«Κουτόφραγκοι» και νέες ρυθμίσεις

Το 2017 ο πρώην υπουργός του ΠΑΣΟΚ Πέτρος Ευθυμίου σε μια έρευνα που συνέγραψε για λογαριασμό της διαΝΕΟσις, παρατηρούσε ότι «η έρευνα για τους συνεταιρισμούς οδηγεί σε δύο κατηγορίες συμπερασμάτων. Καταρχάς, γνωρίζουμε πια όλοι καλώς τι δεν πρέπει (αλλά και δεν μπορεί) να επαναληφθεί στον αγροτικό χώρο. Κρατικοδίαιτοι συνεταιρισμοί και “πονηροί” ατομικοί παραγωγοί, με επιδοτήσεις και θαλασσοδάνεια, είτε από εθνικούς πόρους, είτε από τους “κουτόφραγκους”, δεν προβλέπεται να επιβιώσουν τις επόμενες δεκαετίες. Η χρεοκοπία της χώρας διέρρηξε βιαίως την παράδοση σχεδόν διακοσίων χρόνων στρεβλής σχέσης του έλληνα αγρότη με το πελατειακό κράτος».

Επτά χρόνια μετά, η σημερινή κυβέρνηση έρχεται να προσπαθήσει ξανά να δώσει λύση σε ένα πρόβλημα που προϋπήρχε κατά πολύ της ανάλυσης Ευθυμίου και κρατάει ανενεργό σημαντικό μέρος των ιδιωτικών αγροτικών υποδομών της χώρας. Δεν είναι η πρώτη φορά που ξεκινάει μια τέτοια προσπάθεια, για τη ρύθμιση των «κόκκινων» αγροτικών χρεών. Το είχε επιχειρήσει και η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ το 2018 με διαγραφή μάλιστα έως και 60% του αρχικού κεφαλαίου και διαγραφή τόκων υπερημερίας και προσαυξήσεων. Είχε πέσει στο κενό. Ελάχιστοι προσήλθαν. Κάποιοι εκφράζουν τη βεβαιότητα ότι το ίδιο θα γίνει και τώρα. Οχι για κανέναν άλλο λόγο, αλλά γιατί κανείς (ή σχεδόν κανείς) αγρότης από εκείνη την εποχή δεν έχει διάθεση να πληρώσει. Πριν από τη χρεοκοπία της χώρας αποτελούσε κανόνα η ανά τακτά διαστήματα διαγραφή δανείων, από την Αγροτική Τράπεζα, που επιβάρυναν τον προϋπολογισμό, δηλαδή τον έλληνα φορολογούμενο. Ενα σημαντικό κομμάτι του πρωτογενούς τομέα είχε εθιστεί στα δανεικά και αγύριστα. Μετά την κατάρρευση των τραπεζών, ως αποτέλεσμα της χρεοκοπίας του ελληνικού κράτους, τα χρέη που είχαν δημιουργηθεί μαζεύτηκαν στην πρώτη εταιρεία διαχείρισης κόκκινων δανείων που δημιουργήθηκε, την PQH. Και έκτοτε παραμένουν τα περισσότερα εκεί καθηλωμένα, μαζί με τα 26.000 αγροτικά ακίνητα που βρίσκονται εγκλωβισμένα λόγω των προσημειώσεων που φέρουν, αναμένοντας λύση.

Πρόκειται για χρέη που όλοι συμφωνούν ότι φτάνουν χονδρικά τα 3,8 δισ. ευρώ, αφορούν 750 συνεταιρισμούς και 21.000 αγρότες. Ολα αυτά τα δάνεια βρίσκονται υπό τον έλεγχο της PQH, της εταιρείας που ανέλαβε το «κακό» κομμάτι της παλιάς Αγροτικής Τράπεζας και μαζί προστέθηκαν προβληματικά δάνεια του Ταχυδρομικού Ταμιευτηρίου και Συνεταιριστικών Τραπεζών. Από τους 750 συνεταιρισμούς με κόκκινα δάνεια σχεδόν κανένας δεν βρίσκεται εν λειτουργία. Από τους 21.000 αγρότες και τις οικογένειές τους, των οποίων η περιουσία έχει δεσμευτεί εδώ και πάρα πολλά χρόνια, αν έχουν καταφέρει να λειτουργούν τόσα χρόνια με τις περιουσίες τους δεσμευμένες, θα άξιζε να μας πουν πώς το κατάφεραν.

Σε κάθε περίπτωση όλη αυτή η περιουσία είναι ένα παραγωγικό κεφάλαιο της χώρας, ανενεργό. Η όποια λύση βρεθεί, θα πρέπει να έχει ως βασικό στόχο πρωτίστως να επιστρέψει στην παραγωγή ό,τι μπορεί να επιστρέψει. Λύσεις μαγικές, σαν αυτές της δεκαετίας του 1990 όταν σε ένα βράδυ ρυθμίστηκαν (χαρίστηκαν;) δάνεια 550 δισ. δραχμών, δεν ταιριάζουν στις μέρες μας, ούτε κανονιστικά ούτε αισθητικά. Οι λύσεις πρέπει να αφορούν όσους πράγματι ενδιαφέρονται να βάλουν ξανά μπροστά τη δουλειά τους. Αυτοί είναι σωστό να τύχουν γενναίου κουρέματος, αλλά θα πρέπει και από τη μεριά τους να εγγυηθούν και την υπόλοιπη αποπληρωμή των οφειλών.