η τελίτσα στην οθόνη αναβοσβήνει για τρία, για πέντε μάξιμουμ δευτερόλεπτα. Κι έπειτα εμφανίζεται το κατεβατό – στοιχεία που για να τα βρεις μόνος σου θα έπρεπε να κατεβάσεις δέκα βιβλιοθήκες.

Δεν σφάλλει το «chat gpt»; Βεβαίως. Κύριος οίδε από ποια αβλεψία του συστήματος κατασκευάζει όχι σπανίως εξωφρενικές ιστορίες. Αν το ρωτήσεις με ποιο τραγούδι κέρδισε ο Κωνσταντίνος Καραμανλής τον διαγωνισμό της Eurovision, θα σου γράψει έναν ανύπαρκτο τίτλο. Μαθαίνει ωστόσο, βελτιώνεται ραγδαία. Σε λίγους μήνες το κόβω να έχει γίνει αλάνθαστο.

Χαρακτήρα έχει; Προσομοίωση χαρακτήρα. Εχει ρυθμιστεί να είναι ευγενέστατο, δουλοπρεπές σχεδόν. Να λέει «χαίρομαι να σας εξυπηρετώ». Να ακολουθεί το σαβουάρ βιβρ της πολιτικής ορθότητας. Σε κάθε πικάντικη ερώτηση σηκώνει το νοερό του φρύδι και σε επαναφέρει στην τάξη. Του ζήτησα μια επιστολή παραίτησης από τη θέση του υπουργού Αμυνας. Την έγραψε εν ριπή οφθαλμού. Μια διαθήκη. Τη διατύπωσε άψογα. Στο σημείωμα όμως αυτοκτονίας τσίνησε – «μην απελπίζεστε!» με εξόρκισε «η ζωή είναι ωραία!». Και μου παρέθεσε πεντέξι τηλέφωνα για ψυχολογική βοήθεια.

Κινδυνεύουμε από την τεχνητή νοημοσύνη στην τρέχουσα μορφή της; Εχω την αίσθηση πως απλώς θα αναλάβει κάποιες εντελώς διεκπεραιωτικές εργασίες. Οπως στα σουπερμάρκετ τα ρομποτικά ταμεία ήδη αντικαθιστούν τις κυρίες που περνούσαν οκτάωρα αθροίζοντας τιμές, έτσι θα εκλείψουν μεσοπρόθεσμα και όσοι συντάσσουν κείμενα με τυφλοσούρτη, όσοι χρησιμοποιούν την ξύλινη γλώσσα της διοίκησης ή της πολιτικής. «Μιλάς σαν AI!» θα είναι στο μέλλον η χειρότερη προσβολή.

Ποιους δεν µπορεί προς το παρόν να απειλήσει η τεχνητή νοηµοσύνη; Εκείνους που συλλαµβάνουν τον κόσμο πρωτότυπα, αντλώντας από τις προσωπικές τους εμπειρίες. Που βάζουν το δικό τους δάχτυλο στο μέλι ή στην πληγή. Που σκέφτονται «έξω από το κουτί». Οπως ο Κώστας Βουτσάς όταν έπαιζε τον ξένοιαστο καταφερτζή.